درگیری مرزی كار و زندگی
روزگاری زندگی كاری با زندگی شخصی مرز مشخصی داشت. آن روزها خیلی هم دور نیست، همین چند سال پیش شاید یكی دو نسل قبل از ما، هشت یا نه صبح ساعت كاری‌شان شروع می‌شد و چهار و پنج عصر كار تمام شده بود و به خانه برمی‌گشتند. شروع و پایان و محل كار مشخص بود و افراد می‌توانستند بین محل كار و محل زندگی شخصی تفاوت قائل شوند، اما امروز با حضور فناوری‌های جدید این مرز كمرنگ شده تا جایی كه در برخی از مشاغل، مرز دقیقی بین زندگی شخصی و كاری وجود ندارد. افزایش افرادی كه به‌صورت آزاد برای خود كار می‌كنند نشان‌دهنده سرعت افزایش بی‌مرزی بین زندگی شخصی و كاری است. اما آیا وجود این مرزها برای ما مناسب بوده است؟ امروز بی‌مرزی چه سود و ضرری دارد؟
محسن سمسارپور
زندگی‌كاری، زندگی شخصی
امروز افراد زیادی در جهان به‌صورت آزاد كار می‌كنند، در ساده‌ترین تعریف اگر یك نفر بدون این‌كه به یك سازمان یا كسب‌وكار و شركت مشخص متعهد شود، فعالیت حرفه‌ای و تخصصی خود را برای مجموعه‌های مختلف انجام دهد و بسته به نیاز و پروژه‌های در دسترس، كارفرمای خود را تغییر دهد به او عنوان آزادكار یا (Freelancer) داده می‌شود. حضور فناوری به‌خصوص اینترنت موجب شده افراد زیادی بتوانند از این طریق كسب درآمد كنند. آمارهای جهانی نشان می‌دهد یك‌سوم نیروی كار كشور آمریكا به‌صورت آزادكار در حال كار هستند. جدای كار، سبك زندگی افراد آزادكار با افرادی كه ثابت كار می‌كنند، كاملا متفاوت است. محل كار افراد آزادكار همان آپارتمان یا ساختمانی است كه در آن زندگی می‌كنند. البته امروز حضور فناوری موجب شده افراد دارای شغل ثابت هم مرزهای بین زندگی شخصی و كاری چندانی نداشته باشند. اینترنت و تلفن همراه هوشمند بستری است كه در هر‌لحظه بتوان مسائل كاری را رصد و گزارش‌ها و تعاملات كاری را مرور كرد. از این رو افراد در ساعات زندگی شخصی هم از این ابزارها برای تعامل با شغل خود استفاده می‌كنند. در واقع همین ابزارهای ساده مثل تبلت، لپ‌تاپ و تلفن همراه هم برای استفاده شخصی و هم برای استفاده كاری استفاده می‌شوند. ممكن است در ساعات كاری یك ایمیل شخصی دریافت و آن را بررسی كنید و به همین میزان ممكن است در ساعات غیركاری ایمیل كاری دریافت كرده و از زمان استراحت و زندگی شخصی خود برای انجام كارهای اداری استفاده كنید. این به‌آن معنی است كه گرچه در ساعات غیركاری مشغول كار نیستید، ولی همیشه نجوای كوچكی از كار را روی ابزارهای مبتنی بر فناوری خود می‌شنوید و ذهن شما درگیر كار هم است.
كار در خانه
اگر در خانه كار كنید مثل این است كه هیچ‌گاه محل كار خود را ترك نكنید. درست است امروز حتی اگر كسی شغل ثابت هم داشته باشد ممكن است در خانه برخی از كارهای خود را انجام دهد، اما محل كار با محل زندگی او با هم تفاوت دارد. اما اگر آزادكار باشید و در خانه كار كنید همه مناظر زندگی و كاری یكسان است. وقتی به‌صورت آزاد كار می‌كنید هر لحظه می‌تواند برای شما پول‌ساز باشد برای همین ممكن است بسیاری از وقت‌های زندگی شخصی را برای زندگی كاری صرف كنید. اما فناوری چقدر به این موضوع كمك كرده تا افراد بتوانند به‌راحتی مرزهای زندگی شخصی و كاری خود را درهم تنیده كنند؟
خدمات گوگل: گوگل ابزارهای زیادی را در اختیار كاربران خود قرار داده است. از سرویس ایمیل گرفته تا فضای ابری برای ذخیره‌سازی فایل‌ها، از فرم‌های آنلاین تا ابزارهای نگارش متن و محاسبات آماری به‌صورت آنلاین، اما همه این ابزارها در تمام بسترهای موجود مانند ویندوز، مك، اندروید، آی‌اواس و... قابل دسترسی هستند. بسیاری از افراد خواستار یكپارچگی بین تمام این خدمات هستند و گوگل این موضوع را فراهم كرده است. اما مرز بین زندگی شخصی و كاری چطور؟ بسیاری از ما برای رفع این مشكل از راهكارهای ساده استفاده می‌كنیم. مثلا به‌عنوان شخص، یك حساب شخصی داریم و یك حساب كاری، اما یكپارچه‌سازی همین دو‌حساب هم برای ما ممكن است بااهمیت باشد. در واقع گوگل و خدمات گسترده آن شاید موجب شده افراد بتوانند به‌راحتی نقش‌های مختلفی را بر بستر گوگل داشته باشند، یعنی هم بتوانند به‌عنوان یك شخص با حساب كاربری شخصی فعالیت كنند و هم در نقش‌های مختلف كاری حضور داشته باشند.
گوشی‌های هوشمند تلفن همراه: عامل دیگری كه تاثیر چشمگیری بر پیوند زندگی شخصی و كاری افراد داشته حضور تلفن‌های همراه است. با استفاده از تلفن‌های همراه می‌توانید در لحظه تقویم كاری خود را مشاهده كنید.
وقتی گوشی در دست دارید و در ساعات زندگی شخصی هستید باز هم ممكن است ایمیل كاری به شما برسد و گوشی به شما این امكان را می‌دهد كه در اسرع وقت به آن پاسخ دهید. گوشی‌های هوشمند زندگی كاری و شخصی شما را به‌راحتی به هم پیوند می‌زند، چراكه شما در آن واحد می‌توانید یك حساب شخصی و یك یا چند حساب كاری را روی گوشی خود داشته باشید و در لحظه ورودی‌های مختلفی را دریافت كنید. با استفاده از گوشی‌های هوشمند شما همیشه به اینترنت متصل هستید، پس نیاز شما به حضور در محل كار برای بررسی بسیاری از موارد از بین رفته و به‌راحتی می‌توانید در هر زمان و هر مكان، فعالیت‌های مربوط به زندگی كاری خود را انجام دهید.
مرورگرهای پیشرفته: یكی دیگر از عواملی كه افراد به‌راحتی می‌توانند در خانه كار كنند پیشرفت مرورگرهاست. كروم به‌عنوان یكی از مطرح‌ترین مرورگرهای جهان امروز به شما امكاناتی می‌دهد كه با استفاده از آن به‌راحتی می‌توانید حال و هوای كار یا زندگی شخصی را به‌صورت جداگانه تجربه كنید. گوگل كروم این امكان را به كاربران می‌دهد كه بتوانند برای خود یك یا چند حساب شخصی و یك یا چند حساب كاری ایجاد كنند. با هر یك از حساب‌ها كه وارد كروم بشوید می‌توانید تنظیمات خاص آن حساب را انجام دهید. از رنگ‌بندی و شكل ظاهری گرفته تا صفحاتی كه به نظرتان بااهمیت می‌رسند. این موضوع بسیار مهم است، چراكه افراد باید بتوانند بین زندگی شخصی و كاری خود جابه‌جایی انجام دهند و این امكانات مرورگر كمك خواهد كرد تا شما از نظر روان‌شناسی به‌راحتی حس و حال مربوط به كار یا زندگی شخصی را در هر یك از حساب‌های كاربری خود تزریق كنید.
لپ‌تاپ: رایانه‌های قابل حمل یكی دیگر از عواملی هستند كه باعث شده‌اند ما امروز شاهد پیوند زندگی شخصی و كاری افراد باشیم. می‌توان روی لپ‌تاپ‌ها، حساب‌های كاربری متفاوتی تعریف كرد. این ویژگی موجب شده افراد بتوانند تفكیك مناسبی بین زندگی شخصی و كاری خود روی لپ‌تاپ‌ها انجام دهند. درواقع افراد با وارد شدن به هریك از حساب‌های كاربری حال و هوای آن را برای خود تداعی می‌كنند.
تبلت‌ها: تبلت‌ها پادشاه ابزارهای مبتنی بر فناوری هستند، چراكه استفاده از آنها در هر زمان و مكان ساده است. نسبت به لپ‌تاپ‌ها كم حجم‌تر و سبك‌تر و نسبت به گوشی‌های همراه بزرگ‌تر هستند. این ابزار هم موجب شده افراد بتوانند همیشه به كارهای شخصی و شغلی خود برسند.
تعادل بین زندگی شخصی و كاری
گرچه تمام این فناوری‌ها به طرز عجیبی امكان تركیب زندگی شخصی و كاری را برای كاربران خود فراهم كرده‌اند، اما نباید از این موضوع غافل شد كه تركیب زندگی شخصی و كاری نیازمند ایجاد یك تعادل است، چراكه در صورت نبود ایجاد تعادل یا ممكن است افراد نتوانند به‌درستی درآمدزایی كنند یا ممكن است از زندگی شخصی خود باز بمانند. پس حفظ تعادل بین این دو، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
امروز افراد زیادی در جهان به‌صورت آزاد كار می‌كنند، در ساده‌ترین تعریف اگر یك نفر بدون این‌كه به یك سازمان یا كسب‌وكار و شركت مشخص متعهد شود، فعالیت حرفه‌ای و تخصصی خود را برای مجموعه‌های مختلف انجام دهد و بسته به نیاز و پروژه‌های در دسترس، كارفرمای خود را تغییر دهد به او عنوان آزادكار یا (Freelancer) داده می‌شود. حضور فناوری به‌خصوص اینترنت موجب شده افراد زیادی بتوانند از این طریق كسب درآمد كنند. آمارهای جهانی نشان می‌دهد یك‌سوم نیروی كار كشور آمریكا به‌صورت آزادكار در حال كار هستند. جدای كار، سبك زندگی افراد آزادكار با افرادی كه ثابت كار می‌كنند، كاملا متفاوت است. محل كار افراد آزادكار همان آپارتمان یا ساختمانی است كه در آن زندگی می‌كنند. البته امروز حضور فناوری موجب شده افراد دارای شغل ثابت هم مرزهای بین زندگی شخصی و كاری چندانی نداشته باشند. اینترنت و تلفن همراه هوشمند بستری است كه در هر‌لحظه بتوان مسائل كاری را رصد و گزارش‌ها و تعاملات كاری را مرور كرد. از این رو افراد در ساعات زندگی شخصی هم از این ابزارها برای تعامل با شغل خود استفاده می‌كنند. در واقع همین ابزارهای ساده مثل تبلت، لپ‌تاپ و تلفن همراه هم برای استفاده شخصی و هم برای استفاده كاری استفاده می‌شوند. ممكن است در ساعات كاری یك ایمیل شخصی دریافت و آن را بررسی كنید و به همین میزان ممكن است در ساعات غیركاری ایمیل كاری دریافت كرده و از زمان استراحت و زندگی شخصی خود برای انجام كارهای اداری استفاده كنید. این به‌آن معنی است كه گرچه در ساعات غیركاری مشغول كار نیستید، ولی همیشه نجوای كوچكی از كار را روی ابزارهای مبتنی بر فناوری خود می‌شنوید و ذهن شما درگیر كار هم است.
كار در خانه
اگر در خانه كار كنید مثل این است كه هیچ‌گاه محل كار خود را ترك نكنید. درست است امروز حتی اگر كسی شغل ثابت هم داشته باشد ممكن است در خانه برخی از كارهای خود را انجام دهد، اما محل كار با محل زندگی او با هم تفاوت دارد. اما اگر آزادكار باشید و در خانه كار كنید همه مناظر زندگی و كاری یكسان است. وقتی به‌صورت آزاد كار می‌كنید هر لحظه می‌تواند برای شما پول‌ساز باشد برای همین ممكن است بسیاری از وقت‌های زندگی شخصی را برای زندگی كاری صرف كنید. اما فناوری چقدر به این موضوع كمك كرده تا افراد بتوانند به‌راحتی مرزهای زندگی شخصی و كاری خود را درهم تنیده كنند؟
خدمات گوگل: گوگل ابزارهای زیادی را در اختیار كاربران خود قرار داده است. از سرویس ایمیل گرفته تا فضای ابری برای ذخیره‌سازی فایل‌ها، از فرم‌های آنلاین تا ابزارهای نگارش متن و محاسبات آماری به‌صورت آنلاین، اما همه این ابزارها در تمام بسترهای موجود مانند ویندوز، مك، اندروید، آی‌اواس و... قابل دسترسی هستند. بسیاری از افراد خواستار یكپارچگی بین تمام این خدمات هستند و گوگل این موضوع را فراهم كرده است. اما مرز بین زندگی شخصی و كاری چطور؟ بسیاری از ما برای رفع این مشكل از راهكارهای ساده استفاده می‌كنیم. مثلا به‌عنوان شخص، یك حساب شخصی داریم و یك حساب كاری، اما یكپارچه‌سازی همین دو‌حساب هم برای ما ممكن است بااهمیت باشد. در واقع گوگل و خدمات گسترده آن شاید موجب شده افراد بتوانند به‌راحتی نقش‌های مختلفی را بر بستر گوگل داشته باشند، یعنی هم بتوانند به‌عنوان یك شخص با حساب كاربری شخصی فعالیت كنند و هم در نقش‌های مختلف كاری حضور داشته باشند.
گوشی‌های هوشمند تلفن همراه: عامل دیگری كه تاثیر چشمگیری بر پیوند زندگی شخصی و كاری افراد داشته حضور تلفن‌های همراه است. با استفاده از تلفن‌های همراه می‌توانید در لحظه تقویم كاری خود را مشاهده كنید.
وقتی گوشی در دست دارید و در ساعات زندگی شخصی هستید باز هم ممكن است ایمیل كاری به شما برسد و گوشی به شما این امكان را می‌دهد كه در اسرع وقت به آن پاسخ دهید. گوشی‌های هوشمند زندگی كاری و شخصی شما را به‌راحتی به هم پیوند می‌زند، چراكه شما در آن واحد می‌توانید یك حساب شخصی و یك یا چند حساب كاری را روی گوشی خود داشته باشید و در لحظه ورودی‌های مختلفی را دریافت كنید. با استفاده از گوشی‌های هوشمند شما همیشه به اینترنت متصل هستید، پس نیاز شما به حضور در محل كار برای بررسی بسیاری از موارد از بین رفته و به‌راحتی می‌توانید در هر زمان و هر مكان، فعالیت‌های مربوط به زندگی كاری خود را انجام دهید.
مرورگرهای پیشرفته: یكی دیگر از عواملی كه افراد به‌راحتی می‌توانند در خانه كار كنند پیشرفت مرورگرهاست. كروم به‌عنوان یكی از مطرح‌ترین مرورگرهای جهان امروز به شما امكاناتی می‌دهد كه با استفاده از آن به‌راحتی می‌توانید حال و هوای كار یا زندگی شخصی را به‌صورت جداگانه تجربه كنید. گوگل كروم این امكان را به كاربران می‌دهد كه بتوانند برای خود یك یا چند حساب شخصی و یك یا چند حساب كاری ایجاد كنند. با هر یك از حساب‌ها كه وارد كروم بشوید می‌توانید تنظیمات خاص آن حساب را انجام دهید. از رنگ‌بندی و شكل ظاهری گرفته تا صفحاتی كه به نظرتان بااهمیت می‌رسند. این موضوع بسیار مهم است، چراكه افراد باید بتوانند بین زندگی شخصی و كاری خود جابه‌جایی انجام دهند و این امكانات مرورگر كمك خواهد كرد تا شما از نظر روان‌شناسی به‌راحتی حس و حال مربوط به كار یا زندگی شخصی را در هر یك از حساب‌های كاربری خود تزریق كنید.
لپ‌تاپ: رایانه‌های قابل حمل یكی دیگر از عواملی هستند كه باعث شده‌اند ما امروز شاهد پیوند زندگی شخصی و كاری افراد باشیم. می‌توان روی لپ‌تاپ‌ها، حساب‌های كاربری متفاوتی تعریف كرد. این ویژگی موجب شده افراد بتوانند تفكیك مناسبی بین زندگی شخصی و كاری خود روی لپ‌تاپ‌ها انجام دهند. درواقع افراد با وارد شدن به هریك از حساب‌های كاربری حال و هوای آن را برای خود تداعی می‌كنند.
تبلت‌ها: تبلت‌ها پادشاه ابزارهای مبتنی بر فناوری هستند، چراكه استفاده از آنها در هر زمان و مكان ساده است. نسبت به لپ‌تاپ‌ها كم حجم‌تر و سبك‌تر و نسبت به گوشی‌های همراه بزرگ‌تر هستند. این ابزار هم موجب شده افراد بتوانند همیشه به كارهای شخصی و شغلی خود برسند.
تعادل بین زندگی شخصی و كاری
گرچه تمام این فناوری‌ها به طرز عجیبی امكان تركیب زندگی شخصی و كاری را برای كاربران خود فراهم كرده‌اند، اما نباید از این موضوع غافل شد كه تركیب زندگی شخصی و كاری نیازمند ایجاد یك تعادل است، چراكه در صورت نبود ایجاد تعادل یا ممكن است افراد نتوانند به‌درستی درآمدزایی كنند یا ممكن است از زندگی شخصی خود باز بمانند. پس حفظ تعادل بین این دو، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.