خوب و بد هدفون‌های خنثی‌كننده صدای ناخواسته
این صداكُش‌های گران
گاهی از دار دنیا كمی سكوت می‌خواهیم و بس. چه سوار هواپیما باشیم و نق و نوق كودك كوچك و خوردنی، اما تحمل‌نكردنی بغل‌دستی دمار از روزگارمان در آورده باشد، چه سر و صدای اتاق بغلی در هتل، چرت نیمه‌شبمان را پاره كرده باشد، بعضی لحظات هستند كه دلمان می‌خواهد چیزی راحت‌تر از پنبه روی گوشمان بگذاریم و از شر صدای محیط خلاص شویم.
به همین دلایل، هدفون‌های خنثی‌كننده صدای ناخواسته (Noise cancelling headphone)، معمولا از محبوب‌ترین گجت‌های سفری هستند. خنثی‌سازی صدا، شرایطی فراهم می‌كند تا بتوانید بدون افزایش بیش از حد صدا به محتوای صوتی گوش دهید. همچنین می‌توان با كمك گرفتن از آن، در شرایط پر سر و صدا راحت‌تر استراحت كرد. از طرف دیگر، این هدفون‌ها قادرند نرخ سیگنال به نویز را افزایش دهند و مثلا شنیدن توصیه‌های ایمنی مهماندار را در میان سر و صداهای موجود در هواپیما ساده‌تر كنند.
اما از نظر بعضی این هدفون‌ها زیادی گران هستند و برخی هم معتقدند آنچنان كه باید موثر نیستند. اگر نظر آنهایی را كه مرتب از این وسایل استفاده می‌كنند بپرسید، اكثرا خواهند گفت این وسایل جادو نمی‌كنند، ولی گاهی راضیتان می‌كنند، اما آیا این هدفون‌ها ارزش خریدن دارند؟
سیاوش شهبازی
كاركرد هدفون‌های خنثی‌كننده نویز
هدفون‌های كنسل‌كننده فعال نویز - در این مورد به معنی سر و صدای محیطی - سعی می‌كنند با تحلیل صدای محیطی، صدایی مخالف بسازند. نتیجه؟ سر و صدای كمتر!
امواج دریا را در نظر بگیرید كه از قسمت مرتفع موسوم به «تاج» و قسمت پست معروف به «ناوآب» تشكیل شده‌اند. اگر ارتفاع مثبت تاج را با عمق منفی ناوآب تركیب كنیم، در نتیجه با دریایی مسطح روبه‌رو خواهیم شد. به زبان ریاضی با همان فرمول ساده و منطقی 1+ به علاوه1- برابر با 0
(0= 1- + 1+) طرف هستیم. این عملا همان كاری است كه هدفون‌های خنثی‌كننده صدای ناخواسته انجام می‌دهند. یعنی به تاج‌ها، ناوآب افزوده و به ناوآب‌ها تاج اضافه می‌كنند؛ فقط به جای آب دریا با امواج صوتی درگیر هستیم.
ولی این فرمول بی‌نقص نیست. كار این هدفون‌ها خلق سكوت نیست، قادر به حذف نویز هم نیستند. تاج‌ها و ناوآب‌ها كاملا هم را خنثی نمی‌كنند. بهترین و بی‌نقص‌ترین هدفون‌های خنثی‌كننده صدای محیط، فقط از میزان سر و صدا می‌كاهند و جایی كه می‌درخشند، در برخورد با صداهای وزوزگونه كم‌فركانس است. به عبارت بهتر، با این هدفون‌ها، زمزمه‌های بلند كم‌صداتر می‌شوند و زوزه‌های گوشخراش هواپیما، زوزه‌هایی قابل تحمل می‌شوند.
تمام صداها هم خفه نمی‌شوند. مثلا در فركانس‌های بالاتر، مانند بازه صوتی صدای انسان و بالاتر، اگر كاری هم كنند، چیز دندان‌گیری نمی‌شود. یعنی اگر هدفون را به امید رهایی از گریه‌های كودك آتش‌پاره همسفرتان روی گوش بگذارید، در جا توی ذوقتان خواهد خورد. از طرف دیگر، صداهای سریع و گذرا هم درست بلوكه نمی‌شود، پس حتی برای چرت بعدازظهر جمعه هم به فكرشان نباشید.
درد دیگر این هدفون‌ها این است كه اصلا ثبات عمل ندارند. بعضی‌هایشان صدای زیادی را خفه می‌كنند و بعضی دیگر به درد لای جرز دیوار هم نمی‌خورند! دردناك‌تر این كه با نگاه به مشخصاتشان هرگز نمی‌توان فهمید چی به چی است و كدام كارتان را راه می‌اندازد.
ممكن است دو هدفون، ادعایی مشابه داشته باشند، اما پای عمل زمین تا آسمان فرق دارند. از این رو، بهترین و شاید تنها راه انتخاب هدفون خنثی‌كننده صدای ناخواسته مناسب این است كه پیش از خرید، آنها را حضوری تست كنید كه باز هم محك زدن صحیحشان به میزان شلوغی فروشگاه و پیرامونش بستگی دارد.
البته گفتنی است این هدفون‌ها به جز وزن افزوده به دلیل باتری و تجهیزات اضافه الكترونیكی، ضعف دیگری هم دارند. مداربندی خنثی‌كننده صدا می‌تواند كیفیت صدا را كاهش دهد و در صداهای فركانس بالا، ایجاد وزوز كند. البته به این دلیل كه خاصیت خنثی‌سازی صدای بیرون، كیفیت شنیدار را افزایش می‌دهد، این اتفاق چندان به چشم نمی‌آید.
هدفون‌های ایزوله‌ساز صدا
هدفون‌های خنثی‌كننده صدای ناخواسته برای فعالسازی قطعات الكترونیكی خود به باتری احتیاج دارند. البته هدفون‌های ایزوله‌ساز صدا (noise-isolating) هم قطعات الكترونیكی ندارند و قیمتی به مرتب پایین‌تر دارند. این انواع، به منظور خفه كردن صدا از مسدودسازی مجرای گوش فرد بهره می‌گیرند؛ به این صورت كه گیره‌هایشان داخل گوش قرار می‌گیرد و راه ورود صدا را می‌بندد. اگر سایز مناسب خود را پیدا كنید، می‌توانید تا حد زیادی روی این مدل‌ها حساب كنید، اما پیدا كردن سایز مناسب دردسرهای خود را دارد. پیدایش هم بكنید، تاثیرشان به پای انواع درجه یك هدفون‌های خنثی‌كننده نویز نمی‌رسد. با این حال، طیف گسترده‌ای از اصوات را كاهش می‌دهند كه با توجه به قیمتشان می‌توان آن را غنیمت دانست.
هدفون‌های كنسل‌كننده فعال نویز - در این مورد به معنی سر و صدای محیطی - سعی می‌كنند با تحلیل صدای محیطی، صدایی مخالف بسازند. نتیجه؟ سر و صدای كمتر!
امواج دریا را در نظر بگیرید كه از قسمت مرتفع موسوم به «تاج» و قسمت پست معروف به «ناوآب» تشكیل شده‌اند. اگر ارتفاع مثبت تاج را با عمق منفی ناوآب تركیب كنیم، در نتیجه با دریایی مسطح روبه‌رو خواهیم شد. به زبان ریاضی با همان فرمول ساده و منطقی 1+ به علاوه1- برابر با 0
(0= 1- + 1+) طرف هستیم. این عملا همان كاری است كه هدفون‌های خنثی‌كننده صدای ناخواسته انجام می‌دهند. یعنی به تاج‌ها، ناوآب افزوده و به ناوآب‌ها تاج اضافه می‌كنند؛ فقط به جای آب دریا با امواج صوتی درگیر هستیم.
ولی این فرمول بی‌نقص نیست. كار این هدفون‌ها خلق سكوت نیست، قادر به حذف نویز هم نیستند. تاج‌ها و ناوآب‌ها كاملا هم را خنثی نمی‌كنند. بهترین و بی‌نقص‌ترین هدفون‌های خنثی‌كننده صدای محیط، فقط از میزان سر و صدا می‌كاهند و جایی كه می‌درخشند، در برخورد با صداهای وزوزگونه كم‌فركانس است. به عبارت بهتر، با این هدفون‌ها، زمزمه‌های بلند كم‌صداتر می‌شوند و زوزه‌های گوشخراش هواپیما، زوزه‌هایی قابل تحمل می‌شوند.
تمام صداها هم خفه نمی‌شوند. مثلا در فركانس‌های بالاتر، مانند بازه صوتی صدای انسان و بالاتر، اگر كاری هم كنند، چیز دندان‌گیری نمی‌شود. یعنی اگر هدفون را به امید رهایی از گریه‌های كودك آتش‌پاره همسفرتان روی گوش بگذارید، در جا توی ذوقتان خواهد خورد. از طرف دیگر، صداهای سریع و گذرا هم درست بلوكه نمی‌شود، پس حتی برای چرت بعدازظهر جمعه هم به فكرشان نباشید.
درد دیگر این هدفون‌ها این است كه اصلا ثبات عمل ندارند. بعضی‌هایشان صدای زیادی را خفه می‌كنند و بعضی دیگر به درد لای جرز دیوار هم نمی‌خورند! دردناك‌تر این كه با نگاه به مشخصاتشان هرگز نمی‌توان فهمید چی به چی است و كدام كارتان را راه می‌اندازد.
ممكن است دو هدفون، ادعایی مشابه داشته باشند، اما پای عمل زمین تا آسمان فرق دارند. از این رو، بهترین و شاید تنها راه انتخاب هدفون خنثی‌كننده صدای ناخواسته مناسب این است كه پیش از خرید، آنها را حضوری تست كنید كه باز هم محك زدن صحیحشان به میزان شلوغی فروشگاه و پیرامونش بستگی دارد.
البته گفتنی است این هدفون‌ها به جز وزن افزوده به دلیل باتری و تجهیزات اضافه الكترونیكی، ضعف دیگری هم دارند. مداربندی خنثی‌كننده صدا می‌تواند كیفیت صدا را كاهش دهد و در صداهای فركانس بالا، ایجاد وزوز كند. البته به این دلیل كه خاصیت خنثی‌سازی صدای بیرون، كیفیت شنیدار را افزایش می‌دهد، این اتفاق چندان به چشم نمی‌آید.
هدفون‌های ایزوله‌ساز صدا
هدفون‌های خنثی‌كننده صدای ناخواسته برای فعالسازی قطعات الكترونیكی خود به باتری احتیاج دارند. البته هدفون‌های ایزوله‌ساز صدا (noise-isolating) هم قطعات الكترونیكی ندارند و قیمتی به مرتب پایین‌تر دارند. این انواع، به منظور خفه كردن صدا از مسدودسازی مجرای گوش فرد بهره می‌گیرند؛ به این صورت كه گیره‌هایشان داخل گوش قرار می‌گیرد و راه ورود صدا را می‌بندد. اگر سایز مناسب خود را پیدا كنید، می‌توانید تا حد زیادی روی این مدل‌ها حساب كنید، اما پیدا كردن سایز مناسب دردسرهای خود را دارد. پیدایش هم بكنید، تاثیرشان به پای انواع درجه یك هدفون‌های خنثی‌كننده نویز نمی‌رسد. با این حال، طیف گسترده‌ای از اصوات را كاهش می‌دهند كه با توجه به قیمتشان می‌توان آن را غنیمت دانست.