شکست تمدن پرادعا آزمون غزه و افول ادعاهای غرب
تمدن غرب از پایان قرون وسطی تاکنون خود را حامل ارزش‌هایی همچون حقوق بشر، آزادی و دموکراسی معرفی کرده است. انقلاب‌های فرانسه، صنعتی و آمریکا نقطه‌عطف‌هایی بودند که این ادعاها را تقویت کردند و تصویر غرب را به عنوان مدل برتر نظم بین‌الملل ساختند.
دکتر احمد مومنی‌راد | استاد دانشگاه
با این حال تجربه‌های میدانی معاصر و به ویژه بحران غزه، شکافی عمیق میان شعارها و عملکردها را آشکار ساخته و این پرسش را مطرح کرده است که آیا ادعاهای اخلاقی و حقوقی تمدن غربی در میدان عمل تاب ایستادن دارد یا خیر.
غرب مدعی است که پیشرفت‌های علمی، سیاسی و اجتماعی‌اش جامع‌ترین پاسخ را به مسائل بشری ارائه کرده. نظریه‌ای مانند «پایان تاریخ» بر پایه این ادعا قرار گرفت که لیبرال‌دموکراسی نقطه نهایی تکامل سیاسی بشر است اما تجربه واقعی سیاست بین‌الملل نشان داده نظریه و ایدئولوژی زمانی ارزش عملی پیدا می‌کند که در میدان عمل نیز پاس داشته شود. آزمون غزه یکی از صحنه‌هایی است که نشان داد بسیاری از این اصول در برخورد واقعی دولت‌ها با بحران‌ها، نامانوس و ناکارآمد عمل می‌کنند.
در جریان بحران غزه، مواضع و اقدامات برخی دولت‌های غربی در حمایت از اقدامات رژیم صهیونیستی - در سطوح سیاسی، نظامی، مالی و تبلیغاتی - تصویری متناقض با ارزش‌های اعلامی آنان ارائه داد. این رفتارها نشان داد اعلام پایبندی به حقوق بشر و ممنوعیت خشونت در سطح دیپلماتیک می‌تواند در برابر ملاحظات ژئوپلیتیک و منافع کوتاه‌مدت دولت‌ها تاب مقاومت نیاورد. نتیجه این تقابل، فروپاشی بخشی از اعتبار اخلاقی آن ادعاها در برابر افکار عمومی جهانی است. نهادهای بین‌المللی از جمله سازمان ملل و شورای امنیت، بر پایه منشور و معاهدات بین‌المللی مکلف به پاسداری از صلح، جلوگیری از تجاوز و حمایت از حقوق بنیادین انسان‌ها هستند اما سازوکارهای سیاسی حاکم بر این نهادها و منافع اعضای قدرتمند باعث شده در برخی موارد، این نهادها ناکارآمد یا حتی ناتوان از اجرای مؤثر مقررات بین‌المللی ظاهر شوند. حمایت آشکار یا سکوت فعال برخی دولت‌ها در قبال اقدامات رژیم صهیونیستی، پدیدآور «مصونیت نانوشته» و تضعیف اثرگذاری حقوق بین‌الملل شده است. در برابر این وضعیت، بخشی از واکنش جهانی را باید در موج وسیع همدلی مردمی و حرکت‌های اعتراضی و دانشگاهی جست‌وجو کرد.
ادامه یادداشت را در «جام‌جم‌آنلاین» بخوانید.
غرب مدعی است که پیشرفت‌های علمی، سیاسی و اجتماعی‌اش جامع‌ترین پاسخ را به مسائل بشری ارائه کرده. نظریه‌ای مانند «پایان تاریخ» بر پایه این ادعا قرار گرفت که لیبرال‌دموکراسی نقطه نهایی تکامل سیاسی بشر است اما تجربه واقعی سیاست بین‌الملل نشان داده نظریه و ایدئولوژی زمانی ارزش عملی پیدا می‌کند که در میدان عمل نیز پاس داشته شود. آزمون غزه یکی از صحنه‌هایی است که نشان داد بسیاری از این اصول در برخورد واقعی دولت‌ها با بحران‌ها، نامانوس و ناکارآمد عمل می‌کنند.
در جریان بحران غزه، مواضع و اقدامات برخی دولت‌های غربی در حمایت از اقدامات رژیم صهیونیستی - در سطوح سیاسی، نظامی، مالی و تبلیغاتی - تصویری متناقض با ارزش‌های اعلامی آنان ارائه داد. این رفتارها نشان داد اعلام پایبندی به حقوق بشر و ممنوعیت خشونت در سطح دیپلماتیک می‌تواند در برابر ملاحظات ژئوپلیتیک و منافع کوتاه‌مدت دولت‌ها تاب مقاومت نیاورد. نتیجه این تقابل، فروپاشی بخشی از اعتبار اخلاقی آن ادعاها در برابر افکار عمومی جهانی است. نهادهای بین‌المللی از جمله سازمان ملل و شورای امنیت، بر پایه منشور و معاهدات بین‌المللی مکلف به پاسداری از صلح، جلوگیری از تجاوز و حمایت از حقوق بنیادین انسان‌ها هستند اما سازوکارهای سیاسی حاکم بر این نهادها و منافع اعضای قدرتمند باعث شده در برخی موارد، این نهادها ناکارآمد یا حتی ناتوان از اجرای مؤثر مقررات بین‌المللی ظاهر شوند. حمایت آشکار یا سکوت فعال برخی دولت‌ها در قبال اقدامات رژیم صهیونیستی، پدیدآور «مصونیت نانوشته» و تضعیف اثرگذاری حقوق بین‌الملل شده است. در برابر این وضعیت، بخشی از واکنش جهانی را باید در موج وسیع همدلی مردمی و حرکت‌های اعتراضی و دانشگاهی جست‌وجو کرد.
ادامه یادداشت را در «جام‌جم‌آنلاین» بخوانید.