پرنده جاسوس
در شهرِ لورینت در منطقه موربیانِ بریتانیای فرانسه، مرغ دریایی نقرهای (گلان) که معمولا پرندهای ساحلی شناخته میشود، به شکلی چشمگیر به بومشهر نزدیک شده است. این پرندهها که پیشتر عمدتا در سواحل زندگی میکردند، حالا در ساختمانهای صنعتی و سقفهای بتنی شهری لانه میسازند و از انسانها و زبالههای آنان تغذیه میکنند.
گلان نقرهای بهخاطر ظاهر سفید ـ خاکستریاش شناخته میشود: بدن سفید، بالهایی بارنگ خاکستری مرواریدی، پنجههای صورتی کمرنگ و منقاری زرد با لکه قرمز در قسمت پایینی آن.
پرندگان مجهز به ردیاب
برای مطالعه رفتار این پرندگان شهری، پژوهشگران بر تعداد زیادی از گُلانها حلقههای بازوبندی و دستگاه GPS نصب کردهاند. این ابزارها اجازه میدهند تا مسیر حرکت این پرندگان و نحوه استفادهشان از محیط شهری رصد شود. دستگاههای ردیاب سبک هستند (حدود ۲۰ گرم) و بهصورتی طراحی شدهاند که پس از مدتی، بدون آسیب به پرنده از بین بروند.
بلوغ آهسته و مراقبت والدین
گُلانهای نقرهای جوان، پوششی متفاوت دارند: پرهای قهوهای و لکهدار جای پرهای خاکستری-سفید بزرگسالان را میگیرند، و این روند تغییر پوشش تا چهار سال طول میکشد. این بهآن معناست که این پرندگان تا رسیدن به بلوغ کامل و شرکت در تولیدمثل صبر میکنند. متوسط عمر آنها در حیات آزاد حدود ۱۲ سال است اما برخی از آنها تا ۳۰ یا ۴۰ سال نیز زنده میمانند. والدین گلان، تابستان در شهرها تعداد زیادی جوجه تولید میکنند؛ این جوجهها لانه پیچیدهای نمیسازند بلکه روی سقفها و بسترهای ساده لانهگزینی کرده و والدین آنها بهشدت از آنها مراقبت میکنند.
رژیم غذایی؛ از ماهی تا پسماند!
گُلانهای نقرهای بسیار فرصتطلب هستند. آنها در شهر عمدتا از زبالههای انسانی تغذیه میکنند؛ خصوصا از پسماند ماهی از بنادر و بهویژه از ظرفهای پسماند قایقهای ماهیگیری شهری که باقیماندههای غذا را در آنها میریزند. علاوه بر این، آنها قادرند از راهبرد «کلپتوپارازیسم» استفاده کنند: یعنی به سراغ غذای پرندگان دیگر رفته و غذای آنها را بدزدند. یکی از رفتارهای جالب گُلان، شکستن صدفها با انداختنشان از بلندی است تا به این وسیله غلاف نرم داخل آنها شکسته و داخل آن را بخورند.
تقلید از انسان در انتخاب غذا
تحقیقات اخیر نشان دادهاند که گلانهای نقرهای توانایی «جاسوسی رفتاری» انسانها را دارند: آنها به دقت آنچه را ما میخوریم را تماشا میکنند و براساس آن تصمیم میگیرند. در یک آزمایش، پژوهشگران دو بسته غذای مشابه قرار دادند و آنها را در مقابل گلانها گذاشتند. وقتی یکی از بستهها توسط انسان لمس شد، بسیاری از گلانها دقیقا آن بسته را انتخاب کردند، حتی اگر بستهها از نظر محتوا یکسان بودند. وقتی قطعهای غیرخوراکی مثل اسفنج رنگی بهجای غذا آزمایش شد، گلانها دیگر از آن تقلید نکردند. این نشان میدهد که آنها توجهشان را بیشتر به غذا و رفتار تغذیهای ما معطوف میکنند، نه صرفا حرکات دست ما.
خواندن چشمها
گلانهای نقرهای علاوه بر توانایی تقلید غذایی،ازقابلیت شگفتانگیز «خواندن نگاه» انسانها نیزبرخوردارند: آنها میتوانند جهت نگاه انسان را دنبال کنند. در مناطق شهری، این پرندگان به انسانها نزدیکتر میشوند و فاصله فرارشان-یعنی حداقلیترین فاصلهای که در صورت نزدیک شدن انسان اقدام به پرواز میکنند- در مقایسه با مناطق طبیعی کاهش مییابد. با این حال، اگر مستقیم به آنها خیره شویم، واکنش نشان میدهند و با تاخیر بیشتری نزدیک میشوند، گویی در حضور ما احساس خطر میکنند. هنگامی که انسان غذا در دست دارد، گلانها با احتیاط بیشتری اقدام به نزدیک شدن میکنند، به ویژه اگر احساس کنند تحت نظر هستند. این ویژگی حاکی از حساسیت بالای آنها به تعامل پیچیده بین تهدید و فرصت است.