كارنامه متوسط دولت الكترونیك
هفته گذشته نتایج پنجمین ارزیابی خدمات الكترونیك دستگاه‌های اجرایی توسط سازمان فناوری ارتباطات ارائه شد. در این ارزیابی به مطالبه عمومی و آثار عملكردی دولت الكترونیك توجه شده و میزان رضایت مردم، اندازه و تعداد كاركنان و ساختار دستگاه‌ها لحاظ شده است. براساس این گزارش كه با بررسی ۲۲۰۰ خدمت و زیرخدمت در ۱۰۵ دستگاه دولتی گردآوری شده، بلوغ الكترونیك دستگاه‌ها به 8/62 درصد رسیده كه نشان می‌دهد نسبت به دوره‌های قبل، شتاب دولت الكترونیك كاهش یافته است. رضا باقری اصل، دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات در نشست خبری «كارنامه دولت الكترونیك» از جزیره‌ای بودن سازمان‌ها و عدم تمایل آنها به یكپارچه شدن ابراز نگرانی كرد.
نتایج ارزیابی پنجم
طبق گزارش ارائه شده امتیاز عمومی دستگاه‌ها برای ایجاد میزان خدمات ۸۴ درصد، حضور در وب 9/66 درصد، خدمات تراكنشی 22/70 درصد و یكپارچگی خدمات 19/50 درصد بوده است. همچنین ده دستگاه برتر در حوزه دولت الكترونیك به‌ترتیب عبارتند از بیمه مركزی، سازمان سرمایه‌گذاری و كمك‌های اقتصادی و فنی ایران، سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیكی، سازمان امور مالیاتی كشور، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی كشور، مركز توسعه تجارت الكترونیكی، بنیاد شهید و امور ایثارگران، وزارت امور اقتصاد و دارایی، سازمان نهضت سوادآموزی و شركت ارتباطات زیرساخت.
جالب این‌كه هشت دستگاه شامل سازمان مركزی تعاونی روستایی ایران، شركت ملی نفت ایران، وزارت صنعت، معدن و تجارت، نظام دامپزشكی، وزارت نیرو، سازمان سرمایه‌گذاری خارجی و كمك‌های اقتصادی و فنی، سازمان اداری و استخدامی كشور و دانشگاه دفاع عالی مقدس در ارزیابی پنجم همكاری نداشته‌اند.
داده‌های پنجمین ارزیابی خدمات الكترونیك دستگاه‌های اجرایی نشان می‌دهد وزارت امور اقتصادی و دارایی، بهترین وزارتخانه در ارائه خدمات الكترونیك بوده و بدترین هم وزارت‌خارجه عنوان شده است.
جالب این‌كه وزارت ارتباطات در رتبه ششم و سازمان فناوری و اطلاعات در جایگاه ۴۴ قرار دارند! امیر ناظمی، رئیس سازمان فناوری اطلاعات درباره چرایی این مساله توضیح داد: «ما هم در این زمینه كوتاهی كردیم و عذرخواهی می‌كنیم. جدا از كم‌كاری سازمان باید گفت بخشی از این رتبه پایین به این دلیل است كه بخشی از فرآیندهایی كه به سازمان ما اضافه شده، از وظایف شورای عالی انفورماتیك بوده كه ما وقت كافی برای الكترونیكی شدن این فرآیندها نداشتیم. همچنین فرآیندهای حوزه امنیت چالش‌های سخت و زمانبری است و سعی می‌كنیم در ارزیابی وضعیت بهتری داشته باشیم.»
ناظمی تاكید كرد اتصال سازمان‌های دولتی به مركز ملی‌تبادل اطلاعات (GSB) كه توسط سازمان فناوری اطلاعات انجام می‌شود، در ارزیابی این سازمان لحاظ نشده است، چون در صورت محاسبه، این سازمان در رتبه نخست قرار می‌گرفت.
نبود یكپارچگی
دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات نسبت به تحقق نیافتن دولت الكترونیك و تغییر نكردن ساختار نظام اداری ابراز نگرانی كرد، زیرا با این‌كه چند دستگاه به‌تازگی به دولت الكترونیك پیوسته‌اند، اما شتاب آن در شش ماه اخیر سریع نبوده، چراكه همچنان برخی سازمان‌ها در این موضوع شركت نمی‌كنند.
رضا باقری اصل از برخی دستگاه‌ها كه با وجود سامانه «دولت همراه»، مردم را برای دریافت خدمات به نرم‌افزار‌های جدید تشویق می‌كنند، گلایه كرد و گفت: «برای مثال وزیر نیرو برای دریافت قبض الكترونیكی مردم را به استفاده از یك نرم‌افزار ارجاع می‌دهد یا وزارت صمت قصد دارد نرم‌افزاری برای اعلام قیمت كالاها به‌صورت هفتگی ارائه دهد.
این در حالی است كه همگی این اقدامات می‌تواند بر بستر دولت الكترونیك انجام شود و برای راه‌اندازی تنها به یك هفته زمان نیاز دارد، به این ترتیب هزینه‌ها نیز به مراتب كاهش می‌یابد.»
دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات كشور افزود: «وزارت ارتباطات همه زیرساخت‌های لازم برای یكپارچه‌سازی خدمات و فرآیندها را ایجاد كرده، اما باز هم تمایلی به یكپارچه‌شدن نیست و این موضوع نشان می‌دهد از ابتدا عزمی برای یكپارچه‌سازی وجود نداشته است.»
به گفته او قرار بود دولت الكترونیك باعث كوچك‌تر شدن دولت شود، اما عملا سازمان جدیدی در هر دستگاه برای توسعه دولت الكترونیك تشكیل شده و كیفیت كار هم مانند قبل است و بهتر نشده است.
با توجه به اظهارات دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات، این سؤال مطرح می‌شود كه مگر مسؤول هدایت بخش دولتی به استفاده از زیرساخت‌های موجود، وزارت ارتباطات و دولت نیست؟ او در پاسخ به این سؤال گفت: «بارها در جلسات مختلف این مساله از سوی ما و وزارت ارتباطات مطرح شده و نامه‌های متعددی نوشته شده، اما تاثیری نداشته است!» این مساله به‌خوبی نشان می‌دهد حداقل در این زمینه هر كدام از وزارتخانه‌ها ساز خود را می‌زنند و وحدت رویه‌ای وجود ندارد.
ناظمی، رئیس سازمان فناوری اطلاعات، راه‌حل نبود یكپارچگی بین دستگاه‌ها را افزودن شاخص تبادل اطلاعات می‌داند كه البته چالش‌هایی نیز دارد، چراكه از اطلاعات سازمان‌هایی مانند ثبت احوال بسیار استفاده می‌شود.
كجا ایستاده‌ایم؟
ناظمی، هدف پنجمین ارزیابی كارنامه دولت الكترونیك را رسیدن به مردم‌سالاری الكترونیك عنوان می‌كند كه علاوه بر قوه مجریه، دیگر قوا را نیز دربرمی‌گیرد.
به گفته رئیس سازمان فناوری اطلاعات در آخرین ارزیابی تلاش شده ارزیابی داخل دستگاهی به ارزیابی اتصال دستگاه‌های اجرایی به یكدیگر نزدیك شود تا وزن ارزیابی خدمات الكترونیكی افزایش یابد.
او اشاره می‌كند كه در برخی از دستگاه‌ها، تعداد استعلام‌ها و مجوزها بسیار زیاد است و هرچند تعدادی از آنها الكترونیك شده، اما هنوز برای استفاده شهروندان به دولت الكترونیك متصل نشده‌اند.
درمجموع با توجه به رشد ۲۰ پله‌ای كه برای دولت الكترونیك كشور درنظر گرفته شده، به نظر می‌رسد از برنامه‌ها عقب هستیم و اگر دیگر كشورها بتوانند با سرعت بیشتری دولت الكترونیك خود را رشد دهند، جایگاه ما در رتبه‌بندی جهانی تنزل خواهد یافت.
سازمان فناوری اطلاعات، مطالعاتی روی كشورهای موفق در این زمینه انجام داده تا برای رسیدن به رشد 20 پله‌ای بهترین برنامه‌ریزی را انجام دهد، ولی رسیدن به این رشد در گرو همكاری و یكپارچگی میان دستگاه‌های اجرایی كشور است.
طبق گزارش ارائه شده امتیاز عمومی دستگاه‌ها برای ایجاد میزان خدمات ۸۴ درصد، حضور در وب 9/66 درصد، خدمات تراكنشی 22/70 درصد و یكپارچگی خدمات 19/50 درصد بوده است. همچنین ده دستگاه برتر در حوزه دولت الكترونیك به‌ترتیب عبارتند از بیمه مركزی، سازمان سرمایه‌گذاری و كمك‌های اقتصادی و فنی ایران، سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیكی، سازمان امور مالیاتی كشور، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی كشور، مركز توسعه تجارت الكترونیكی، بنیاد شهید و امور ایثارگران، وزارت امور اقتصاد و دارایی، سازمان نهضت سوادآموزی و شركت ارتباطات زیرساخت.
جالب این‌كه هشت دستگاه شامل سازمان مركزی تعاونی روستایی ایران، شركت ملی نفت ایران، وزارت صنعت، معدن و تجارت، نظام دامپزشكی، وزارت نیرو، سازمان سرمایه‌گذاری خارجی و كمك‌های اقتصادی و فنی، سازمان اداری و استخدامی كشور و دانشگاه دفاع عالی مقدس در ارزیابی پنجم همكاری نداشته‌اند.
داده‌های پنجمین ارزیابی خدمات الكترونیك دستگاه‌های اجرایی نشان می‌دهد وزارت امور اقتصادی و دارایی، بهترین وزارتخانه در ارائه خدمات الكترونیك بوده و بدترین هم وزارت‌خارجه عنوان شده است.
جالب این‌كه وزارت ارتباطات در رتبه ششم و سازمان فناوری و اطلاعات در جایگاه ۴۴ قرار دارند! امیر ناظمی، رئیس سازمان فناوری اطلاعات درباره چرایی این مساله توضیح داد: «ما هم در این زمینه كوتاهی كردیم و عذرخواهی می‌كنیم. جدا از كم‌كاری سازمان باید گفت بخشی از این رتبه پایین به این دلیل است كه بخشی از فرآیندهایی كه به سازمان ما اضافه شده، از وظایف شورای عالی انفورماتیك بوده كه ما وقت كافی برای الكترونیكی شدن این فرآیندها نداشتیم. همچنین فرآیندهای حوزه امنیت چالش‌های سخت و زمانبری است و سعی می‌كنیم در ارزیابی وضعیت بهتری داشته باشیم.»
ناظمی تاكید كرد اتصال سازمان‌های دولتی به مركز ملی‌تبادل اطلاعات (GSB) كه توسط سازمان فناوری اطلاعات انجام می‌شود، در ارزیابی این سازمان لحاظ نشده است، چون در صورت محاسبه، این سازمان در رتبه نخست قرار می‌گرفت.
نبود یكپارچگی
دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات نسبت به تحقق نیافتن دولت الكترونیك و تغییر نكردن ساختار نظام اداری ابراز نگرانی كرد، زیرا با این‌كه چند دستگاه به‌تازگی به دولت الكترونیك پیوسته‌اند، اما شتاب آن در شش ماه اخیر سریع نبوده، چراكه همچنان برخی سازمان‌ها در این موضوع شركت نمی‌كنند.
رضا باقری اصل از برخی دستگاه‌ها كه با وجود سامانه «دولت همراه»، مردم را برای دریافت خدمات به نرم‌افزار‌های جدید تشویق می‌كنند، گلایه كرد و گفت: «برای مثال وزیر نیرو برای دریافت قبض الكترونیكی مردم را به استفاده از یك نرم‌افزار ارجاع می‌دهد یا وزارت صمت قصد دارد نرم‌افزاری برای اعلام قیمت كالاها به‌صورت هفتگی ارائه دهد.
این در حالی است كه همگی این اقدامات می‌تواند بر بستر دولت الكترونیك انجام شود و برای راه‌اندازی تنها به یك هفته زمان نیاز دارد، به این ترتیب هزینه‌ها نیز به مراتب كاهش می‌یابد.»
دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات كشور افزود: «وزارت ارتباطات همه زیرساخت‌های لازم برای یكپارچه‌سازی خدمات و فرآیندها را ایجاد كرده، اما باز هم تمایلی به یكپارچه‌شدن نیست و این موضوع نشان می‌دهد از ابتدا عزمی برای یكپارچه‌سازی وجود نداشته است.»
به گفته او قرار بود دولت الكترونیك باعث كوچك‌تر شدن دولت شود، اما عملا سازمان جدیدی در هر دستگاه برای توسعه دولت الكترونیك تشكیل شده و كیفیت كار هم مانند قبل است و بهتر نشده است.
با توجه به اظهارات دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات، این سؤال مطرح می‌شود كه مگر مسؤول هدایت بخش دولتی به استفاده از زیرساخت‌های موجود، وزارت ارتباطات و دولت نیست؟ او در پاسخ به این سؤال گفت: «بارها در جلسات مختلف این مساله از سوی ما و وزارت ارتباطات مطرح شده و نامه‌های متعددی نوشته شده، اما تاثیری نداشته است!» این مساله به‌خوبی نشان می‌دهد حداقل در این زمینه هر كدام از وزارتخانه‌ها ساز خود را می‌زنند و وحدت رویه‌ای وجود ندارد.
ناظمی، رئیس سازمان فناوری اطلاعات، راه‌حل نبود یكپارچگی بین دستگاه‌ها را افزودن شاخص تبادل اطلاعات می‌داند كه البته چالش‌هایی نیز دارد، چراكه از اطلاعات سازمان‌هایی مانند ثبت احوال بسیار استفاده می‌شود.
كجا ایستاده‌ایم؟
ناظمی، هدف پنجمین ارزیابی كارنامه دولت الكترونیك را رسیدن به مردم‌سالاری الكترونیك عنوان می‌كند كه علاوه بر قوه مجریه، دیگر قوا را نیز دربرمی‌گیرد.
به گفته رئیس سازمان فناوری اطلاعات در آخرین ارزیابی تلاش شده ارزیابی داخل دستگاهی به ارزیابی اتصال دستگاه‌های اجرایی به یكدیگر نزدیك شود تا وزن ارزیابی خدمات الكترونیكی افزایش یابد.
او اشاره می‌كند كه در برخی از دستگاه‌ها، تعداد استعلام‌ها و مجوزها بسیار زیاد است و هرچند تعدادی از آنها الكترونیك شده، اما هنوز برای استفاده شهروندان به دولت الكترونیك متصل نشده‌اند.
درمجموع با توجه به رشد ۲۰ پله‌ای كه برای دولت الكترونیك كشور درنظر گرفته شده، به نظر می‌رسد از برنامه‌ها عقب هستیم و اگر دیگر كشورها بتوانند با سرعت بیشتری دولت الكترونیك خود را رشد دهند، جایگاه ما در رتبه‌بندی جهانی تنزل خواهد یافت.
سازمان فناوری اطلاعات، مطالعاتی روی كشورهای موفق در این زمینه انجام داده تا برای رسیدن به رشد 20 پله‌ای بهترین برنامه‌ریزی را انجام دهد، ولی رسیدن به این رشد در گرو همكاری و یكپارچگی میان دستگاه‌های اجرایی كشور است.