بررسی فناوری‌های به‌كار رفته در صنعت هواپیمایی
پرواز هوشمندانه
صنعت هواپیمایی كه خود یكی از پیشروترین صنایع در جهان است، این روزها دنبال مدد گرفتن از فناوری اطلاعات و ارتباطات است تا شرایط بهتری را برای سفر ایجاد كند. احتمالا پشت صف‌های طولانی درگاه‌های ورودی فرودگاه منتظر مانده‌اید، بررسی زمانبر مشخصات تك‌تك مسافران، كاری است كه نه برای مسافران خوشایند است نه برای مسؤولان درگاه‌های ورودی و خروجی، اما برای حفظ امنیت پرواز، این كار باید انجام شود. حال اگر اولین بار باشد كه وارد یك فرودگاه جدید می‌شوید احتمالا برای پیدا كردن بخش‌های مختلف آن نیازمند راهنمایی هستید. هیجان استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات و تغییرات شگرفی كه این فناوری می‌تواند در تسهیل و بهبود ارائه خدمات داشته باشد موجب شد در این مطلب، كاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات را در صنعت هواپیمایی بررسی كنیم.
محسن سمسارپور
سرعت بالاتر، امنیت بیشتر
اگر زمان بررسی مشخصات هر یك از مسافران را پشت درگاه‌های ورودی و خروجی فرودگاه محاسبه كنیم، احتمالا به یك عدد سرسام‌آور می‌رسیم. بسیاری از فرودگاه‌های بزرگ دنیا این روزها در تلاش هستند با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات و تكنولوژی‌های جدید، این زمان را كاهش دهند. در برزیل، سنگاپور و چین، فرودگاه‌ها خود را به سیستم تشخیص چهره مجهز كرده‌اند. با استفاده از این سیستم، چهره افراد شناسایی شده و بلافاصله اطلاعات مربوط به آنها در سیستم مسؤولان درگاه‌ها نمایش داده می‌شود. همه اطلاعات به‌صورت پردازش شده نمایش داده می‌شوند و در صورتی كه هر یك از افراد دارای تخلفی باشند به مسؤولان اطلاع داده می‌شود.
به این ترتیب نیاز به فرآیند زمانبر قبلی نخواهد بود. البته استفاده از این تكنولوژی نیازمند دوربین‌های قوی است كه بتوانند با سرعت بالا چهره را تشخیص دهند. در كنار دوربین، امكانات سخت‌افزاری سیستم‌ها برای پردازش با سرعت بالای چهره افراد نیز یكی دیگر از مواردی است كه مورد نیاز است تا تشخیص بیومتریك هویت به‌درستی انجام شود. با استفاده از این تكنولوژی می‌توان بالغ بر ۴۰۰ مسافر را تنها در زمانی حدود ۲۲ دقیقه بازرسی كرد. در صورت استفاده موفقیت‌آمیز از این طرح، امنیت بالاتری را شاهد خواهیم بود، چرا كه در این سیستم سهم خطای انسانی به‌مراتب كاهش پیدا می‌كند.
استفاده از بلاكچین
سال‌هاست مردم در حال دست و پنجه نرم‌كردن با یكی از خروجی‌های بلاكچین یعنی بیت‌كوین هستند، اما واقعیت اینجاست كه فناوری پشت بیت‌كوین فقط برای ارزهای رمز پایه كاربرد ندارد و می‌توان از آن در دیگر صنایع هم استفاده كرد.
استفاده از بلاكچین از سال ۲۰۱۶ در صنعت هواپیمایی باب شده و این روزها در حال استفاده روز‌افزون است. بلاكچین با داشتن زنجیره عظیمی از اطلاعات و امكان پردازش آنها در مدت زمان كوتاه این امكان را به صنعت هواپیمایی می‌دهد تا به‌راحتی بتواند از آن در فروش بلیت، شناسایی و احراز هویت افراد، بررسی وفاداری مشتریان، ردیابی چمدان و وسایل مسافران و... استفاده كند. در تعریف ساده، بلاكچین زنجیره‌ای از اطلاعات است كه به تایید تمام افراد حاضر در این زنجیره رسیده و امكان تقلب و تغییر در آن نزدیك به صفر است، بنابراین می‌توان از بلاكچین برای برقراری امنیت بیشتر استفاده كرد.
حسگرهای موقعیت‌یاب
با حسگرهای موقعیت‌یاب احتمالا دیگران می‌دانند ما كجا هستیم. در نگاه اول شاید استفاده از این فناوری چندان خوشایند به نظر نرسد، اما در فرودگاه شاید بتواند بسیار كمك‌كننده باشد. چند فرودگاه بزرگ در آمریكا و چین، سیستم جدیدی را طراحی كرده‌اند كه با استفاده از حسگرهای موقعیت‌یاب داخلی می‌توانند موقعیت هر یك از مسافران را تشخیص دهند. وقتی شما در فرودگاه هستید معمولا سیستم GPS به‌درستی كار نمی‌كند پس نیازمند سیستم موقعیت‌یاب داخلی هستید تا بتوانید موقعیت خود را اعلام كنید. با استفاده از این سیستم، فرودگاه می‌تواند پیام‌های مختلف را برای شما ارسال كند. به‌عنوان مثال زمانی كه نیاز است برای سفر آماده شوید و به سمت درگاه خروجی فرودگاه حركت كنید، سیستم اطلاعاتی فرودگاه برای شما پیامی ارسال خواهد كرد تا شما را باخبر كند. استفاده از حسگرهای موقعیت‌یاب داخلی كاربرد مهم‌تری هم دارد؛ با استفاده از این سیستم می‌توان موقعیت مسافران حاضر در صف درگاه‌های خروجی و ورودی را تشخیص داد و میزان زمان حدودی مورد نیاز افراد برای منتظر ماندن در صف را تخمین زد و به آنها اطلاع داد. این سیستم می‌تواند به فرودگاه‌ها كمك كند در صورتی كه تعداد مسافران در یك زمان زیاد باشد، تعداد مسؤولان بازرسی درگاه خروجی را افزایش دهند. در واقع این سیستم به مسؤولان فرودگاه كمك می‌كند تصمیمات هوشمندانه‌تری در جهت تسهیل فرآیند ورود و خروج مسافران بگیرند.
واقعیت افزوده
از نگاه كاربران شاید بین واقعیت مجازی و واقعیت افزوده تفاوت چندانی وجود نداشته باشد، اما واقعیت افزوده می‌تواند بر بستر تلفن‌همراه اجرا شود و این امكان بسیار‌مناسبی است تا بتوان خدمات مختلف را روی این فناوری ارائه داد. اگر باراولی باشد كه وارد یك فرودگاه شده‌اید حتما دنبال بخش‌های مختلف آن هستید. تابلوهای راهنما و حتی سیستم‌های رایانه‌ای به شما این امكان را می‌دهد كه زودتر با بخش‌های مختلف فرودگاه آشنا شوید، اما امروزه فناوری AR این امكان را به كاربران می‌دهد تا فرودگاه را از زاویه دوربین تلفن‌همراه خود نگاه كنند.
با استفاده از این فناوری، مسافران می‌توانند با نگاه از دوربین گوشی به اطلاعات مختلفی دست پیدا كنند. این‌كه كافی‌شاپ یا رستوران فرودگاه در كدام قسمت قرار دارد یا حتی كمی بیشتر، این‌كه منوی رستوران و كافی‌شاپ چیست؟ یا حتی می‌توانند اطلاعات مربوط به پرواز را به‌صورت واقعیت افزوده روی تلفن‌همراه خود مشاهده كنند و از مسیر درگاه ورودی و خروجی آگاه شوند.
هواپیمای بدون‌سرنشین
جدیدترین تلاش بشر در حوزه هواپیمایی، توسعه هواپیماهای بدون‌سرنشین است. استفاده از سیستم‌های هوشمند و برنامه‌نویسی پیشرفته آنها موجب شده این هواپیماهای بدون‌سرنشین امكان پرواز را داشته باشند. مساله مهم دیگر در هواپیماهای بدون‌سرنشین، بحث عمود پروازی است. هر چقدر بیشتر به سمت عمود پروازی و تسهیل آن پیش برویم می‌توانیم شاهد ارائه خدمات بهتر باشیم. شركت‌های بزرگ حمل‌ونقل در جهان مانند او بر‌این روزها دنبال استفاده از هواپیماهای بدون‌سرنشین برای جابه‌جایی كالا هستند. البته كسب‌وكارهای نوپایی به این سبك فعال شده‌اند، اما این‌كه در آینده و با اضافه شدن این كسب‌وكارها چه قوانین و قواعدی برای فعالیت آنها وضع خواهد شد هنوز مشخص نیست. اگر چنین كسب‌وكارهایی افزایش پیدا کند، احتمالا هرج و مرج شدیدی را روی آسمان شهرها شاهد خواهیم بود كه باید فكری برای آن شود تا همه‌چیز بر اساس قوانین و قواعد وضع شده اجرا شود. آینده این فناوری احتمالا امكان جابه‌جایی مسافران را هم خواهد داد. البته هنوز این كسب‌وكارها با چالش‌هایی روبه‌رو است؛ استفاده از باتری‌هایی كه بتواند مسافت زیادی را شارژ داشته باشد، بررسی سر و صدای ایجاد شده توسط این وسایل عمود پرواز، نبود زیرساخت‌های مناسب شهری در فرودگاه‌های خاص برای چنین وسایل نقلیه‌ای و همچنین مدیریت ترافیك هوایی، مسائلی است كه لازم است به‌طور دقیق بررسی شود.
اگر زمان بررسی مشخصات هر یك از مسافران را پشت درگاه‌های ورودی و خروجی فرودگاه محاسبه كنیم، احتمالا به یك عدد سرسام‌آور می‌رسیم. بسیاری از فرودگاه‌های بزرگ دنیا این روزها در تلاش هستند با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات و تكنولوژی‌های جدید، این زمان را كاهش دهند. در برزیل، سنگاپور و چین، فرودگاه‌ها خود را به سیستم تشخیص چهره مجهز كرده‌اند. با استفاده از این سیستم، چهره افراد شناسایی شده و بلافاصله اطلاعات مربوط به آنها در سیستم مسؤولان درگاه‌ها نمایش داده می‌شود. همه اطلاعات به‌صورت پردازش شده نمایش داده می‌شوند و در صورتی كه هر یك از افراد دارای تخلفی باشند به مسؤولان اطلاع داده می‌شود.
به این ترتیب نیاز به فرآیند زمانبر قبلی نخواهد بود. البته استفاده از این تكنولوژی نیازمند دوربین‌های قوی است كه بتوانند با سرعت بالا چهره را تشخیص دهند. در كنار دوربین، امكانات سخت‌افزاری سیستم‌ها برای پردازش با سرعت بالای چهره افراد نیز یكی دیگر از مواردی است كه مورد نیاز است تا تشخیص بیومتریك هویت به‌درستی انجام شود. با استفاده از این تكنولوژی می‌توان بالغ بر ۴۰۰ مسافر را تنها در زمانی حدود ۲۲ دقیقه بازرسی كرد. در صورت استفاده موفقیت‌آمیز از این طرح، امنیت بالاتری را شاهد خواهیم بود، چرا كه در این سیستم سهم خطای انسانی به‌مراتب كاهش پیدا می‌كند.
استفاده از بلاكچین
سال‌هاست مردم در حال دست و پنجه نرم‌كردن با یكی از خروجی‌های بلاكچین یعنی بیت‌كوین هستند، اما واقعیت اینجاست كه فناوری پشت بیت‌كوین فقط برای ارزهای رمز پایه كاربرد ندارد و می‌توان از آن در دیگر صنایع هم استفاده كرد.
استفاده از بلاكچین از سال ۲۰۱۶ در صنعت هواپیمایی باب شده و این روزها در حال استفاده روز‌افزون است. بلاكچین با داشتن زنجیره عظیمی از اطلاعات و امكان پردازش آنها در مدت زمان كوتاه این امكان را به صنعت هواپیمایی می‌دهد تا به‌راحتی بتواند از آن در فروش بلیت، شناسایی و احراز هویت افراد، بررسی وفاداری مشتریان، ردیابی چمدان و وسایل مسافران و... استفاده كند. در تعریف ساده، بلاكچین زنجیره‌ای از اطلاعات است كه به تایید تمام افراد حاضر در این زنجیره رسیده و امكان تقلب و تغییر در آن نزدیك به صفر است، بنابراین می‌توان از بلاكچین برای برقراری امنیت بیشتر استفاده كرد.
حسگرهای موقعیت‌یاب
با حسگرهای موقعیت‌یاب احتمالا دیگران می‌دانند ما كجا هستیم. در نگاه اول شاید استفاده از این فناوری چندان خوشایند به نظر نرسد، اما در فرودگاه شاید بتواند بسیار كمك‌كننده باشد. چند فرودگاه بزرگ در آمریكا و چین، سیستم جدیدی را طراحی كرده‌اند كه با استفاده از حسگرهای موقعیت‌یاب داخلی می‌توانند موقعیت هر یك از مسافران را تشخیص دهند. وقتی شما در فرودگاه هستید معمولا سیستم GPS به‌درستی كار نمی‌كند پس نیازمند سیستم موقعیت‌یاب داخلی هستید تا بتوانید موقعیت خود را اعلام كنید. با استفاده از این سیستم، فرودگاه می‌تواند پیام‌های مختلف را برای شما ارسال كند. به‌عنوان مثال زمانی كه نیاز است برای سفر آماده شوید و به سمت درگاه خروجی فرودگاه حركت كنید، سیستم اطلاعاتی فرودگاه برای شما پیامی ارسال خواهد كرد تا شما را باخبر كند. استفاده از حسگرهای موقعیت‌یاب داخلی كاربرد مهم‌تری هم دارد؛ با استفاده از این سیستم می‌توان موقعیت مسافران حاضر در صف درگاه‌های خروجی و ورودی را تشخیص داد و میزان زمان حدودی مورد نیاز افراد برای منتظر ماندن در صف را تخمین زد و به آنها اطلاع داد. این سیستم می‌تواند به فرودگاه‌ها كمك كند در صورتی كه تعداد مسافران در یك زمان زیاد باشد، تعداد مسؤولان بازرسی درگاه خروجی را افزایش دهند. در واقع این سیستم به مسؤولان فرودگاه كمك می‌كند تصمیمات هوشمندانه‌تری در جهت تسهیل فرآیند ورود و خروج مسافران بگیرند.
واقعیت افزوده
از نگاه كاربران شاید بین واقعیت مجازی و واقعیت افزوده تفاوت چندانی وجود نداشته باشد، اما واقعیت افزوده می‌تواند بر بستر تلفن‌همراه اجرا شود و این امكان بسیار‌مناسبی است تا بتوان خدمات مختلف را روی این فناوری ارائه داد. اگر باراولی باشد كه وارد یك فرودگاه شده‌اید حتما دنبال بخش‌های مختلف آن هستید. تابلوهای راهنما و حتی سیستم‌های رایانه‌ای به شما این امكان را می‌دهد كه زودتر با بخش‌های مختلف فرودگاه آشنا شوید، اما امروزه فناوری AR این امكان را به كاربران می‌دهد تا فرودگاه را از زاویه دوربین تلفن‌همراه خود نگاه كنند.
با استفاده از این فناوری، مسافران می‌توانند با نگاه از دوربین گوشی به اطلاعات مختلفی دست پیدا كنند. این‌كه كافی‌شاپ یا رستوران فرودگاه در كدام قسمت قرار دارد یا حتی كمی بیشتر، این‌كه منوی رستوران و كافی‌شاپ چیست؟ یا حتی می‌توانند اطلاعات مربوط به پرواز را به‌صورت واقعیت افزوده روی تلفن‌همراه خود مشاهده كنند و از مسیر درگاه ورودی و خروجی آگاه شوند.
هواپیمای بدون‌سرنشین
جدیدترین تلاش بشر در حوزه هواپیمایی، توسعه هواپیماهای بدون‌سرنشین است. استفاده از سیستم‌های هوشمند و برنامه‌نویسی پیشرفته آنها موجب شده این هواپیماهای بدون‌سرنشین امكان پرواز را داشته باشند. مساله مهم دیگر در هواپیماهای بدون‌سرنشین، بحث عمود پروازی است. هر چقدر بیشتر به سمت عمود پروازی و تسهیل آن پیش برویم می‌توانیم شاهد ارائه خدمات بهتر باشیم. شركت‌های بزرگ حمل‌ونقل در جهان مانند او بر‌این روزها دنبال استفاده از هواپیماهای بدون‌سرنشین برای جابه‌جایی كالا هستند. البته كسب‌وكارهای نوپایی به این سبك فعال شده‌اند، اما این‌كه در آینده و با اضافه شدن این كسب‌وكارها چه قوانین و قواعدی برای فعالیت آنها وضع خواهد شد هنوز مشخص نیست. اگر چنین كسب‌وكارهایی افزایش پیدا کند، احتمالا هرج و مرج شدیدی را روی آسمان شهرها شاهد خواهیم بود كه باید فكری برای آن شود تا همه‌چیز بر اساس قوانین و قواعد وضع شده اجرا شود. آینده این فناوری احتمالا امكان جابه‌جایی مسافران را هم خواهد داد. البته هنوز این كسب‌وكارها با چالش‌هایی روبه‌رو است؛ استفاده از باتری‌هایی كه بتواند مسافت زیادی را شارژ داشته باشد، بررسی سر و صدای ایجاد شده توسط این وسایل عمود پرواز، نبود زیرساخت‌های مناسب شهری در فرودگاه‌های خاص برای چنین وسایل نقلیه‌ای و همچنین مدیریت ترافیك هوایی، مسائلی است كه لازم است به‌طور دقیق بررسی شود.