printlogo


سربازان جنگ رسانه‌ای شبکه تهران
آمارها نشان می‌دهد در دوره 40 روزه جنگ تحمیلی تهران بیش از سایر شهرها و استان‌ها هدف حملات دشمن بوده است؛ به همین نسبت، تعداد شهدای این کلان‌شهر و استان نیز رقمی بی‌سابقه دارد. تهران نه تنها پایتخت، بلکه قلب تپنده و مرکز فرماندهی کشور است؛ ترکیب این جایگاه راهبردی با حجم بالای حملات و شهدا، ضرورت توجه ویژه رسانه‌ای به این منطقه را دوچندان می‌کند.
زهرا عباسی - گروه رسانه

اگرچه تمامی شبکه‌های سراسری به اخبار تهران می‌پردازند، اما جام‌جم بر آن شد تا در گفت‌وگویی اختصاصی با حسن ملکی، سرپرست شبکه تهران، استراتژی و رویکردهای این شبکه ویژه را در پوشش دقیق‌تر چالش‌ها و دستاوردهای استان بررسی کند.

رویکرد و تحولات در دفاع مقدس سوم
حسن ملکی، سرپرست شبکه تهران، درباره استراتژی تولید در شرایط بحران به جام‌جم گفت: در جنگ اخیر، استراتژی تولید شبکه تهران بر پایه «تشدید و تمرکز» بر چهار کارکرد اصلی خود بنا شده است، نه تغییر ماهیت آن. ما همچنان دانشگاهی برای ارتقای آگاهی، آوردگاهی برای مقابله با تحریف، آسایشگاهی برای هنر و قرارگاهی برای ترویج امید هستیم، اما در شرایط جنگ، این کارکردها با سرعت و شدت بیشتری و با رویکردی نظام‌مند اجرا می‌شوند.ملکی در پاسخ به سوالی درباره اولویت‌بندی بین «اطلاع‌رسانی شفاف» و «همدلی» تصریح کرد: این دو در استراتژی شبکه تهران جدا از هم نیستند، بلکه هم‌افزا هستند. اولویت ما ترکیبی از تحلیل و تبیین واقعیت‌های میدانی به همراه ایجاد انسجام و همدلی ملی است. همه پرسنل این شبکه خود را سربازانی در «جبهه رسانه‌ای» می‌بینند که وظیفه دارند نیازهای اصلی کشور را در نبرد اطلاعاتی پوشش دهند. بنابراین، معیار انتخاب موضوعات در این روزهای حساس، «تحلیل و تبیین شرایط نیروهای نظامی خود و دشمن، تولید برنامه‌هایی در جهت تقویت روحیه مردم و افشاگری علیه دشمن» است.سرپرست شبکه تهران افزود: برای تحقق این اهداف، شبکه تهران برنامه‌هایی با محوریت تحلیل عمیق شرایط بحرانی، ترسیم مواضع نیروهای خودی و دشمن و نشان دادن عظمت مقاومت تولید کرده است. برنامه‌هایی مانند «تهران، ایران، جهان»، «تا پای جان برای ایران» و «پایتخت جان» نمونه‌های عینی این استراتژی هستند که صرفاً به گزارش خبر بسنده نکرده، بلکه به تبیین ریشه‌ها و پیامدها پرداخته‌اند.وی با اشاره به معیار دیگر یعنی «بازتاب زندگی واقعی و شجاعانه مردم»، فعالیت‌های شبکه را در سه محور زیر برشمرد:

 ۱. وحدت ملی: دعوت فعالانه از مردم برای حضور در خیابان‌ها و تجمعات و بازتاب تصویری و صوتی از عظمت این حضور برای تقویت روحیه جمعی.

 ۲. پوشش خدمات حیاتی: نمایش بی‌وقفه فعالیت بخش‌های امنیتی و درمانی (مانند هلال احمر، اورژانس، مراکز انتقال خون و بهداشتی) برای اطمینان‌بخشی به جامعه.

 ۳. نمایش قدرت و آرامش: پخش تصاویر زندگی عادی مردم در دل بحران و شجاعت آن‌ها در تقابل با دشمن زبون و کودک‌کش. بنابراین، استراتژی شبکه ترکیبی از «آگاهی‌بخشیِ مبتنی بر واقعیت» و «امیدبخشیِ مبتنی بر اتحاد» است تا مخاطبان هم از وضعیت مطلع باشند و هم در برابر فشارهای روانی دشمن مصون بمانند.

روایتی پویا مبتنی بر جغرافیا
ملکی در ادامه به ظرفیت‌های جغرافیایی شبکه تهران اشاره کرد و گفت: شبکه تهران به دلیل وسعت جغرافیایی (شامل ۱۶ شهرستان و حدود ۱۰۵۰ روستا)، تنوع موضوعی و مخاطبان فراوان، ظرفیتی بی‌نظیر برای روایت چهره واقعی شهر دارد. هر یک از این مناطق دارای تاریخچه‌ای غنی از مقاومت و نقش‌آفرینی در تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور هستند که فرصتی طلایی را برای تولید محتوای اثرگذار فراهم می‌کند. در شرایط کنونی، ما از این پتانسیل استفاده کردیم تا ابتکاراتی را پیاده‌سازی کنیم که فراتر از اخبار رسمی خشک باشد و زبانی صمیمی، پویا و احساسی داشته باشد.
وی در بیان ابتکارات کلیدی برای تولید نماهنگ و گزارش‌های شهری افزود: شبکه تهران با حضور پرانگیزه نوجوانان در خیابان‌ها، مساجد و حسینیه‌ها، کلیپ‌هایی تولید کرد که بازتاب گسترده‌ای داشت؛ این اقدام با هدف ایجاد ارتباط عاطفی مستقیم و نشان دادن نشاط جوانان در دل بحران انجام شد. همچنین پخش مجدد کلیپ ماندگار «ای ایران بخوان» که به ۹ زبان و گویش ایرانی تولید شده بود، فضایی همدلانه و صمیمی را در شبکه ایجاد کرد و نشان داد که چگونه می‌توان با زبان محلی و ملی هم‌زمان، حس تعلق را تقویت کرد. برنامه «آبروی کوچه‌ها» نیز تلاش کرد تا ترکیبی از شادی و حماسه را در میان خانواده شهدا به تصویر بکشد و چهره‌ای متفاوت از ایستادگی را روایت کند. علاوه بر این، مجریان شبکه تهران به صورت دسته‌جمعی و غیررسمی به دیدار خانواده شهدا رفتند تا گزارشی صمیمی و انسانی از فضا ارائه دهند.ملکی در بخش دیگری از سخنان خود به استفاده از ظرفیت مردمی و تغییر زبان خبری پرداخت: برای اینکه چهره واقعی و پویای تهران بدون واسطه نمایش داده شود، از ظرفیت برنامه‌های «در شهر»، «در استان» و «گزارش پنج» بهره گرفتیم و شهروندان را دعوت کردیم تا خودشان گزارشگر شبکه باشند. این ایده منجر به ارسال ویدئوهای کوتاه از اقصی نقاط استان توسط مردم شد که نتایج آن بسیار چشمگیر بوده است؛ طی ۳۵ روز گذشته، مردم استان تهران به عنوان خبرنگاران شبکه تهران، نقشی مؤثر در انعکاس فضای معنوی ماه مبارک رمضان، روز جهانی قدس، شب‌های قدر و تجمعات مردمی در دفاع از ایران اسلامی ایفا کردند. علاوه بر رویدادهای مذهبی و ملی، این گروه از مردم، شور و نشاط عید نوروز، وضعیت بازار و قیمت کالاها و خدمات را نیز به شکلی متفاوت و نزدیک به واقعیت پوشش دادند.سرپرست شبکه تهران افزود: تلاش کردیم در تولید نماهنگ و گزارش‌های شهری، استراتژی شبکه را از کلیشه‌های خبری گذرانده و با اتکا به صدای مردم، استفاده از تنوع زبانی و لهجه‌ها، و تمرکز بر لحظات انسانی و حماسی زندگی در تهران ارائه دهیم تا نماینده تصویری زنده و تأثیرگذار از شهر باشیم.

وقتی هر شهروند، یک خبرنگار شد
وی همچنین در بیان فرآیند شکل‌گیری «شهروند خبرنگار» در این شبکه توضیح داد: شبکه تهران اگرچه سال‌هاست برنامه‌های مشخصی مانند «در شهر»، «در استان» و «گزارش پنج» را برای پوشش اخبار داخلی تولید می‌کند، اما در شرایط بحرانی کنونی و با مشاهده حضور حماسی و دلاورمردانه مردم استان تهران در خیابان‌ها و میادین برای دفاع از ایران اسلامی و محکومیت جنایات رژیم‌های آمریکایی و صهیونیستی، تصمیم گرفتیم ظرفیت مردمی را به شکلی نوآورانه‌تر و گسترده‌تر فعال کنیم. این رویکرد منجر به شکل‌گیری گروهی تحت عنوان «شهروند خبرنگار» یا همان خبرنگاران مردمی شبکه تهران شد؛ ایده‌ای که از طریق زیرنویس‌ها و درخواست مستقیم مجریان در حین پخش برنامه‌ها اجرا شد. امروزه صدها نفر از ساکنان استان تهران به صورت شبانه‌روزی در این گروه مشغول فعالیت هستند و تقریباً هر روز بیش از ۲۰ ویدئوی کوتاه مردمی از سوی آن‌ها در شبکه پخش می‌شود.
ملکی در خصوص مدیریت چالش‌ها گفت: برای مدیریت چالش‌های پیش‌روی این طرح و ارتقای کیفیت کار، با افزایش تعداد این خبرنگاران، واحدی مجزا برای دریافت، بازبینی و آماده‌سازی نهایی تولیدات مردمی تشکیل داده شد و تلاشم این بوده که در برگزاری جلسات آموزشی برای این گروه نظارت مستقیم داشته باشم تا این عزیزان دانش فنی لازم را کسب کنند.
سرپرست شبکه تهران درباره اعتبارسنجی اطلاعات اظهار داشت: در خصوص فرآیند اعتبارسنجی اطلاعات ارسالی، شبکه تهران با وجود نیاز به سرعت بالا، دقت و وسواس زیادی را در نظر گرفته است؛ بدین صورت که تقریباً تمامی این تولیدات تحت نظارت مستقیم خودم قرار دارند و هر ویدئو پیش از پخش، دقیقاً بر اساس مکان ضبط و همچنین عنوان فرد تهیه‌کننده آن بررسی و اعتبارسنجی می‌شود تا هم سرعت پوشش رویدادها تضمین شود و هم از صحت و دقت خبر اطمینان حاصل شود.ملکی در پایان به آینده این طرح و نقش شبکه تهران در ارتباط با مسئولین اشاره کرد: این ابتکار علاوه بر پوشش لحظه‌ای وقایع، فرصت‌های جدیدی را نیز ایجاد کرده است؛ چراکه باور داشتیم پس از پیروزی کامل کشورمان بر متجاوزان، این شهروند-خبرنگاران می‌توانند خدمات رسانه‌ای گسترده‌تری ارائه دهند و حتی امکان دارد از میان همین افراد، مجریان، نویسندگان، گزارشگران و سردبیران خوب، توانمند و متعهدی برای رسانه ملی و به‌ویژه شبکه تهران تربیت شوند. بنابراین، ما با ترکیب سرعت دسترسی مردم به میدان و نظارت دقیق شخصی، توانسته‌ایم تصویری واقعی، پویا و قابل اعتماد از وقایع روز ارائه دهیم.

فرمول شبکه تهران برای شفافیت
سرپرست شبکه تهران در مورد جایگاه شبکه تهران در کنار شبکه‌های سراسری خاطرنشان کرد: شبکه تهران اگرچه به عنوان یک شبکه استانی موظف است به شکلی اختصاصی و حتی انحصاری به اخبار و رخدادهای استان تهران بپردازد، اما واقعیت این است که به دلیل مرکزیت کشور و پایتخت بودن تهران، پوشش گسترده‌ای از اخبار این منطقه توسط شبکه‌های سراسری نیز انجام می‌شود؛ روندی که از سال‌ها پیش، زمانی که شبکه تهران کانال پخش سراسری خود را داشت و سایر شبکه‌ها نیز وظیفه پوشش استان را بر عهده داشتند، ادامه داشته است. با این حال، برای پر کردن خلأهای اطلاعاتی و ایفای نقش کلیدی در ایجاد پل ارتباطی میان مردم و مسئولین، شبکه تهران برنامه‌های برند خود مانند «در شهر»، «در استان»، «گزارش پنج» و به‌ویژه «تهران بیست» را تقویت کرده و آن‌ها را به ابزاری قدرتمند برای مطالبه‌گری عمومی تبدیل نموده است.

یک ابتکار ویژه
ملکی درباره ابتکار برنامه «تهران بیست» گفت: در دوران جنگ تحمیلی اخیر و همچنین جنگ سوم، ما ابتکاری جالب را در پیش گرفتیم که نشان‌دهنده عمق این نقش ارتباطی است؛ در برنامه «تهران بیست»، به صورت دسته‌جمعی از مسئولان حوزه‌های مرتبط دعوت کردیم تا نه تنها گزارش عملکرد و آسیب‌شناسی اقدامات انجام‌شده را ارائه دهند، بلکه برنامه‌های آتی خود را برای پاسخگویی به نیازها و درخواست‌های مردمی نیز شفاف‌سازی کنند. این رویکرد باعث شد تا این برنامه‌ها به چشمان بینا و شنوای رسانه‌ای مردم تبدیل شوند که نسبت به هرگونه نقص یا ترک عملی از طریق تهیه گزارش‌های میدانی یا دعوت مستقیم از مسئول مربوطه، واکنش نشان می‌دهند. این شیوه کار موجب شده است تا مسئولان شهری و استانی با احساس تکلیف و مسئولیت‌پذیری بیشتر، وظایف خود را با دقت بیشتری انجام دهند تا در زمان حضور در برنامه‌های شبکه تهران، با دست پر و آمادگی کامل برای پاسخگویی حاضر شوند. بنابراین، تجربه‌های ما نشان داده است که گزارش‌های مردمی و پیگیری‌های مستمر شبکه تهران، تأثیر مستقیمی در شفاف‌سازی تصمیم‌گیری‌ها و تسریع در حل مشکلات فوری شهری داشته و فضایی را ایجاد کرده‌اند که در آن صدای مردم به گوش مسئولین می‌رسد و عملکرد آن‌ها تحت نظارت دقیق قرار می‌گیرد.