التماس ترامپ برای بازگشایی تنگه هرمز
تحولات اخیر نشان می‌دهد فاصله‌ای معنادار میان ادعاهای اولیه آمریکا و واقعیت‌های میدانی شکل گرفته است؛ فاصله‌ای که امروز به جایی رسیده که واشنگتن برای حضور دیگر کشورها در تنگه هرمز و کمک به مدیریت بحران، دست به دامان متحدان خود شده است.
اسماعیل کوثری | عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس
این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران هنوز حتی اقدام عملی کاملی برای بستن تنگه نیز انجام نداده است.در آغاز این بحران، مقامات آمریکایی با غروری آشکار و ادبیاتی متکبرانه سخن می‌گفتند. رئیس‌جمهور آمریکا با تکرار این گزاره که «بزرگ‌ترین و قدرتمندترین ارتش جهان» در اختیار این کشور است، مدعی بود که می‌تواند در مدت چند ساعت مسئله ایران را حل‌وفصل کند. حتی در برخی تحلیل‌ها و گفت‌وگوهای داخلی آن‌ها مطرح می‌شد که با ترور رهبر انقلاب و فرماندهان ارشد نظامی، ساختار قدرت در ایران فرو خواهد پاشید و زمینه برای تغییر نظام فراهم می‌شود.
در همان زمان، مقامات آمریکایی درباره پیامدهای اقتصادی جنگ نیز با اطمینان سخن می‌گفتند و مدعی بودند که حتی در صورت وقوع درگیری، اجازه نخواهند داد قیمت نفت به شکل قابل توجهی افزایش یابد و بازار انرژی را کنترل خواهند کرد.
اما روند تحولات به گونه‌ای دیگر رقم خورد. با وجود شهادت جمعی از فرماندهان و چهره‌های برجسته، نه تنها هدف اعلام‌نشده آن‌ها یعنی فروپاشی ساختار نظام سیاسی ایران محقق نشد، بلکه انسجام داخلی در میان مسئولان و مردم بیش از پیش تقویت شد. نهادهای قانونی کشور نیز در شرایط حساس تصمیمات مهمی اتخاذ کردند و روند اداره کشور بدون خلأ ادامه یافت.
در میدان عمل نیز محاسبات اولیه واشنگتن به‌سرعت با چالش مواجه شد. نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با استفاده از توان موشکی و پهپادی، ضربات قابل توجهی به زیرساخت‌های نظامی و سامانه‌های دفاعی دشمن وارد کردند؛ ضرباتی که به تخریب رادارها و تضعیف سامانه‌های پدافندی انجامید. اکنون ایالات متحده برای جبران همین خسارات، از کشورهای دیگر درخواست کرده سامانه‌های دفاع موشکی پیشرفته مانند تاد را در اختیار آن قرار دهند یا در منطقه مستقر کنند.
هم‌زمان، واشنگتن از برخی کشورها خواسته است با اعزام ناوها و تجهیزات دریایی به منطقه، به بازگشایی و امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز کمک کنند. این درخواست‌ها نشان‌دهنده تغییری آشکار در موضع آمریکا است؛ کشوری که در آغاز بحران خود را در موقعیت برتر و مسلط تصور می‌کرد، اکنون برای مدیریت شرایط به دنبال جلب حمایت دیگران است.
از سوی دیگر، رفتار نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی در هدف قرار دادن زیرساخت‌ها و حتی مناطق غیرنظامی، واکنش‌های گسترده‌ای را در افکار عمومی منطقه و جهان برانگیخته است. حمله به مراکز غیرنظامی و حتی مدارس، تصویری آشکار از ماهیت این جنگ ارائه داده و مشروعیت ادعاهای آنان درباره «اهداف نظامی» را زیر سؤال برده است.
در چنین شرایطی، بسیاری از تحلیلگران معتقدند نظم امنیتی منطقه پس از این بحران دیگر به وضعیت پیشین باز نخواهد گشت. جنایت‌ها و تجاوزهای صورت‌گرفته، اعتماد ملت‌های منطقه به حضور نظامی آمریکا را بیش از پیش از میان برده است و احتمالاً معادلات امنیتی غرب آسیا در مسیر تازه‌ای قرار خواهد گرفت.
در نهایت، آنچه بیش از همه در این تحولات خودنمایی می‌کند، شکاف میان تصورات اولیه طراحان جنگ و واقعیت‌های میدانی است؛ شکافی که از ادعای «حل مسئله در چند ساعت» آغاز شد و اکنون به مرحله درخواست کمک از دیگر کشورها برای مدیریت تنگه هرمز رسیده است.
در همان زمان، مقامات آمریکایی درباره پیامدهای اقتصادی جنگ نیز با اطمینان سخن می‌گفتند و مدعی بودند که حتی در صورت وقوع درگیری، اجازه نخواهند داد قیمت نفت به شکل قابل توجهی افزایش یابد و بازار انرژی را کنترل خواهند کرد.
اما روند تحولات به گونه‌ای دیگر رقم خورد. با وجود شهادت جمعی از فرماندهان و چهره‌های برجسته، نه تنها هدف اعلام‌نشده آن‌ها یعنی فروپاشی ساختار نظام سیاسی ایران محقق نشد، بلکه انسجام داخلی در میان مسئولان و مردم بیش از پیش تقویت شد. نهادهای قانونی کشور نیز در شرایط حساس تصمیمات مهمی اتخاذ کردند و روند اداره کشور بدون خلأ ادامه یافت.
در میدان عمل نیز محاسبات اولیه واشنگتن به‌سرعت با چالش مواجه شد. نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با استفاده از توان موشکی و پهپادی، ضربات قابل توجهی به زیرساخت‌های نظامی و سامانه‌های دفاعی دشمن وارد کردند؛ ضرباتی که به تخریب رادارها و تضعیف سامانه‌های پدافندی انجامید. اکنون ایالات متحده برای جبران همین خسارات، از کشورهای دیگر درخواست کرده سامانه‌های دفاع موشکی پیشرفته مانند تاد را در اختیار آن قرار دهند یا در منطقه مستقر کنند.
هم‌زمان، واشنگتن از برخی کشورها خواسته است با اعزام ناوها و تجهیزات دریایی به منطقه، به بازگشایی و امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز کمک کنند. این درخواست‌ها نشان‌دهنده تغییری آشکار در موضع آمریکا است؛ کشوری که در آغاز بحران خود را در موقعیت برتر و مسلط تصور می‌کرد، اکنون برای مدیریت شرایط به دنبال جلب حمایت دیگران است.
از سوی دیگر، رفتار نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی در هدف قرار دادن زیرساخت‌ها و حتی مناطق غیرنظامی، واکنش‌های گسترده‌ای را در افکار عمومی منطقه و جهان برانگیخته است. حمله به مراکز غیرنظامی و حتی مدارس، تصویری آشکار از ماهیت این جنگ ارائه داده و مشروعیت ادعاهای آنان درباره «اهداف نظامی» را زیر سؤال برده است.
در چنین شرایطی، بسیاری از تحلیلگران معتقدند نظم امنیتی منطقه پس از این بحران دیگر به وضعیت پیشین باز نخواهد گشت. جنایت‌ها و تجاوزهای صورت‌گرفته، اعتماد ملت‌های منطقه به حضور نظامی آمریکا را بیش از پیش از میان برده است و احتمالاً معادلات امنیتی غرب آسیا در مسیر تازه‌ای قرار خواهد گرفت.
در نهایت، آنچه بیش از همه در این تحولات خودنمایی می‌کند، شکاف میان تصورات اولیه طراحان جنگ و واقعیت‌های میدانی است؛ شکافی که از ادعای «حل مسئله در چند ساعت» آغاز شد و اکنون به مرحله درخواست کمک از دیگر کشورها برای مدیریت تنگه هرمز رسیده است.