خطای راهبردی واشنگتن در آزمون منطقه‌ای
به اعتقاد من، دونالد ترامپ بار دیگر با یک اشتباه راهبردی بزرگ نشان داد که درک درستی از معادلات بین‌المللی و منطقه‌ای ندارد. این تصمیم نه‌تنها موقعیت سیاسی او را بیش از پیش زیر سؤال برد، بلکه اعتبار ایالات متحده را نیز در سطح جهانی با آسیب جدی مواجه کرد. واقعیت این است که او در بسیاری از موضوعاتی که با هیاهوی فراوان مطرح کرده، در نهایت به نتیجه‌ای نرسیده است.
علاءالدین بروجردی | عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس
نمونه‌های این نوع رویکرد را در سال‌های اخیر بارها دیده‌ایم. از طرح‌های عجیب درباره تبدیل برخی مناطق به ایالت‌های جدید آمریکا گرفته تا ادعاهایی درباره الحاق گرینلند و حتی طرح‌هایی که در فضای سیاسی و رسانه‌ای درباره گسترش قلمرو آمریکا مطرح شد، همگی نشان‌دهنده نوعی نگاه غیرواقع‌بینانه به سیاست بین‌الملل است. در کنار این موارد، ورود به جنگ تعرفه‌ای گسترده با چین و اتخاذ تصمیم‌های شتاب‌زده در عرصه اقتصادی و سیاسی نیز مجموعه‌ای از رفتارهایی را شکل داده که بیشتر به تصمیم‌های هیجانی تا سیاست‌گذاری دقیق و مبتنی بر محاسبه شباهت دارد
به نظر می‌رسد نوعی خودشیفتگی سیاسی در این رویکردها وجود دارد؛ رویکردی که حتی در داخل ایالات متحده نیز واکنش‌های زیادی به همراه داشته است. همین رفتارها موجب شده محبوبیت ترامپ در میان افکار عمومی آمریکا با کاهش قابل توجهی مواجه شود و بخش قابل توجهی از جامعه آمریکا نسبت به این سبک تصمیم‌گیری‌ها اعتراض داشته باشند.
در ماجرای جنگ تحمیلی اخیر نیز همین خطای محاسباتی تکرار شد. آمریکا طی دهه‌های گذشته سرمایه‌گذاری‌های عظیمی در منطقه انجام داده و برای ایجاد و تثبیت پایگاه‌های نظامی خود هزینه‌های بسیار سنگینی پرداخته بود. اما در نتیجه این درگیری‌ها بخش قابل توجهی از این زیرساخت‌ها با آسیب‌های جدی مواجه شد و بسیاری از ظرفیت‌هایی که طی سال‌ها ایجاد شده بود، کارایی پیشین خود را از دست داد.
در مقابل، این تحولات فرصتی شد تا توان و اقتدار جمهوری اسلامی ایران بیش از گذشته در برابر افکار عمومی جهان آشکار شود. هم‌زمان نشانه‌هایی از ضعف در موقعیت آمریکا و متحدانش در منطقه نمایان شد و حتی نمادهای قدرت نظامی این کشور نیز نتوانستند مانع از شکل‌گیری این وضعیت شوند.
از سوی دیگر، این رخدادها می‌تواند نقطه آغاز تحولات مهم‌تری در جغرافیای سیاسی منطقه باشد. اگر این روند ادامه پیدا کند، احتمال شکل‌گیری نظمی تازه در منطقه وجود دارد؛ نظمی که در آن حضور و نفوذ آمریکا محدودتر خواهد شد و کشورهای منطقه ناچار خواهند بود بر اساس واقعیت‌های جدید با یکدیگر تعامل کنند. در چنین شرایطی، موضوعات مهمی مانند امنیت مسیرهای انرژی و مدیریت گذرگاه‌های راهبردی همچون تنگه هرمز نیز می‌تواند در قالبی جدید تعریف شود.
در مجموع، آنچه تاکنون رخ داده نشان می‌دهد که این جنگ بیش از هر چیز به زیان آمریکا و رژیم صهیونیستی بوده است. در حالی که تبلیغات گسترده‌ای برای نمایش ضعف ایران صورت می‌گرفت، تحولات اخیر موجب شد بسیاری در جهان به این واقعیت توجه کنند که جمهوری اسلامی ایران از توان و قدرت قابل توجهی برخوردار است و می‌تواند در معادلات منطقه‌ای نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کند.
به نظر می‌رسد نوعی خودشیفتگی سیاسی در این رویکردها وجود دارد؛ رویکردی که حتی در داخل ایالات متحده نیز واکنش‌های زیادی به همراه داشته است. همین رفتارها موجب شده محبوبیت ترامپ در میان افکار عمومی آمریکا با کاهش قابل توجهی مواجه شود و بخش قابل توجهی از جامعه آمریکا نسبت به این سبک تصمیم‌گیری‌ها اعتراض داشته باشند.
در ماجرای جنگ تحمیلی اخیر نیز همین خطای محاسباتی تکرار شد. آمریکا طی دهه‌های گذشته سرمایه‌گذاری‌های عظیمی در منطقه انجام داده و برای ایجاد و تثبیت پایگاه‌های نظامی خود هزینه‌های بسیار سنگینی پرداخته بود. اما در نتیجه این درگیری‌ها بخش قابل توجهی از این زیرساخت‌ها با آسیب‌های جدی مواجه شد و بسیاری از ظرفیت‌هایی که طی سال‌ها ایجاد شده بود، کارایی پیشین خود را از دست داد.
در مقابل، این تحولات فرصتی شد تا توان و اقتدار جمهوری اسلامی ایران بیش از گذشته در برابر افکار عمومی جهان آشکار شود. هم‌زمان نشانه‌هایی از ضعف در موقعیت آمریکا و متحدانش در منطقه نمایان شد و حتی نمادهای قدرت نظامی این کشور نیز نتوانستند مانع از شکل‌گیری این وضعیت شوند.
از سوی دیگر، این رخدادها می‌تواند نقطه آغاز تحولات مهم‌تری در جغرافیای سیاسی منطقه باشد. اگر این روند ادامه پیدا کند، احتمال شکل‌گیری نظمی تازه در منطقه وجود دارد؛ نظمی که در آن حضور و نفوذ آمریکا محدودتر خواهد شد و کشورهای منطقه ناچار خواهند بود بر اساس واقعیت‌های جدید با یکدیگر تعامل کنند. در چنین شرایطی، موضوعات مهمی مانند امنیت مسیرهای انرژی و مدیریت گذرگاه‌های راهبردی همچون تنگه هرمز نیز می‌تواند در قالبی جدید تعریف شود.
در مجموع، آنچه تاکنون رخ داده نشان می‌دهد که این جنگ بیش از هر چیز به زیان آمریکا و رژیم صهیونیستی بوده است. در حالی که تبلیغات گسترده‌ای برای نمایش ضعف ایران صورت می‌گرفت، تحولات اخیر موجب شد بسیاری در جهان به این واقعیت توجه کنند که جمهوری اسلامی ایران از توان و قدرت قابل توجهی برخوردار است و می‌تواند در معادلات منطقه‌ای نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کند.