تابستان داغ را با توصیه‌های طب سنتی خنك بگذرانید
خنک بنوشید!
همان‌وقت‌هایی كه می‌گویید: «جگرم می‌سوزد» و هرچه آب می‌نوشید، تب تند درون، پایین نمی‌آید؛ یعنی این‌كه خلاف طبع، رفتار كرده‌اید. یعنی این‌كه خوراكی‌هایی را خورده‌اید یا خوردن خوراكی‌هایی را فراموش كرده‌اید كه به این حال و روز افتاده‌اید. فصل تابستان، شاید برای هر چهار مزاج، سختی‌های خودش را داشته باشد، اما برای آنهایی كه طبع یا مزاج گرم و خشك دارند، مكافات است؛ به‌ویژه اگر برنامه غذایی مناسبی نداشته باشند. برای این‌كه این تابستان، دیگر جگرتان نسوزد و حال خوبی داشته باشید با دكتر مهشید چایچی، پزشك و متخصص طب سنتی از دانشكده طب سنتی دانشگاه شهید بهشتی، درباره فصل گرما و توصیه‌های طب سنتی، گپی زده‌ایم كه می‌خوانید.
فكر می‌كردید فصل‌ها هم مزاج داشته باشند؟ بله دارند. دكتر مهشید چایچی در این باره می‌گوید: براساس طب سنتی ایرانی، هر فصل مزاجی دارد و برای این‌كه بتوانید با شرایط فصل كنار بیایید، باید این خصوصیات را شناخته و متناسب با مزاج آن فصل، زندگی كنید.
با مزاج فصل‌ها زندگی كنید
به گفته دكتر چایچی، تابستان، مزاج گرم و خشك دارد. بنابراین موافق با طبیعت كسانی است كه مزاج سرد و تر دارند. این افراد معمولا در تابستان از شدت گرما آزار نمی‌بینند. اما بر‌عكس كسانی كه مزاج‌شان مانند تابستان گرم و خشك است، به‌سختی می‌توانند گرمای تابستان را تاب بیاورند. طب سنتی، توصیه‌های كلی برای فصل تابستان دارد كه می‌تواند برای همه افراد با هر مزاجی مفید باشد.
به آفتاب پشت كنید
در این فصل بهتر است زیاد در معرض نور آفتاب قرار نگیرید و تا می‌توانید زیر سایه یا در فضای مسقف مانده یا از كلاه و سرپوش استفاده كنید. دكتر چایچی در ادامه درباره وضعیت گوارش در فصل تابستان می‌گوید: در تابستان نسبت به فصل‌های دیگر، قوه هاضمه ضعیف می‌شود.
بنابراین طبیعت بدن براساس اصل حكمت و برای پیشگیری از اختلال هضم، اشتهای كمتری به غذا، به‌ویژه غذاهای غلیظ و دیرهضم دارد. شما هم اگر سالم باشید، خواهید دید كه در تابستان بیشتر به خوردن غذاهای سبك و حاضری تمایل دارید.
این متخصص طب سنتی درباره اهمیت دادن به ساختار و طبیعت بدن می‌گوید: به طبیعت بدن‌تان توجه كرده و مصرف غذاهای سنگین مانند حلیم، گوشت گاو، كله‌پاچه و ماكارونی را تا حد ممكن كم كنید. اگر با روند طبیعی بدن همراهی نكنید، دچار مشكلات گوارشی خواهید شد.
با منوی تابستان آشنا شوید
در تابستان هرچه سبك‌تر غذا بخورید، حس بهتری دارید. مخصوصا شب‌هایی كه شام سبك خورده‌اید، با آرامش بیشتری می‌خوابید. این اصل برای فصل تابستان، بسیار مهم است.
دكتر مهشید چایچی در این‌باره می‌گوید: از گوشت‌های سبك مانند گوشت جوجه، بزغاله، بره و ماهی تازه كوچك مانند كیلكا یا قزل‌آلا استفاده كنید. تعداد وعده‌های غذا و حجم آنها را هم كم كنید. بهتر است این گوشت‌ها با چاشنی‌هایی مانند سركه، زرشك، آبغوره، آبلیمو و آب انار ترش
آماده شود.
این متخصص طب سنتی درباره خوردن غذاهای سرد یا با مزاج سرد می‌گوید: در این فصل خوردن غذاهای سرد مانند آب‌دوغ خیار یا با مزاج سرد مانند آش دوغ و آش ماست برای افراد سالم و معتدل مفید است. البته افرادی كه معده‌های ضعیف و سرد مزاج دارند، حتی در تابستان هم بهتر است از خوردن این نوع خوراكی‌ها پرهیز كنند.
مگر می‌شود تابستان باشد و حرفی از شربت‌های خنك به میان نیاید؟ دكتر چایچی در این‌باره می‌گوید: نوشیدن شربت‌هایی مانند شربت ریواس، انار، آبلیمو و نیز شربت‌هایی مانند سكنجبین و نارنج توصیه می‌شود. در صورت دسترسی محلی، میوه‌هایی مانند آلبالو، گیلاس، آلو، آلوچه، توت سیاه، سیب ترش، به، انار و هندوانه و استفاده از سبزی‌هایی مانند كاهو، كدو، خرفه، اسفناج و خیار در تابستان سودمند است؛ به‌ویژه برای مزاج‌های گرم و خشك و جوانان.
دكتر چایچی درباره خوردن غذاهای تند و شور در تابستان می‌گوید: اگر مزاج گرم دارید، در تابستان از خوردن غذاهای تند، شور و شیرین كه از غذاهای گرم و خشك به‌شمار می‌روند، پرهیز كنید. مصرف نوشیدنی‌های خنك در این فصل می‌تواند میزان تشنگی را كم كند، ولی نباید زیاده‌روی كنید؛ به همین علت برای كم كردن تشنگی بهتر است قبل از نوشیدن آب، سر و صورت خود را بشویید. به آب خوردن، كمی سركه اضافه كنید و در دهان خود آلو بخارا، دانه‌های انار، تمر‌هندی یا قره‌قروت نگه دارید.
در ابتدای روز متحرك باشید
كافی است راه برویم یا از این صندلی به آن صندلی بنشینیم و عرق از 70 نقطه بدن بیرون بزند! اما اگر به ورزش علاقه داشته باشیم، باید در فصل تابستان چه كار كنیم؟
دكتر مهشید چایچی درباره ورزش در تابستان می‌گوید: ورزش زیاد می‌تواند موجب تشدید احساس گرما و خشكی بدن شود؛ به همین علت باید از ورزش سنگین در این فصل خودداری كنید.
زمان ورزش كردن در تابستان را هم باید طوری انتخاب كنید كه هوا خیلی گرم نباشد. پس ابتدای روز بهترین زمان برای ورزش است. افرادی كه مزاج گرم و خشك دارند، بهتر است در تابستان ورزش‌های آبی مانند شنا را
انتخاب كنند.
آب حمام و لباس مهم است
شاید حمام كردن در فصل تابستان راه نجات باشد؛ اما در این باره هم ملاحظاتی وجود دارد. دكتر چایچی توضیح می‌دهد: در تابستان بهتر است با آب ولرم یا سرد حمام كنید.
او ادامه می‌دهد: گرچه معمولا خواب بعد از غذا برای عموم افراد توصیه نمی‌شود اما در تابستان، چرت كوتاه حداكثر نیم ساعته قبل یا بعد از وعده ناهار برای افراد با مزاج گرم و خشك مفید است. بهترین لباس برای فصل تابستان، لباس‌های نخی و بهترین روش برای پاكسازی بدن، ایجاد قی (استفراغ) با رعایت شرایط و زیر نظر پزشك است.
در تكمیل تمام توصیه‌ها بشنوید
در تكمیل توصیه‌های تابستانی، دكتر مهشید چایچی این موارد را نیز توصیه می‌كند.
آجیل گرچه خوراكی مفیدی است، اما در گرمای تابستان بهتر است در مصرف آن زیاده‌روی نكنید. تخم كدو و بادام خام از بین انوع آجیل برای تابستان مناسب‌ترند.
خرما و شیرینی‌ها طبع گرمی دارند؛ در تابستان مصرف آنها را كمتر كنید؛ به‌ویژه اگر طبع شما گرم و خشك است.
درست است كه گرمای هوا، آب یخ طلب می‌كند، اما نوشیدن آبی كه یخ در آن انداخته شده و آب خیلی سرد توصیه نمی‌شود، چون باعث سردی و كاهش قدرت هضم معده و حتی مشكلات كبدی به مرور زمان خواهد شد.
گرچه حجامت در بهار برای مزاج‌های گرم و تر مفید است، اما تابستان، وقت خوبی برای حجامت به‌ویژه برای مزاج‌های خشك به حساب نمی‌آید مگر با تجویز پزشك متخصص طب سنتی.
برای كاهش و از بین بردن بوی عرق بدن، می‌توانید بعد از حمام كردن، به بخش‌هایی از بدن مانند زیربغل، كشاله‌های ران و زیر سینه‌ها، آب لیموترش تازه بمالید.
برای وعده شام، بهترین خوراكی‌ها، سوپ جوی رقیق، نان و پنیر و هندوانه و آب‌دوغ خیار است.
در فصل تابستان به دلیل تبخیر آب بدن، خون غلیظ شده و كاهش حجم پیدا می‌كند. برای جلوگیری از بروز این حالت‌ها و پیشگیری از افزایش غلظت خون، عموم مردم به‌خصوص كسانی كه مزاج گرم و خشك دارند بهتر است در طول روز مایعات (آب، شیر، دوغ) بیشتر استفاده كنند.
در فصل تابستان تا حد ممكن غذاها را به شكل آب‌پز یا بخارپز، بپزید و از خوردن غذاهای سرخ‌كرده و چرب خودداری كنید تا هضم آن آسان باشد.
اگر لاغر‌اندام هستید، در فصل تابستان در رابطه جنسی، زیاده‌روی نكنید.
علاوه بر این‌كه از قرار گرفتن در معرض آفتاب خود را حفظ می‌كنید، استفاده از كرم ضدآفتاب برای حفظ سلامت پوست را از یاد نبرید.
با مزاج فصل‌ها زندگی كنید
به گفته دكتر چایچی، تابستان، مزاج گرم و خشك دارد. بنابراین موافق با طبیعت كسانی است كه مزاج سرد و تر دارند. این افراد معمولا در تابستان از شدت گرما آزار نمی‌بینند. اما بر‌عكس كسانی كه مزاج‌شان مانند تابستان گرم و خشك است، به‌سختی می‌توانند گرمای تابستان را تاب بیاورند. طب سنتی، توصیه‌های كلی برای فصل تابستان دارد كه می‌تواند برای همه افراد با هر مزاجی مفید باشد.
به آفتاب پشت كنید
در این فصل بهتر است زیاد در معرض نور آفتاب قرار نگیرید و تا می‌توانید زیر سایه یا در فضای مسقف مانده یا از كلاه و سرپوش استفاده كنید. دكتر چایچی در ادامه درباره وضعیت گوارش در فصل تابستان می‌گوید: در تابستان نسبت به فصل‌های دیگر، قوه هاضمه ضعیف می‌شود.
بنابراین طبیعت بدن براساس اصل حكمت و برای پیشگیری از اختلال هضم، اشتهای كمتری به غذا، به‌ویژه غذاهای غلیظ و دیرهضم دارد. شما هم اگر سالم باشید، خواهید دید كه در تابستان بیشتر به خوردن غذاهای سبك و حاضری تمایل دارید.
این متخصص طب سنتی درباره اهمیت دادن به ساختار و طبیعت بدن می‌گوید: به طبیعت بدن‌تان توجه كرده و مصرف غذاهای سنگین مانند حلیم، گوشت گاو، كله‌پاچه و ماكارونی را تا حد ممكن كم كنید. اگر با روند طبیعی بدن همراهی نكنید، دچار مشكلات گوارشی خواهید شد.
با منوی تابستان آشنا شوید
در تابستان هرچه سبك‌تر غذا بخورید، حس بهتری دارید. مخصوصا شب‌هایی كه شام سبك خورده‌اید، با آرامش بیشتری می‌خوابید. این اصل برای فصل تابستان، بسیار مهم است.
دكتر مهشید چایچی در این‌باره می‌گوید: از گوشت‌های سبك مانند گوشت جوجه، بزغاله، بره و ماهی تازه كوچك مانند كیلكا یا قزل‌آلا استفاده كنید. تعداد وعده‌های غذا و حجم آنها را هم كم كنید. بهتر است این گوشت‌ها با چاشنی‌هایی مانند سركه، زرشك، آبغوره، آبلیمو و آب انار ترش
آماده شود.
این متخصص طب سنتی درباره خوردن غذاهای سرد یا با مزاج سرد می‌گوید: در این فصل خوردن غذاهای سرد مانند آب‌دوغ خیار یا با مزاج سرد مانند آش دوغ و آش ماست برای افراد سالم و معتدل مفید است. البته افرادی كه معده‌های ضعیف و سرد مزاج دارند، حتی در تابستان هم بهتر است از خوردن این نوع خوراكی‌ها پرهیز كنند.
مگر می‌شود تابستان باشد و حرفی از شربت‌های خنك به میان نیاید؟ دكتر چایچی در این‌باره می‌گوید: نوشیدن شربت‌هایی مانند شربت ریواس، انار، آبلیمو و نیز شربت‌هایی مانند سكنجبین و نارنج توصیه می‌شود. در صورت دسترسی محلی، میوه‌هایی مانند آلبالو، گیلاس، آلو، آلوچه، توت سیاه، سیب ترش، به، انار و هندوانه و استفاده از سبزی‌هایی مانند كاهو، كدو، خرفه، اسفناج و خیار در تابستان سودمند است؛ به‌ویژه برای مزاج‌های گرم و خشك و جوانان.
دكتر چایچی درباره خوردن غذاهای تند و شور در تابستان می‌گوید: اگر مزاج گرم دارید، در تابستان از خوردن غذاهای تند، شور و شیرین كه از غذاهای گرم و خشك به‌شمار می‌روند، پرهیز كنید. مصرف نوشیدنی‌های خنك در این فصل می‌تواند میزان تشنگی را كم كند، ولی نباید زیاده‌روی كنید؛ به همین علت برای كم كردن تشنگی بهتر است قبل از نوشیدن آب، سر و صورت خود را بشویید. به آب خوردن، كمی سركه اضافه كنید و در دهان خود آلو بخارا، دانه‌های انار، تمر‌هندی یا قره‌قروت نگه دارید.
در ابتدای روز متحرك باشید
كافی است راه برویم یا از این صندلی به آن صندلی بنشینیم و عرق از 70 نقطه بدن بیرون بزند! اما اگر به ورزش علاقه داشته باشیم، باید در فصل تابستان چه كار كنیم؟
دكتر مهشید چایچی درباره ورزش در تابستان می‌گوید: ورزش زیاد می‌تواند موجب تشدید احساس گرما و خشكی بدن شود؛ به همین علت باید از ورزش سنگین در این فصل خودداری كنید.
زمان ورزش كردن در تابستان را هم باید طوری انتخاب كنید كه هوا خیلی گرم نباشد. پس ابتدای روز بهترین زمان برای ورزش است. افرادی كه مزاج گرم و خشك دارند، بهتر است در تابستان ورزش‌های آبی مانند شنا را
انتخاب كنند.
آب حمام و لباس مهم است
شاید حمام كردن در فصل تابستان راه نجات باشد؛ اما در این باره هم ملاحظاتی وجود دارد. دكتر چایچی توضیح می‌دهد: در تابستان بهتر است با آب ولرم یا سرد حمام كنید.
او ادامه می‌دهد: گرچه معمولا خواب بعد از غذا برای عموم افراد توصیه نمی‌شود اما در تابستان، چرت كوتاه حداكثر نیم ساعته قبل یا بعد از وعده ناهار برای افراد با مزاج گرم و خشك مفید است. بهترین لباس برای فصل تابستان، لباس‌های نخی و بهترین روش برای پاكسازی بدن، ایجاد قی (استفراغ) با رعایت شرایط و زیر نظر پزشك است.
در تكمیل تمام توصیه‌ها بشنوید
در تكمیل توصیه‌های تابستانی، دكتر مهشید چایچی این موارد را نیز توصیه می‌كند.
آجیل گرچه خوراكی مفیدی است، اما در گرمای تابستان بهتر است در مصرف آن زیاده‌روی نكنید. تخم كدو و بادام خام از بین انوع آجیل برای تابستان مناسب‌ترند.
خرما و شیرینی‌ها طبع گرمی دارند؛ در تابستان مصرف آنها را كمتر كنید؛ به‌ویژه اگر طبع شما گرم و خشك است.
درست است كه گرمای هوا، آب یخ طلب می‌كند، اما نوشیدن آبی كه یخ در آن انداخته شده و آب خیلی سرد توصیه نمی‌شود، چون باعث سردی و كاهش قدرت هضم معده و حتی مشكلات كبدی به مرور زمان خواهد شد.
گرچه حجامت در بهار برای مزاج‌های گرم و تر مفید است، اما تابستان، وقت خوبی برای حجامت به‌ویژه برای مزاج‌های خشك به حساب نمی‌آید مگر با تجویز پزشك متخصص طب سنتی.
برای كاهش و از بین بردن بوی عرق بدن، می‌توانید بعد از حمام كردن، به بخش‌هایی از بدن مانند زیربغل، كشاله‌های ران و زیر سینه‌ها، آب لیموترش تازه بمالید.
برای وعده شام، بهترین خوراكی‌ها، سوپ جوی رقیق، نان و پنیر و هندوانه و آب‌دوغ خیار است.
در فصل تابستان به دلیل تبخیر آب بدن، خون غلیظ شده و كاهش حجم پیدا می‌كند. برای جلوگیری از بروز این حالت‌ها و پیشگیری از افزایش غلظت خون، عموم مردم به‌خصوص كسانی كه مزاج گرم و خشك دارند بهتر است در طول روز مایعات (آب، شیر، دوغ) بیشتر استفاده كنند.
در فصل تابستان تا حد ممكن غذاها را به شكل آب‌پز یا بخارپز، بپزید و از خوردن غذاهای سرخ‌كرده و چرب خودداری كنید تا هضم آن آسان باشد.
اگر لاغر‌اندام هستید، در فصل تابستان در رابطه جنسی، زیاده‌روی نكنید.
علاوه بر این‌كه از قرار گرفتن در معرض آفتاب خود را حفظ می‌كنید، استفاده از كرم ضدآفتاب برای حفظ سلامت پوست را از یاد نبرید.