رویش همدلی را قدر بدانیم
روز گذشته نتایج پژوهشی از سوی رئیس سازمان امور اجتماعی کشور مطرح شد که نشان می‌دهد میزان احساس تعلق اجتماعی در کشور نزدیک به ۲۰درصد افزایش یافته است. البته درباره این آمار باید با دقت و بر‌مبنای پیمایش‌های علمی و روش‌های معتبر پژوهشی اظهارنظر کرد. بررسی دقیق این موضوع نیازمند مطالعات میدانی و داده‌های علمی است و حتی این احتمال وجود دارد که در برخی شهرها و مناطق کشور، میزان این احساس تعلق از ارقام اعلام‌شده بالاتر باشد.
صدیقه شاکری | معاون پژوهشی جامعه‌الزهرا(س)
به‌همین‌دلیل شاید نتوان با قطعیت درباره درصدهای دقیق سخن گفت، اما آنچه به‌صورت ملموس در جامعه مشاهده می‌شود، افزایش همبستگی، همدلی و روحیه مشارکت اجتماعی در میان مردم است.
واقعیت این است همبستگی‌ها و مواسات‌هایی که در این ایام و طی بیش از یکصد شب در میادین و تجمعات مختلف کشور شکل‌گرفت، به برکت خون شهدا و در رأس آن خون امام شهیدمان، آثار و برکات ارزشمندی را در جامعه به همراه داشته است. این اتفاقات موجب تقویت سرمایه اجتماعی شده است. این افزایش سرمایه اجتماعی را می‌توان هم در حوزه مواسات‌های مادی و کمک‌های مردمی مشاهده کرد و هم در عرصه‌های معنوی و فرهنگی؛ به گونه‌ای که حس یگانگی و همراهی در میان مردم به شکل محسوسی تقویت شده است.
برای حفظ و تقویت این وضعیت، اقدامات متعددی می‌توان انجام داد. یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌ها، استفاده از فرصت‌های فرهنگی و اجتماعی مناسبی است که در طول سال به‌ویژه در ایام محرم فراهم می‌شود.
سخنرانان مذهبی، برنامه‌های رسانه‌ای، پیام‌ها و شعارهای فرهنگی و همچنین نوشته‌ها، بنرها و پلاکاردهایی که در میان مردم توزیع یا گرفته می‌شود، همگی می‌توانند در تداوم این فضای همدلی و انسجام اجتماعی نقش‌آفرین باشند. از سوی دیگر، مدیران دولتی نیز وظیفه دارند مسئولیت‌های خود را در حوزه‌های مختلف، به‌ویژه در بخش‌های اقتصادی و فرهنگی، به‌درستی و با دقت انجام دهند تا زمینه حفظ و تقویت این سرمایه اجتماعی فراهم شود. افزایش احساس تعلق اجتماعی آثار و پیامدهای مثبتی برای جامعه به همراه دارد. هرچه این احساس در میان مردم تقویت شود، سرمایه اجتماعی نیز افزایش می‌یابد و زمینه برای مشارکت عمومی بیشتر فراهم می‌شود. مواسات مومنانه و روحیه همدلی می‌تواند به ارتقای عدالت اجتماعی، افزایش همفکری میان افراد جامعه و تقویت همان سرمایه اجتماعی کمک کند.
از سوی دیگر، شکل‌گیری وحدت و ید واحد در برابر آسیب‌ها و انحرافات اجتماعی می‌تواند نقش مهمی در جامعه داشته باشد. قرارگاه‌های مردمی و مجموعه‌های اجتماعی که در این مدت شکل گرفته‌اند، می‌توانند با اجرای برنامه‌های فرهنگی مناسب و با همراهی مسئولان، در تقویت این روند اثرگذار باشند. اگر حقوق و وظایف متقابل مردم و حاکمیت، آن‌گونه که امیرالمؤمنین علی(ع) تبیین فرموده‌اند، به‌درستی مورد توجه قرار گیرد، نه‌تنها این همبستگی اجتماعی حفظ خواهد شد، بلکه امکان گسترش و تعمیق آن نیز فراهم می‌شود. در چنین شرایطی می‌توان از کاهش سرمایه اجتماعی جلوگیری کرد.
واقعیت این است همبستگی‌ها و مواسات‌هایی که در این ایام و طی بیش از یکصد شب در میادین و تجمعات مختلف کشور شکل‌گرفت، به برکت خون شهدا و در رأس آن خون امام شهیدمان، آثار و برکات ارزشمندی را در جامعه به همراه داشته است. این اتفاقات موجب تقویت سرمایه اجتماعی شده است. این افزایش سرمایه اجتماعی را می‌توان هم در حوزه مواسات‌های مادی و کمک‌های مردمی مشاهده کرد و هم در عرصه‌های معنوی و فرهنگی؛ به گونه‌ای که حس یگانگی و همراهی در میان مردم به شکل محسوسی تقویت شده است.
برای حفظ و تقویت این وضعیت، اقدامات متعددی می‌توان انجام داد. یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌ها، استفاده از فرصت‌های فرهنگی و اجتماعی مناسبی است که در طول سال به‌ویژه در ایام محرم فراهم می‌شود.
سخنرانان مذهبی، برنامه‌های رسانه‌ای، پیام‌ها و شعارهای فرهنگی و همچنین نوشته‌ها، بنرها و پلاکاردهایی که در میان مردم توزیع یا گرفته می‌شود، همگی می‌توانند در تداوم این فضای همدلی و انسجام اجتماعی نقش‌آفرین باشند. از سوی دیگر، مدیران دولتی نیز وظیفه دارند مسئولیت‌های خود را در حوزه‌های مختلف، به‌ویژه در بخش‌های اقتصادی و فرهنگی، به‌درستی و با دقت انجام دهند تا زمینه حفظ و تقویت این سرمایه اجتماعی فراهم شود. افزایش احساس تعلق اجتماعی آثار و پیامدهای مثبتی برای جامعه به همراه دارد. هرچه این احساس در میان مردم تقویت شود، سرمایه اجتماعی نیز افزایش می‌یابد و زمینه برای مشارکت عمومی بیشتر فراهم می‌شود. مواسات مومنانه و روحیه همدلی می‌تواند به ارتقای عدالت اجتماعی، افزایش همفکری میان افراد جامعه و تقویت همان سرمایه اجتماعی کمک کند.
از سوی دیگر، شکل‌گیری وحدت و ید واحد در برابر آسیب‌ها و انحرافات اجتماعی می‌تواند نقش مهمی در جامعه داشته باشد. قرارگاه‌های مردمی و مجموعه‌های اجتماعی که در این مدت شکل گرفته‌اند، می‌توانند با اجرای برنامه‌های فرهنگی مناسب و با همراهی مسئولان، در تقویت این روند اثرگذار باشند. اگر حقوق و وظایف متقابل مردم و حاکمیت، آن‌گونه که امیرالمؤمنین علی(ع) تبیین فرموده‌اند، به‌درستی مورد توجه قرار گیرد، نه‌تنها این همبستگی اجتماعی حفظ خواهد شد، بلکه امکان گسترش و تعمیق آن نیز فراهم می‌شود. در چنین شرایطی می‌توان از کاهش سرمایه اجتماعی جلوگیری کرد.