زیست رسانه‌ای در زمان جنگ
دکتر احمد سفلایی | عضو هیات‌علمی دانشگاه صداوسیما
در روزگار ما، وقتی واژه «جنگ» به‌میان می‌آید، ذهن خیلی‌ها فورا به‌سمت صدای انفجار، دود و خیابان‌های ویران می‌رود اما حقیقت جنگ مدرن فقط اینها نیست. اگر دقیق‌تر گوش بدهیم، زیر همه این صداها، زمزمه‌ای دائمی جریان دارد؛ زمزمه‌ای که از صفحات شبکه‌های اجتماعی، استودیوهای خبری و حتی گوشی‌های معمولی مردم به‌گوش می‌رسد. زمزمه‌ای که گاهی آرام است و گاهی بلندتر از صدای هر گلوله‌ای می‌شود. این همان نبرد دیگر است: نبرد روایت‌ها. در چنین جنگی، هرکس به‌نوعی تبدیل به حامل یک روایت می‌شود. خبرنگار، مقام رسمی، سرباز، شهروند، تحلیلگر، حتی فردی که تنها یک ویدئوی کوتاه را در شبکه‌های اجتماعی بازنشر می‌کند. هر روایت، مانند یک قطعه پازل، تصویری از جنگ می‌سازد اما این تصویر همیشه یکسان نیست. بسته به این‌که چه‌کسی آن را ساخته، چه دیده و چه پنهان کرده، روایت متفاوتی شکل می‌گیرد. اگر به پشت‌صحنه این روایت‌ها برویم، نقش رسانه‌ها بیشتر خودش را نشان می‌دهد. برخی از آنها انگار بخشی از بدنه جنگ هستند. پیام‌هایی تولید می‌کنند که حساب‌شده، طراحی شده‌اند: یک جمله‌ای که قرار است روحیه یک طرف را تقویت کند، خبری که احتمالا برای سردرگم‌کردن طرف مقابل ساخته شده، یا تصویری که قرار است نگاه جهانیان را به‌سمت یک نقطه خاص متمایل کند.