تکرار تاریخ؛ از منجیل تا کاراکاس
36 سال فاصله، یک مسابقه و دو تراژدی؛ در جام جهانی ۱۹۹۰، زمانی که برزیل و اسکاتلند در مستطیل سبز به مصاف هم رفتند، ایران بیرون از زمین فوتبال یکی از تلخترین شبهای تاریخ خود را با زلزله مرگبار منجیل تجربه کرد؛ فاجعهای که بیش از ۳۵ هزار قربانی گرفت. حالا ۳۶ سال بعد، همزمان با تقابل دوباره این دو تیم در جام جهانی ۲۰۲۶، دو زمینلرزه ویرانگر ونزوئلا، صدها کشته و هزاران مصدوم برجای گذاشت تا این همزمانی تلخ، بار دیگر نگاهها را به مسابقهای جلب کند که انگار هر بار با رویدادی دردناک در جایی از جهان گره میخورد.
ونزوئلا روز ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶ یکی از مرگبارترین حوادث طبیعی تاریخ معاصر خود را تجربه کرد؛ دو زمینلرزه قدرتمند که تنها حدود ۴۰ ثانیه با یکدیگر فاصله داشتند، بخشهای وسیعی از شمال این کشور، بهویژه پایتخت، کاراکاس و ایالتهای ساحلی را لرزاندند. شدت این زمینلرزهها بهاندازهای بود که ساختمانهای مسکونی، بیمارستانها، مراکز اداری و زیرساختهای حیاتی در مناطق مختلف فرو ریخت و هزاران نفر را زیر آوار گرفتار کرد. رئیسجمهور در پیامی ضمن تسلیت جانباختن شماری از شهروندان ونزوئلایی به دولت و ملت این کشور در زلزله اخیر، آمادگی ایران را برای ارائه هرگونه کمکهای امدادی، درمانی و انساندوستانه اعلام کرد.
بر اساس گزارش سازمان زمینشناسی آمریکا (USGS)، نخستین زمینلرزه با بزرگی 2/7 ریشتر و در عمق حدود ۲۰ کیلومتری زمین رخ داد. تنها ۳۹ ثانیه بعد، زمینلرزهای قویتر با بزرگی 5/7 ریشتر همان منطقه را لرزاند. کارشناسان این پدیده را «زلزله دوقلو» مینامند؛ رخدادی نادر که در آن دو زمینلرزه بزرگ در فاصله زمانی بسیار کوتاه و در یک پهنه گسلی اتفاق میافتند و بهدلیل فرصتنیافتن برای تخلیه یا واکنش اضطراری، خسارتهای بسیار بیشتری نسبت به یک زمینلرزه منفرد ایجاد میکنند. کانون اصلی زمینلرزهها در ایالت یاراکوی، در حدود ۱۶۰ کیلومتری غرب کاراکاس قرار داشت اما شدت لرزشها در پایتخت و استانهای ساحلی نیز بهخوبی احساس شد. تصاویر منتشرشده از مناطق آسیبدیده، ساختمانهای فروریخته، خیابانهای پوشیده از آوار، خودروهای مدفون و هزاران شهروندی را نشان میدهد که شب را در خیابانها و فضاهای باز سپری کردند؛ زیرا بیم پسلرزهها اجازه بازگشت به خانه را نمیداد. آمار تلفات در ساعات و روزهای نخست بهطور مداوم افزایش یافت. آخرین گزارشهای رسمی حاکی از آن است که دستکم 600 نفر جان خود را از دست دادهاند و بیش از 4300 نفر نیز مجروح شدهاند. همچنین هزاراننفر سرپناه خود را از دست دادند و صدها ساختمان مسکونی و اداری آسیب جدی دیده یا بهطور کامل تخریب شدهاند. امدادگران همچنان در حال جستوجوی افراد گرفتار زیر آوار هستند و احتمال افزایش شمار قربانیان وجود دارد. امدادگران و شاهدان میگویند در کاراکاس و شهر ساحلی مجاور، لاگوایرا، صدای درخواست کمک مردم از زیر آوار ساختمانهای فروریخته شنیده میشود. بیم آن میرود تعداد بیشتری از مردم جان خود را از دست داده باشند و برخی دیگر بیخانمان شدهاند یا از ترس ماندن در ساختمانهای آسیبدیده و ناامن پس از فاجعه، در خیابانها میخوابند. این زلزلهها در یک روز تعطیل ملی در ونزوئلا رخ داد؛ به این معنی که افراد بیشتری نسبت به یک روز کاری عادی در خانه بودهاند.
رئیس جمعیت هلالاحمر جمهوری اسلامی ایران در پی وقوع دو زمینلرزه شدید در ونزوئلا، با ارسال پیامی به رئیس جمعیت صلیب سرخ این کشور، ضمن تسلیت به خانواده قربانیان و ابراز همدردی با آسیبدیدگان، آمادگی هلالاحمر ایران را برای اعزام تیمهای تخصصی امدادی و درمانی به مناطق زلزلهزده اعلام کرد.