از داروخانه تا دژ تاب‌آوری
صنعت داروی ایران را اگر تنها با عدد و رقم بسنجیم، شاید بخش مهمی از حقیقت را نبینیم. دارو در روزهای عادی، محصولی است که از داروخانه به‌دست بیمار می‌رسد اما در روزهای بحران و جنگ، به زنجیره‌ای حیاتی تبدیل می‌شود که کارخانه، آزمایشگاه، انبار، حمل‌ونقل و داروخانه را به جان مردم پیوند می‌دهد؛ زنجیره‌ای که گسستن آن، اضطراب را به خانه‌های مردم می‌برد.
دکتر محمد هاشمی - سخنگوی سازمان غذا و دارو
ایران در سال‌های گذشته این واقعیت را در متن بحران تجربه کرده است؛ تحریم، دشواری انتقال ارز، تامین مواد اولیه، نوسان قیمت نهاده‌ها و در نهایت جنگ، بارها زنجیره تامین دارو را تحت فشار قرار دادند. با‌این‌حال، دستاورد مهم صنعت دارو نه‌تنها «دوام‌آوردن» بلکه آموختن راه‌های تاب‌آوری در شرایط دشوار بود. در جنگ اخیر، حدود ۴۴ واحد صنعتی، تولیدی، توزیعی و نظارتی آسیب دیدند. برخی خطوط تولید دارو و تجهیزات پزشکی دچار اختلال شدند، انبار راهبردی همدان آسیب دید و شماری از واحدها ناگزیر از کاهش یا توقف موقت فعالیت شدند اما با وجود این آسیب‌ها، زنجیره تامین دارو نگسست. این شاید یکی از مهم‌ترین نشانه‌های بلوغ صنعت داروی ایران باشد؛ این‌که تامین دارو تنها به تولید یک کارخانه یا واردات یک محموله وابسته نیست، بلکه حاصل زنجیره‌ای از دانش، سرمایه، تولید، حمل‌ونقل، نظارت و اعتماد است و در صورت آسیب‌دیدن یک حلقه، سایر حلقه‌ها باید توان جبران داشته باشند.
از همین منظر، مفهوم خودکفایی نیز معنای تازه‌ای پیدا کرده است. خودکفایی تنها تولید دارو در داخل نیست، بلکه توان کشور برای استفاده از ذخایر، یافتن مسیرهای جایگزین تامین، حفظ تولید و رساندن دارو به بیمار در لحظه بحران است. ذخایر راهبردی در این میان به یکی از ستون‌های تاب‌آوری تبدیل شدند. اقلام حیاتی و ضروری از پیش شناسایی و برای شرایط اضطرار ذخیره شدند تا در زمان نیاز، بیمارستان‌ها و بیماران در انتظار بازگشت آرامش بازار نمانند.
به‌همین‌دلیل، صنعت داروی ایران بیش از گذشته به‌سمت رصد لحظه‌ای بازار حرکت کرده است؛ رصد موجودی انبارها، میزان مصرف، توان شرکت‌های پخش و وضعیت تولید تا کاهش موجودی، پیش از تبدیل‌شدن به کمبود، شناسایی و مدیریت شود. در این میان، تولید داخل نیز جایگاهی راهبردی‌تر یافته است. کارخانه داخلی در روزهای سخت تنها یک بنگاه اقتصادی نیست، بلکه بخشی از پشتوانه امنیت سلامت کشور است. هر‌جا تولید داخلی پاسخگوی نیاز باشد، باید تقویت شود و هر‌جا خلائی وجود دارد، واردات و مسیرهای جایگزین باید به کمک بیایند. در نهایت، مساله اصلی نه تقابل «تولید داخل» و «واردات»، بلکه این است که مردم نباید بی‌دارو بمانند.
از همین منظر، مفهوم خودکفایی نیز معنای تازه‌ای پیدا کرده است. خودکفایی تنها تولید دارو در داخل نیست، بلکه توان کشور برای استفاده از ذخایر، یافتن مسیرهای جایگزین تامین، حفظ تولید و رساندن دارو به بیمار در لحظه بحران است. ذخایر راهبردی در این میان به یکی از ستون‌های تاب‌آوری تبدیل شدند. اقلام حیاتی و ضروری از پیش شناسایی و برای شرایط اضطرار ذخیره شدند تا در زمان نیاز، بیمارستان‌ها و بیماران در انتظار بازگشت آرامش بازار نمانند.
به‌همین‌دلیل، صنعت داروی ایران بیش از گذشته به‌سمت رصد لحظه‌ای بازار حرکت کرده است؛ رصد موجودی انبارها، میزان مصرف، توان شرکت‌های پخش و وضعیت تولید تا کاهش موجودی، پیش از تبدیل‌شدن به کمبود، شناسایی و مدیریت شود. در این میان، تولید داخل نیز جایگاهی راهبردی‌تر یافته است. کارخانه داخلی در روزهای سخت تنها یک بنگاه اقتصادی نیست، بلکه بخشی از پشتوانه امنیت سلامت کشور است. هر‌جا تولید داخلی پاسخگوی نیاز باشد، باید تقویت شود و هر‌جا خلائی وجود دارد، واردات و مسیرهای جایگزین باید به کمک بیایند. در نهایت، مساله اصلی نه تقابل «تولید داخل» و «واردات»، بلکه این است که مردم نباید بی‌دارو بمانند.