نکته دوم که به‌نظرم بسیار مهم است جمله‌ای است که استاد کریم مجتهدی در ارتباط با افول روم از دیدگاه هگل نقل می‌کردند با این مضمون که یک جامعه، هنگامی در مسیر سقوط قرار می‌گیرد که تصور کند خودش همه‌چیز است و گذشتگان و پدرانش چیزی نبوده‌اند. به‌عبارتی زمانی که روم گمان ‌کرد فقط به خودش متکی است و گذشته و میراث پیشینیانش را هیچ شمرد و تحقیرهایی کرد، در ورطه سقوط گرفتار شد. هگل در بحث خود درباره تاریخ روم نیز بر شکاف‌های درونی و فرسایش اصولی تاکید می‌کند که زمانی به قدرت و انسجام روم شکل داده بودند. بنابراین اگر این سخن را به‌صورت یک درس تاریخی خلاصه کنیم، می‌توان گفت تمدن‌ها تنها با اتکا به اکنون ساخته نمی‌شوند. جامعه‌ای که پیوند خود را با میراث تاریخی‌اش قطع و گذشتگان خود را تحقیر کند، عمده سرمایه معنوی و تاریخی خویش را از دست می‌دهد. این را آدم واقعا می‌بیند و درک می‌کند؛ و البته باید هم ببیند و درک کند که گذشتگان ما چقدر زحمت کشیده‌اند تا این کشور پهناور را حفظ کنند. واقعا نباید این تلاش تاریخی را دست ‌کم بگیریم و تصور کنیم ایران همین‌طور و بدون هزینه و زحمت سرپا شده و سرپا مانده است. هر بنایی که در هر روستا و شهر کشور از گذشته باقی‌مانده، بخشی از ابزار هویت ماست اما این‌که هویت چه فایده‌ای دارد با یک مثال ساده می‌شود اهمیت آن را روشن کرد. سال ۲۰۲۵ آمریکا در عملیاتی نیکلاس مادورو رئیس‌جمهور ونزوئلا و همسرش را بازداشت و به آمریکا منتقل کرد. این در حالی است که مسأله منابع نفتی ونزوئلا همواره در متن مناقشات سیاسی و اقتصادی این کشور قرار داشته. اما پرسش اینجاست: چون نفت یک کشور مرغوب و ارزشمند است، چه چیزی به دیگری حق می‌دهد بگوید این نفت مال من است؟ حتی اگر رئیس‌جمهور یک کشور مرتکب جرم یا تخلفی شده باشد، چه ارتباطی میان اتهام او و ثروت عمومی یک ملت وجود دارد که دیگری خود را محق بداند آن را تصاحب کند؟ مسأله فقط نفت نیست. مسأله حق حاکمیت یک ملت بر سرزمین و منابع خودش است. ملتی که نسبت به هویت، تاریخ، سرزمین و میراث خود بی‌اعتنا شود در برابر چنین ادعاهایی نیز قدرت دفاع از خود را از دست می‌دهد. از سنگ صدا درآمد اما از ملت ونزوئلا نه!  این همان الگویی بود که درباره ایران نیز مطرح می‌شد با این تصور که می‌توان در مدت کوتاهی کشور را در اختیار گرفت و با همکاری مجموعه‌هایی از شرکت‌های چندملیتی، بر منابع و ظرفیت‌هایش مسلط شد.