رسانه ملی از سنت تا فناوری
طبیعتا در دنیایی که براساس رسانههای تکنولوژیک پیش میرود و فناوری رسانه در آن حضور دارد، در سبد استفاده از رادیو و تلویزیون اتفاقاتی افتاده که مختص ایران نیست و پدیدهای جهانی است. وقتی دقت میکنیم، میبینیم که شبکههای تلویزیونی دنیا، از آمریکا و انگلیس گرفته تا آلمان و ژاپن، همگی بهدلیل گسترش فضای مجازی، شبکههای اجتماعی، اینترنت و قابلیتهایی که ماهوارهها ایجاد کرده و دسترسیهای گستردهای که فراهم آورده، با کاهش مخاطب مواجه شدهاند. این اتفاق برای تمام دنیا رخ داده و در مورد ایران نیز همیشه این صحبتها مطرح بوده است.
دکتر محمدمهدی موسویمهر - عضو هیات علمی دانشگاه صداوسیما
در مورد بحث پدیداری و دیده شدن رسانه، همین که هر اتفاق و خبری که در صداوسیما منتشر میشود بهشدت توسط افراد مختلف ازجمله رؤسایجمهور سابق یا فعلی مورد واکنش قرار میگیرد، نشان میدهد که این سازمان تأثیرگذار است. البته در کار رسانهای، خطا امری کاملا طبیعی است. با اینحال، اگر سازمان را ماهانه، فصلی یا سالانه بررسی کنیم، همواره نقاط درخشانی دارد که مورد تمجید همگان است. بهعنوان مثال، رویدادهای 6-5 ماه اخیر، ازجمله مسائل مربوط به جنگ و تشییع شهدا و حضور مردم در میادین، بسیاری با همکاری سازمان محقق شد وگرنه چنین رویدادهایی بدون حضور سازمان شکل نمیگرفت.
شواهد نشان میدهد که بسیاری از سریالها و برنامهها توسط مردم دیده میشود.
درخصوص شواهد پدیدارشناختی برای دیدهشدن رسانه، وقتی خبر کوچکی در یک برنامه رادیویی پخش میشود و همه بهیکباره از آن مطلع میگردند، این سؤال پیش میآید چطور کسانی که مدعی بودند تلویزیون دیده نمیشود، در فاصله 3-2 روز از تمام جزئیات خبر دارند؟ بسیاری از محصولات تلویزیون، حتی اگر از خود قاب تلویزیون پخش نشوند، براساس پارادایم و گفتمان سازمان شکل میگیرند و در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی بهصورت برشبرش بازنشر میشوند. بنابراین باید صداوسیما را برای ورود به این مباحث تعاملی ستود؛ چرا که تلویزیون صرفا برای دیده شدن در قاب خود درست نشده، بلکه یک دستگاه فرهنگی است که سعی دارد فضای فرهنگی جامعه را پیش ببرد. سازمان حتی در حوزه تنظیمگری سریالهای شبکه نمایش خانگی نیز مشارکت دارد. اگرچه ممکن است در آنجا بهخاطر بازاریابی و گیشه، برخی هنجارها رعایت نشود اما بسیاری از عوامل آنجا نیز سالها در سازمان آموزش دیده و زحمت کشیدهاند و در مجموع،همان نجابت صداوسیما تا حدودی آن فضاها را نیز متوازن میکند.
با اینحال سازمان در این فضای اجتماعی زیست میکند و تلاش دارد تا رضایت عموم بیش از پیش حاصل شود اما باید توجه داشت که هیچ رسانهای نمیتواند رضایت همه را کسب کند که اگر چنین بود نیاز به رسانههای متعدد نداشتیم و تنها یک رسانه برای همه افراد کافی بود.