برخورد سخت با ماینرهای غیرمجاز
استخراج غیرمجاز رمزارز در شرایطی که شبکه برق کشور همچنان با مسأله ناترازی مواجه است، به یکی از محورهای جدی مدیریت مصرف و صیانت از زیرساختهای انرژی تبدیل شده.
وزارت نیرو از تشدید برخورد با فعالان این حوزه خبر داده و اعلام کرده که علاوه بر جرایم نقدی و کیفری، پروانه فعالیت واحدهای متخلف نیز با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت ابطال خواهد شد. همزمان، آمارهای توانیر از کشف ۱۳هزار دستگاه ماینر غیرمجاز در پنج ماه نخست امسال حکایت دارد.
مصطفی رجبی مشهدی معاون برق و انرژی وزارت نیرو، با اشاره به تشدید برخورد با استخراجکنندگان غیرمجاز رمزارز اعلام کرد که برای این افراد مجازاتهای کیفری سنگینی از جمله حبس در نظر گرفته خواهد شد. به گفته او، از این پس در مواردی که استخراج غیرمجاز کشف شود، علاوه بر جرایم نقدی، پروانه فعالیت متخلفان توسط وزارت صمت ابطال میشود و برق مصرفی این واحدها نیز به مدت یکسال با تعرفه غیریارانهای محاسبه خواهد شد. این رویکرد نشان میدهد سیاست برخورد با ماینرهای غیرمجاز دیگر صرفا به قطع برق یا دریافت جریمه محدود نیست و مجموعهای از ابزارهای حقوقی، اقتصادی و نظارتی برای مقابله با این فعالیت در نظر گرفته شده است.
ماینرها زیر ذرهبین شبکه برق
یکی از نگرانیهای جدی وزارت نیرو، فعالیت دستگاههای استخراج رمزارز در مناطق مسکونی است. رجبی مشهدی در این زمینه هشدار داده است که استفاده از ماینر در منازل میتواند به شبکه برق و سایر مشترکان آسیب وارد کند. بر همین اساس، برق خانههایی که بهصورت غیرمجاز از دستگاههای استخراج رمزارز استفاده میکنند، بهطور کامل قطع خواهد شد و متخلفان با جرایم سنگین مواجه میشوند. محمد الهداد مدیرعامل شرکت توانیر نیز با تاکید بر ابعاد این مسأله، مصرف برق ماینرها را در حد مصارف صنعتی دانست و گفت فعالیت این دستگاهها در مناطق مسکونی میتواند موجب نوسان ولتاژ و آسیب به وسایل برقی مشترکان و تجهیزات شبکه شود.
آمار کشفیات نیز ابعاد موضوع را نشان میدهد. به گفته الهداد، از ابتدای امسال تا پایان مرداد ۱۳هزار دستگاه استخراج رمزارز غیرمجاز کشف شده است. البته او تاکید کرده که تعداد واقعی دستگاههای فعال بیش از میزان کشفیات است.
مدیرعامل توانیر معتقد است مسأله ماینرهای غیرمجاز صرفا یک سوداگری انرژی یا کسب درآمد غیرقانونی نیست بلکه مستقیما زیرساخت انرژی کشور را تحت تاثیر قرار میدهد. او با اشاره به تجربه سایر کشورها از جمله چین و روسیه تاکید کرده که مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز در بسیاری از کشورها نیز بهدلیل آثار آن بر شبکه انرژی در دستور کار قرار گرفته است.
هزینهای فراتر از مصرف برق
از نگاه توانیر، تبعات استخراج غیرمجاز تنها به افزایش مصرف برق محدود نمیشود. الهداد معتقد است فعالیت این مراکز میتواند فرصتهای شغلی را نیز تحت تاثیر قرار دهد. به گفته او، برق مصرفی یک مزرعه رمزارز با ۳۰ تا ۴۰دستگاه ماینر میتواند معادل مصرف یک کارگاه تولیدی باشد. بنابراین برقی که بهصورت غیرمجاز در استخراج رمزارز مصرف میشود، میتوانست در یک واحد تولیدی برای ایجاد محصول، ارزش افزوده و اشتغال بهکار گرفته شود. این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که شبکه برق کشور همزمان باید پاسخگوی نیاز بخش خانگی، تجاری و صنعتی باشد و مدیریت مصرف در دورههای اوج بار به یک ضرورت تبدیل شده است.
از سوی دیگر، فعالیت ماینرها میتواند خطرات ایمنی نیز ایجاد کند. الهداد از وقوع نزدیک به ۲۱مورد آتشسوزی در سال جاری بهدلیل استفاده از دستگاههای استخراج رمزارز در منازل یا محل کسبوکار خبر داده است. به گفته او، این دستگاهها هنگام فعالیت حرارت زیادی تولید میکنند و دمای محل فعالیت آنها میتواند به حدود ۸۰درجه برسد؛ شرایطی که در مجاورت کابلها و تجهیزات، احتمال آتشسوزی و سرایت آن به واحدهای مجاور را افزایش میدهد.
نقش مردم در کشف ماینرهای غیرمجاز
در این میان، گزارشهای مردمی سهم قابل توجهی در شناسایی مراکز غیرمجاز داشته است. مدیرعامل توانیر اعلام کرده بیش از ۵۰درصد کشفیات با کمک مردم انجام شده و تاکنون بیش از ۳۰میلیارد تومان پاداش به گزارشدهندگان پرداخت شده است. به گفته الهداد، رفتوآمدهای مشکوک، صدای غیرعادی تجهیزات، گرمای زیاد و نوسان برق میتواند از نشانههای فعالیت ماینرها باشد. او نمونهای از این کشفیات را در اصفهان مطرح کرده که گزارش مردمی به کشف ۲۴دستگاه ماینر در یک واحد مسکونی منجر شده است؛ دستگاههایی که مصرف برق آنها با مصرف ۲۴خانه برابری میکرد و میتوانست موجب افت ولتاژ و نوسان شبکه شود.