نشست منطقه‌ای صلاله به دلیل کارشکنی سعودی به تعویق افتاد؛ با این‌حال تهران و مسقط آماده اعلام تفاهم هستند
نشستی که برگزار نشد
صلاله قرار بود فرصتی برای ایران و عمان باشد تا حاصل هفته‌ها مذاکره درباره ترتیبات جدید دریانوردی در تنگه هرمز را به کشورهای ساحلی منطقه ارائه کنند؛ اما این نشست پیش از برگزاری به تعویق افتاد. با این حال تفاهم ایران و عمان پابرجاست و حتی تعویق نشست نیز اصل این تفاهم را متوقف نکرده است.
وزارت خارجه عمان دلیل رسمی تعویق را فراهم شدن شرایط مناسب برای گفت‌وگوی سازنده و دستیابی به اجماع اعلام کرد؛ اما تهران جزئیات بیشتری ارائه داده است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، صراحتا تأیید کرد که عربستان درخواست کرده این نشست فعلا برگزار نشود.
ابتکاری که متوقف نشده است
بخش مهم‌تر سخنان بقایی اما جایی است که او از اصل تفاهم تهران و مسقط دفاع می‌کند. به گفته سخنگوی وزارت خارجه، ایران و عمان پس از هفته‌ها مذاکره درباره تأمین مسیرهای دریانوردی و ترتیبات مربوط به دولت‌های ساحلی و حاکمیتی به تفاهم رسیده‌اند و قرار بود این تفاهم در نشست صلاله صرفا برای کشورهای منطقه ارائه شود. بنابراین، نشست صلاله محل مذاکره برای بازگشایی هرمز نبود؛ محل ارائه یک چارچوب جدید برای مدیریت و تأمین مسیرهای دریانوردی در این تنگه بود.
در روزهایی که برخی روایت‌ها تلاش می‌کردند نشست عمان را به معنای نزدیک شدن به بازگشایی هرمز تفسیر کنند، موضع رسمی کشورمان چیز دیگری بود. ایران و عمان درباره چگونگی تأمین مسیرهای دریانوردی و نقش دولت‌های ساحلی به تفاهم رسیده‌اند؛ اما این تفاهم به‌خودی‌خود به معنای بازگشایی تنگه نیست. شاید منطقه و جهان برداشت اشتباهی از این ماجرا داشت. کاهش قیمت نفت پس از اعلام نشست صلاله به‌خوبی گویای این اشتباه برداشت بود.
تفاهم تهران- مسقط؛ گام بعدی چیست؟
مهم‌ترین بخش اظهارات بقایی شاید جمله پایانی او باشد. سخنگوی وزارت خارجه اعلام کرد که تفاهم بین ایران و عمان، به عنوان دو دولت ساحلی، نهایی شده و تهران و مسقط پس از مشورت درباره گام بعدی، درباره نحوه اعلام یا ثبت این تفاهم تصمیم خواهند گرفت.
این یعنی تعویق صلاله، پرونده را نبسته است. برعکس، اکنون این سؤال مهم‌تر روی میز قرار دارد که ایران و عمان این تفاهم را چگونه و در چه قالبی به کشورهای منطقه و سپس نهادهای بین‌المللی مرتبط با کشتیرانی اعلام خواهند کرد؟ اگر نشست صلاله برگزار می‌شد، کشورهای ساحلی در جریان جزئیات، نقشه‌ها و چارچوب مورد توافق تهران و مسقط قرار می‌گرفتند. اکنون باید منتظر ماند تا ببینیم ایران و عمان بدون آن نشست، چه قالبی برای اعلام این توافق انتخاب می‌کنند. عربستان با درخواست تعویق، نشان داد که هنوز میان کشورهای ساحلی منطقه اجماع وجود ندارد. بحرین نیز پیشتر اعلام کرده بود که در نشست‌های جمعی با ایران شرکت نخواهد کرد تا زمانی که روابط دیپلماتیک دو کشور از سر گرفته شود. پاسخ تهران به کارشکنی‌ها در ارتباط با نشست عمان درخصوص تعیین تکلیف تنگه هرمز روشن است: این تصمیم باید با نقش محوری ایران و مشورت عمان انجام شود، نه با نسخه‌ای که از بیرون منطقه نوشته می‌شود.
ابتکاری که متوقف نشده است
بخش مهم‌تر سخنان بقایی اما جایی است که او از اصل تفاهم تهران و مسقط دفاع می‌کند. به گفته سخنگوی وزارت خارجه، ایران و عمان پس از هفته‌ها مذاکره درباره تأمین مسیرهای دریانوردی و ترتیبات مربوط به دولت‌های ساحلی و حاکمیتی به تفاهم رسیده‌اند و قرار بود این تفاهم در نشست صلاله صرفا برای کشورهای منطقه ارائه شود. بنابراین، نشست صلاله محل مذاکره برای بازگشایی هرمز نبود؛ محل ارائه یک چارچوب جدید برای مدیریت و تأمین مسیرهای دریانوردی در این تنگه بود.
در روزهایی که برخی روایت‌ها تلاش می‌کردند نشست عمان را به معنای نزدیک شدن به بازگشایی هرمز تفسیر کنند، موضع رسمی کشورمان چیز دیگری بود. ایران و عمان درباره چگونگی تأمین مسیرهای دریانوردی و نقش دولت‌های ساحلی به تفاهم رسیده‌اند؛ اما این تفاهم به‌خودی‌خود به معنای بازگشایی تنگه نیست. شاید منطقه و جهان برداشت اشتباهی از این ماجرا داشت. کاهش قیمت نفت پس از اعلام نشست صلاله به‌خوبی گویای این اشتباه برداشت بود.
تفاهم تهران- مسقط؛ گام بعدی چیست؟
مهم‌ترین بخش اظهارات بقایی شاید جمله پایانی او باشد. سخنگوی وزارت خارجه اعلام کرد که تفاهم بین ایران و عمان، به عنوان دو دولت ساحلی، نهایی شده و تهران و مسقط پس از مشورت درباره گام بعدی، درباره نحوه اعلام یا ثبت این تفاهم تصمیم خواهند گرفت.
این یعنی تعویق صلاله، پرونده را نبسته است. برعکس، اکنون این سؤال مهم‌تر روی میز قرار دارد که ایران و عمان این تفاهم را چگونه و در چه قالبی به کشورهای منطقه و سپس نهادهای بین‌المللی مرتبط با کشتیرانی اعلام خواهند کرد؟ اگر نشست صلاله برگزار می‌شد، کشورهای ساحلی در جریان جزئیات، نقشه‌ها و چارچوب مورد توافق تهران و مسقط قرار می‌گرفتند. اکنون باید منتظر ماند تا ببینیم ایران و عمان بدون آن نشست، چه قالبی برای اعلام این توافق انتخاب می‌کنند. عربستان با درخواست تعویق، نشان داد که هنوز میان کشورهای ساحلی منطقه اجماع وجود ندارد. بحرین نیز پیشتر اعلام کرده بود که در نشست‌های جمعی با ایران شرکت نخواهد کرد تا زمانی که روابط دیپلماتیک دو کشور از سر گرفته شود. پاسخ تهران به کارشکنی‌ها در ارتباط با نشست عمان درخصوص تعیین تکلیف تنگه هرمز روشن است: این تصمیم باید با نقش محوری ایران و مشورت عمان انجام شود، نه با نسخه‌ای که از بیرون منطقه نوشته می‌شود.