در دومین سالگرد شهادت سیدحسن نصرالله، مهدی مطهر از ناگفته‌های مستند «آن شب» و ساخت مستندی درباره رهبر شهید می‌گوید
ناگفته‌هایی از کشف پیکر شهید نصرالله
هفته گذشته سالگرد شهادت شهید سیدحسن نصرالله دبیرکل سابق حزب‌الله لبنان بود؛ شخصیتی کاریزماتیک که دشمنانش طی سال‌ها، با وجود دشمنی سرسختانه، نتوانستند زبان به تحسین وی نگشایند.
کسی مثل گادی ایزنکوت رئیس پیشین ستاد ارتش رژیم صهیونیستی، سال ۲۰۱۷ او را شخصیتی مورد تحسین در لبنان خطاب کرده بود اما چرخ گردون چرخید تا رسید به آن شب که اتفاق افتاد. حالا در دومین سالگرد شهادت سیدحسن نصرالله، با مهدی مطهر، کارگردان مستند «آن شب»، درباره کشف پیکر شهید و ناگفته‌هایی درباره این رخداد گفت‌و‌گو‌کرده‌ایم.
مطهر درخصوص ایده اولیه مستند بیان می‌کند: ما در اتفاقات مختلف، موضع‌گیری‌های متفاوتی داریم. برخی بلافاصله سراغ کار رسانه‌ای می‌روند و آن را در قالب رپورتاژ و گزارش خبری ارائه می‌‌دهند که اصطلاحا واکنش سریع است، ولی جنس بعضی از مستندسازان این‌گونه است که با طمأنینه به یک موضوع می‌پردازند و سعی می‌کنند در پرداختن به آن عجله نکنند. ما پیش از این مستندی هم درباره شهید حاج قاسم سلیمانی ساخته بودیم به نام «۷۲ ساعت» که حدود یک‌سال بعد از شهادت ایشان
منتشر شد.
این بدان معنا نیست که تولید این مستند را یک‌سال پس از شهادت حاج‌قاسم شروع کردیم؛ بلکه بلافاصله بعد از شهادت، «۷۲ ساعت» کلید خورد، ولی برای آن‌که تمام جوانب این رویداد بررسی و ابهامات ناشی از طبقه‌بندی‌ها برطرف شود، امکان انتشار آن یک‌سال‌و‌نیم تا دو سال بعد فراهم شد.
درباره دبیرکل شهید حزب‌الله لبنان هم همین روند طی شد. در آن ایام خیلی از دوستان در لبنان و بیروت بودند و سعی می‌کردند کار رسانه‌ای انجام دهند که محصولات بسیار خوبی هم تولید شد اما من در ایام تشییع و تدفین شهید فرصتی پیدا کردم تا شخصا در بیروت حضور پیدا کنم. در چنین شرایطی مطمئنا یکسری از جوانب این رخداد روشن شده بود اما در عین حال یکسری از جوانب نیز هنوز مغفول مانده بود که طبقه‌بندی امنیتی داشتند و نمی‌شد به آنها ورود کرد. بنابراین با کسب اطلاع از آن‌که چه کسانی در بطن این حادثه بودند و با جمع‌آوری گزارش‌های رسانه‌ای، به جمع‌بندی رسیدم که حاصل آن، همین مستندی است که اکنون در مقابل دیدگان شماست.
احتمال پخش بین المللی مستند
وی در خصوص احتمال پخش این مستند از کشورهای دیگر، می‌گوید: با توجه به این‌که افرادی که در مستند حضور دارند به‌صورت ساختاری با حزب‌الله لبنان همکاری نمی‌کنند و ما به‌جز افرادی مثل آتش‌نشان‌ها و بچه‌هایی که پیکر را پیدا کردند، با بقیه که مصاحبه کرده‌ایم دوستان‌مان در ایران هستند؛ عکاسان، مستندسازان و خبرنگاران ایرانی که از قضا در همان ایام در بیروت بودند.
درواقع این مستند تلفیقی از روایت کسانی است که در میدان حضور داشتند و گزارش خبری تهیه می‌کردند و افرادی که عملیات نجات را انجام می‌دادند اما به نظر من، مثل بقیه آثاری که درباره این موضوع تولید شده، این مستند ظرفیت پخش بین‌المللی را دارد. باید از بچه‌های المیادین تشکر کنم که لطف داشتند و بسیاری از آثار ما را پخش کرده‌اند. ان‌شاءالله این مستند به جایگاهی برسد که قابلیت پخش بین‌المللی داشته باشد. مطهر درباره چالش‌های تولید مستند فوق هم عنوان می‌کند: این دشواری در جمع‌آوری اطلاعات درباره این حادثه همچنان وجود دارد و ما با به‌کارگیری برخی خلاقیت‌ها توانستیم برخی از خلأ‌های پیش‌آمده، ازجمله دسترسی به تصاویر، را جبران کنیم. مثلا حتی آدم‌های فرهنگی ایرانی که توفیقی برای‌شان حاصل شده بود و به مقتل شهید سیدحسن نصرالله رفته بودند، وقتی از آنها درباره آن فضا سوال می‌کردیم، می‌گفتند من به لحاظ امنیتی نمی‌توانم پاسخ بدهم.
می‌خواهم بگویم حتی افرادی که در آنجا حضور یافته بودند، به‌دلیل ملاحظات امنیتی امکان انتقال اطلاعات را نداشتند. در حالی که در تولید مستند ۷۲ساعت دست من خیلی بازتر بود و دسترسی‌های بیشتری به لوکیشن و جا‌های مختلفی که به شهادت حاج قاسم مرتبط بود داشتم. البته در آن پروژه ما دو سال درگیر پژوهش و جمع‌آوری محتوا بودیم اما در این پروژه کمتر از هفت ماه فرصت داشتیم. به هر حال، این نکته را می‌خواهم بگویم که شاید اگر الان سراغ این پروژه می‌رفتم، امکان دسترسی به اطلاعات بیشتری وجود داشت و بخشی از موارد نیز از از طبقه‌بندی خارج شده بود ولی با بضاعت آن زمان و محدودیت‌هایی که داشتیم، در شرایطی که تولید با تشییع پیکر شهید همزمان شده بود و افراد کمی برای کمک به ما حضور داشتند، به نظرم حداکثر تلاشم را برای این مستند انجام دادم.
روایت قصه از زبان شاهدان
وی می‌گوید: من در آثارم با کارشناسان گفت‌و‌گو نمی‌کنم و آدم‌های مستند من شاهدان عینی حادثه هستند. هر کسی بخشی از روایتی را که در مستند ارائه می‌کنم، از نزدیک دیده است. مثلا یک نفر عکاسی بوده که در حادثه حضور داشته یا خبرنگاری که خبر را به صورت دست‌اول گزارش کرده یا حتی آن گوینده خبر معروف که اولین نفری بود که خبر شهادت سید را اعلام کرد. اینها کسانی هستند که در مستند حضور دارند. طبیعتا مستند «آن شب» از دو بخش تشکیل شده است: بخش اول، مصاحبه با این دوستان است که عرض کردم و بخش دوم شامل تصاویر و فیلم‌های آرشیوی از حادثه، تشییع پیکر و اتفاقات بعدی است که در دسترس بود. در عین حال، در فضای رئال، با هوش مصنوعی نیز بخش‌هایی را بازسازی کردیم تا مخاطب بتواند ارتباط نزدیک‌تری به ماجرا برقرار کند.
مطهر درخصوص ایده اولیه مستند بیان می‌کند: ما در اتفاقات مختلف، موضع‌گیری‌های متفاوتی داریم. برخی بلافاصله سراغ کار رسانه‌ای می‌روند و آن را در قالب رپورتاژ و گزارش خبری ارائه می‌‌دهند که اصطلاحا واکنش سریع است، ولی جنس بعضی از مستندسازان این‌گونه است که با طمأنینه به یک موضوع می‌پردازند و سعی می‌کنند در پرداختن به آن عجله نکنند. ما پیش از این مستندی هم درباره شهید حاج قاسم سلیمانی ساخته بودیم به نام «۷۲ ساعت» که حدود یک‌سال بعد از شهادت ایشان
منتشر شد.
این بدان معنا نیست که تولید این مستند را یک‌سال پس از شهادت حاج‌قاسم شروع کردیم؛ بلکه بلافاصله بعد از شهادت، «۷۲ ساعت» کلید خورد، ولی برای آن‌که تمام جوانب این رویداد بررسی و ابهامات ناشی از طبقه‌بندی‌ها برطرف شود، امکان انتشار آن یک‌سال‌و‌نیم تا دو سال بعد فراهم شد.
درباره دبیرکل شهید حزب‌الله لبنان هم همین روند طی شد. در آن ایام خیلی از دوستان در لبنان و بیروت بودند و سعی می‌کردند کار رسانه‌ای انجام دهند که محصولات بسیار خوبی هم تولید شد اما من در ایام تشییع و تدفین شهید فرصتی پیدا کردم تا شخصا در بیروت حضور پیدا کنم. در چنین شرایطی مطمئنا یکسری از جوانب این رخداد روشن شده بود اما در عین حال یکسری از جوانب نیز هنوز مغفول مانده بود که طبقه‌بندی امنیتی داشتند و نمی‌شد به آنها ورود کرد. بنابراین با کسب اطلاع از آن‌که چه کسانی در بطن این حادثه بودند و با جمع‌آوری گزارش‌های رسانه‌ای، به جمع‌بندی رسیدم که حاصل آن، همین مستندی است که اکنون در مقابل دیدگان شماست.
احتمال پخش بین المللی مستند
وی در خصوص احتمال پخش این مستند از کشورهای دیگر، می‌گوید: با توجه به این‌که افرادی که در مستند حضور دارند به‌صورت ساختاری با حزب‌الله لبنان همکاری نمی‌کنند و ما به‌جز افرادی مثل آتش‌نشان‌ها و بچه‌هایی که پیکر را پیدا کردند، با بقیه که مصاحبه کرده‌ایم دوستان‌مان در ایران هستند؛ عکاسان، مستندسازان و خبرنگاران ایرانی که از قضا در همان ایام در بیروت بودند.
درواقع این مستند تلفیقی از روایت کسانی است که در میدان حضور داشتند و گزارش خبری تهیه می‌کردند و افرادی که عملیات نجات را انجام می‌دادند اما به نظر من، مثل بقیه آثاری که درباره این موضوع تولید شده، این مستند ظرفیت پخش بین‌المللی را دارد. باید از بچه‌های المیادین تشکر کنم که لطف داشتند و بسیاری از آثار ما را پخش کرده‌اند. ان‌شاءالله این مستند به جایگاهی برسد که قابلیت پخش بین‌المللی داشته باشد. مطهر درباره چالش‌های تولید مستند فوق هم عنوان می‌کند: این دشواری در جمع‌آوری اطلاعات درباره این حادثه همچنان وجود دارد و ما با به‌کارگیری برخی خلاقیت‌ها توانستیم برخی از خلأ‌های پیش‌آمده، ازجمله دسترسی به تصاویر، را جبران کنیم. مثلا حتی آدم‌های فرهنگی ایرانی که توفیقی برای‌شان حاصل شده بود و به مقتل شهید سیدحسن نصرالله رفته بودند، وقتی از آنها درباره آن فضا سوال می‌کردیم، می‌گفتند من به لحاظ امنیتی نمی‌توانم پاسخ بدهم.
می‌خواهم بگویم حتی افرادی که در آنجا حضور یافته بودند، به‌دلیل ملاحظات امنیتی امکان انتقال اطلاعات را نداشتند. در حالی که در تولید مستند ۷۲ساعت دست من خیلی بازتر بود و دسترسی‌های بیشتری به لوکیشن و جا‌های مختلفی که به شهادت حاج قاسم مرتبط بود داشتم. البته در آن پروژه ما دو سال درگیر پژوهش و جمع‌آوری محتوا بودیم اما در این پروژه کمتر از هفت ماه فرصت داشتیم. به هر حال، این نکته را می‌خواهم بگویم که شاید اگر الان سراغ این پروژه می‌رفتم، امکان دسترسی به اطلاعات بیشتری وجود داشت و بخشی از موارد نیز از از طبقه‌بندی خارج شده بود ولی با بضاعت آن زمان و محدودیت‌هایی که داشتیم، در شرایطی که تولید با تشییع پیکر شهید همزمان شده بود و افراد کمی برای کمک به ما حضور داشتند، به نظرم حداکثر تلاشم را برای این مستند انجام دادم.
روایت قصه از زبان شاهدان
وی می‌گوید: من در آثارم با کارشناسان گفت‌و‌گو نمی‌کنم و آدم‌های مستند من شاهدان عینی حادثه هستند. هر کسی بخشی از روایتی را که در مستند ارائه می‌کنم، از نزدیک دیده است. مثلا یک نفر عکاسی بوده که در حادثه حضور داشته یا خبرنگاری که خبر را به صورت دست‌اول گزارش کرده یا حتی آن گوینده خبر معروف که اولین نفری بود که خبر شهادت سید را اعلام کرد. اینها کسانی هستند که در مستند حضور دارند. طبیعتا مستند «آن شب» از دو بخش تشکیل شده است: بخش اول، مصاحبه با این دوستان است که عرض کردم و بخش دوم شامل تصاویر و فیلم‌های آرشیوی از حادثه، تشییع پیکر و اتفاقات بعدی است که در دسترس بود. در عین حال، در فضای رئال، با هوش مصنوعی نیز بخش‌هایی را بازسازی کردیم تا مخاطب بتواند ارتباط نزدیک‌تری به ماجرا برقرار کند.