سرپرست پژوهشگاه فضایی کشور از توسعه سامانه «ایران‌زمین» با کارکردی مشابه گوگل‌ارث خبر داد؛ سامانه‌ای که به‌زودی عملیاتی می‌شود
تماشای زمین از مدار ایران
صنعت فضایی ایران در حال عبور از دوره‌ای است که تعداد ماهواره‌ها و پرتاب‌ها مهم‌ترین معیار موفقیت آن محسوب می‌شد.
زهرا حامدی - جام جم آنلاین
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران از تغییر این رویکرد و حرکت به سمت «اقتصاد فضا» خبر داده؛ مسیری که قرار است با راه‌اندازی «ایران‌زمین» به‌عنوان نسخه بومی گوگل‌ارث، توسعه منظومه‌های ماهواره‌ای، آغاز بومی‌سازی ارتباطات میان‌ماهواره‌ای و عملیاتی شدن نخستین گام‌های ناوبری بومی در سال آینده دنبال شود.
نادر مکاری، سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در نشست خبری که در این پژوهشگاه برگزار شد، اظهار کرد: شعار امسال، «انقلاب ماهواره‌برها» است. این شعار بیش از آن‌که یک شعار فناورانه باشد، با هدف دسترسی آسان، ارزان و اقتصادی به فضا برای ایجاد منظومه‌ها انتخاب شده است تا بتوانیم خدمات فضاپیمایی را به‌صورت مستمر و دقیق به صنایع مختلف ارائه دهیم. وی افزود: با رصد فناوری‌های روز دنیا می‌بینیم نسل جدید پرتابگرها به سمت استفاده از سوخت‌های ارزان‌تر و مأموریت‌های تکرارپذیر حرکت کرده‌اند. بنابراین توسعه فناوری دیگر صرفا با هدف دستیابی به یک توانمندی فنی دنبال نمی‌شود بلکه اقتصاد نیز به یکی از محورهای اصلی آن تبدیل شده است تا بتوان خدمات فضایی را در اختیار بخش‌های مختلف قرار داد. مکاری ادامه داد: این شعار فقط به پرتابگرها محدود نمی‌شود و بلوک‌های انتقال مداری را نیز دربرمی‌گیرد. برای انتقال ماهواره‌ها از مدارهای پایین به مدارهای بالاتر، به این بلوک‌ها نیاز داریم. در دنیای امروز، توسعه فناوری بدون توجه به اقتصاد معنا ندارد و اقتصاد فضا نیز به یکی از بخش‌های مهم اقتصاد دیجیتال و اقتصاد کشورها تبدیل شده است.
«ایران‌زمین»؛ نسخه بومی گوگل‌ارث
مکاری با اشاره به یکی دیگر از دستاوردهای پژوهشگاه فضایی اظهار کرد: متخصصان پژوهشگاه موفق به طراحی و بومی‌سازی سامانه «ایران‌زمین» یا همان «گوگل‌ارث ایرانی» شده‌اند؛ سامانه‌ای که جای خالی آن در کشور احساس می‌شد و با توجه به قطعی‌های مکرر سرویس گوگل‌ارث برای کاربران کشور، توسعه آن ضرورت داشت.
وی از آغاز پروژه دیگری با عنوان «سکوی هوشمند اقتصاد فضا» خبر داد و گفت: این سکو با هدف انجام تحلیل‌های جامع اقتصادی برای پروژه‌ها و سرمایه‌گذاری‌های صنعت فضایی کشور در حال شکل‌گیری است. سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران درباره ظرفیت‌های پلتفرم «راز» توضیح داد: ژئوپرتال فروش تصاویر ماهواره‌ای، بستری یکپارچه برای جست‌وجو، مشاهده، سفارش و دریافت برخط تصاویر ماهواره‌ای و محصولات سنجش از دور در کوتاه‌ترین زمان ممکن است. این پلتفرم با بهره‌گیری از ابزارهای پردازش مکانی و داده‌های فضایی، امکان اشتراک‌گذاری اطلاعات، توسعه همکاری‌ها و جلوگیری از دوباره‌کاری را برای تصمیم‌گیری هوشمند فراهم می‌کند. وی ادامه داد: در کنار این پلتفرم، سامانه ایران‌زمین نیز به عنوان نسخه بومی گوگل‌ارث توسعه یافته و نسخه نمایشی آن آماده شده است که در فرصت مناسب رونمایی خواهد شد.
وی درباره آخرین وضعیت سامانه ایران‌زمین گفت: این سامانه مراحل توسعه فنی را پشت سر گذاشته و اکنون در مرحله تست نهایی قرار دارد و به‌زودی رونمایی خواهد شد. مکاری توضیح داد: ایران‌زمین در دو سطح طراحی شده است؛ در نسخه عمومی، خدماتی مشابه گوگل‌ارث ارائه می‌شود و در نسخه تجاری و تخصصی نیز ابزارهای پیشرفته پردازش تصاویر و داده‌های ماهواره‌ای در اختیار کاربران حرفه‌ای قرار خواهد گرفت.
توسعه پارس۳، ناهید۳ و بلوک انتقال مداری سامان
مکاری درباره پروژه‌های اولویت‌دار پژوهشگاه فضایی اظهار کرد: پروژه‌های راهبردی کشور از جمله ماهواره سنجش از دور «پارس۳»، ماهواره مخابراتی «ناهید۳»، بلوک انتقال مداری «سامان» و فناوری‌های مرتبط با ساخت منظومه‌های ماهواره‌ای با توان مضاعف و به همت متخصصان پژوهشگاه در حال توسعه هستند. وی افزود: همزمان تعامل با دستگاه‌های اجرایی متقاضی خدمات فضاپایه نیز با جدیت دنبال می‌شود. سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران از بازآرایی ساختار داخلی این مجموعه نیز خبر داد و گفت: برای عبور از مأموریت‌های صرفا پروژه‌محور به سمت مأموریت‌های مسأله‌محور، تغییر ساختار پژوهشگاه آغاز شده و تشکیل «پژوهشکده کاربردها» نیز در دستور کار اجرایی قرار گرفته است.
حرکت به سمت منظومه بومی ناوبری
مکاری درباره برنامه پژوهشگاه برای توسعه یک منظومه ماهواره‌ای ناوبری بومی اظهار کرد: در ابتدای سال، سند راهبردی ناوبری تدوین و گزینه‌های مختلف این حوزه به‌طور کامل بررسی شد. براساس این سند، راهبردی تدوین‌شده که هم حرکت به سمت «منظومه بومی ناوبری» را دنبال می‌کند و هم استفاده از روش‌های نوین ناوبری از جمله روش‌های تقویتی و تکمیلی و رویکردهای فرصت‌محور را دربرمی‌گیرد.
وی تصریح کرد: این موضوع یکی از راهبردهای اصلی پژوهشگاه است و پژوهشگران هم‌اکنون مشغول طراحی و ساخت زیرساخت‌های مورد نیاز آن هستند. برنامه‌ریزی شده تا بخشی از این سند راهبردی از سال آینده، وارد مرحله عملیاتی و اجرایی شود. مکاری درباره برنامه کشور برای توسعه سامانه‌های موقعیت‌یابی و ناوبری گفت: در سند جامع راهبرد ناوبری کشور، گزینه‌ها و ظرفیت‌های مختلف برای دستیابی به ناوبری بومی پیش‌بینی شده است. طراحی منظومه اختصاصی، استفاده از روش‌های تقویت سیگنال، ناوبری فرصت‌محور و تبادل خدمات با سامانه‌های ناوبری سایر کشورها در این سند مورد توجه قرار گرفته‌اند. وی از برنامه‌ریزی برای رونمایی از نخستین سامانه ناوبری بومی در سال آینده خبر داد و افزود: ممکن است دقت نمونه‌های اولیه هنوز به سطح نهایی مورد انتظار نرسیده باشد اما با اجرای این طرح، گام عملیاتی کشور برای ورود به عرصه خدمات ناوبری مستقل برداشته خواهد شد.
بازگشت سریع پژوهشگاه به فعالیت پس از حملات
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران درباره آسیب‌های واردشده در جنگ اخیر نیز گفت: اگرچه برخی ساختمان‌ها تخریب و بخشی از تجهیزات از بین رفت، اما سرمایه اصلی و ارزشمند پژوهشگاه، نیروی انسانی متخصص و متعهد آن است. فعالیت‌ها بلافاصله از سر گرفته شد و پروژه‌ها با قدرت ادامه پیدا کردند؛ به‌گونه‌ای که در مدت کوتاهی چند پلتفرم کلیدی که سال‌ها جای خالی آنها احساس می‌شد، معرفی شدند. مکاری ادامه داد: متناسب با نیازهای جدید کشور، در پروژه‌های قبلی نیز تغییرات اساسی اعمال شده است. برای نمونه، در پروژه‌های سری بلوک انتقال مداری سامان، توسعه سامانه‌های دارای سوخت مایع آغاز شده و در پروژه‌های سری ناهید نیز فناوری‌های پیشــرفـــته منـــظومه‌سازی مورد توجه قرار گرفته است. درواقع، طرح‌ها به شکلی دقیق بازتعریف شده‌اند.
نادر مکاری، سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در نشست خبری که در این پژوهشگاه برگزار شد، اظهار کرد: شعار امسال، «انقلاب ماهواره‌برها» است. این شعار بیش از آن‌که یک شعار فناورانه باشد، با هدف دسترسی آسان، ارزان و اقتصادی به فضا برای ایجاد منظومه‌ها انتخاب شده است تا بتوانیم خدمات فضاپیمایی را به‌صورت مستمر و دقیق به صنایع مختلف ارائه دهیم. وی افزود: با رصد فناوری‌های روز دنیا می‌بینیم نسل جدید پرتابگرها به سمت استفاده از سوخت‌های ارزان‌تر و مأموریت‌های تکرارپذیر حرکت کرده‌اند. بنابراین توسعه فناوری دیگر صرفا با هدف دستیابی به یک توانمندی فنی دنبال نمی‌شود بلکه اقتصاد نیز به یکی از محورهای اصلی آن تبدیل شده است تا بتوان خدمات فضایی را در اختیار بخش‌های مختلف قرار داد. مکاری ادامه داد: این شعار فقط به پرتابگرها محدود نمی‌شود و بلوک‌های انتقال مداری را نیز دربرمی‌گیرد. برای انتقال ماهواره‌ها از مدارهای پایین به مدارهای بالاتر، به این بلوک‌ها نیاز داریم. در دنیای امروز، توسعه فناوری بدون توجه به اقتصاد معنا ندارد و اقتصاد فضا نیز به یکی از بخش‌های مهم اقتصاد دیجیتال و اقتصاد کشورها تبدیل شده است.
«ایران‌زمین»؛ نسخه بومی گوگل‌ارث
مکاری با اشاره به یکی دیگر از دستاوردهای پژوهشگاه فضایی اظهار کرد: متخصصان پژوهشگاه موفق به طراحی و بومی‌سازی سامانه «ایران‌زمین» یا همان «گوگل‌ارث ایرانی» شده‌اند؛ سامانه‌ای که جای خالی آن در کشور احساس می‌شد و با توجه به قطعی‌های مکرر سرویس گوگل‌ارث برای کاربران کشور، توسعه آن ضرورت داشت.
وی از آغاز پروژه دیگری با عنوان «سکوی هوشمند اقتصاد فضا» خبر داد و گفت: این سکو با هدف انجام تحلیل‌های جامع اقتصادی برای پروژه‌ها و سرمایه‌گذاری‌های صنعت فضایی کشور در حال شکل‌گیری است. سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران درباره ظرفیت‌های پلتفرم «راز» توضیح داد: ژئوپرتال فروش تصاویر ماهواره‌ای، بستری یکپارچه برای جست‌وجو، مشاهده، سفارش و دریافت برخط تصاویر ماهواره‌ای و محصولات سنجش از دور در کوتاه‌ترین زمان ممکن است. این پلتفرم با بهره‌گیری از ابزارهای پردازش مکانی و داده‌های فضایی، امکان اشتراک‌گذاری اطلاعات، توسعه همکاری‌ها و جلوگیری از دوباره‌کاری را برای تصمیم‌گیری هوشمند فراهم می‌کند. وی ادامه داد: در کنار این پلتفرم، سامانه ایران‌زمین نیز به عنوان نسخه بومی گوگل‌ارث توسعه یافته و نسخه نمایشی آن آماده شده است که در فرصت مناسب رونمایی خواهد شد.
وی درباره آخرین وضعیت سامانه ایران‌زمین گفت: این سامانه مراحل توسعه فنی را پشت سر گذاشته و اکنون در مرحله تست نهایی قرار دارد و به‌زودی رونمایی خواهد شد. مکاری توضیح داد: ایران‌زمین در دو سطح طراحی شده است؛ در نسخه عمومی، خدماتی مشابه گوگل‌ارث ارائه می‌شود و در نسخه تجاری و تخصصی نیز ابزارهای پیشرفته پردازش تصاویر و داده‌های ماهواره‌ای در اختیار کاربران حرفه‌ای قرار خواهد گرفت.
توسعه پارس۳، ناهید۳ و بلوک انتقال مداری سامان
مکاری درباره پروژه‌های اولویت‌دار پژوهشگاه فضایی اظهار کرد: پروژه‌های راهبردی کشور از جمله ماهواره سنجش از دور «پارس۳»، ماهواره مخابراتی «ناهید۳»، بلوک انتقال مداری «سامان» و فناوری‌های مرتبط با ساخت منظومه‌های ماهواره‌ای با توان مضاعف و به همت متخصصان پژوهشگاه در حال توسعه هستند. وی افزود: همزمان تعامل با دستگاه‌های اجرایی متقاضی خدمات فضاپایه نیز با جدیت دنبال می‌شود. سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران از بازآرایی ساختار داخلی این مجموعه نیز خبر داد و گفت: برای عبور از مأموریت‌های صرفا پروژه‌محور به سمت مأموریت‌های مسأله‌محور، تغییر ساختار پژوهشگاه آغاز شده و تشکیل «پژوهشکده کاربردها» نیز در دستور کار اجرایی قرار گرفته است.
حرکت به سمت منظومه بومی ناوبری
مکاری درباره برنامه پژوهشگاه برای توسعه یک منظومه ماهواره‌ای ناوبری بومی اظهار کرد: در ابتدای سال، سند راهبردی ناوبری تدوین و گزینه‌های مختلف این حوزه به‌طور کامل بررسی شد. براساس این سند، راهبردی تدوین‌شده که هم حرکت به سمت «منظومه بومی ناوبری» را دنبال می‌کند و هم استفاده از روش‌های نوین ناوبری از جمله روش‌های تقویتی و تکمیلی و رویکردهای فرصت‌محور را دربرمی‌گیرد.
وی تصریح کرد: این موضوع یکی از راهبردهای اصلی پژوهشگاه است و پژوهشگران هم‌اکنون مشغول طراحی و ساخت زیرساخت‌های مورد نیاز آن هستند. برنامه‌ریزی شده تا بخشی از این سند راهبردی از سال آینده، وارد مرحله عملیاتی و اجرایی شود. مکاری درباره برنامه کشور برای توسعه سامانه‌های موقعیت‌یابی و ناوبری گفت: در سند جامع راهبرد ناوبری کشور، گزینه‌ها و ظرفیت‌های مختلف برای دستیابی به ناوبری بومی پیش‌بینی شده است. طراحی منظومه اختصاصی، استفاده از روش‌های تقویت سیگنال، ناوبری فرصت‌محور و تبادل خدمات با سامانه‌های ناوبری سایر کشورها در این سند مورد توجه قرار گرفته‌اند. وی از برنامه‌ریزی برای رونمایی از نخستین سامانه ناوبری بومی در سال آینده خبر داد و افزود: ممکن است دقت نمونه‌های اولیه هنوز به سطح نهایی مورد انتظار نرسیده باشد اما با اجرای این طرح، گام عملیاتی کشور برای ورود به عرصه خدمات ناوبری مستقل برداشته خواهد شد.
بازگشت سریع پژوهشگاه به فعالیت پس از حملات
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران درباره آسیب‌های واردشده در جنگ اخیر نیز گفت: اگرچه برخی ساختمان‌ها تخریب و بخشی از تجهیزات از بین رفت، اما سرمایه اصلی و ارزشمند پژوهشگاه، نیروی انسانی متخصص و متعهد آن است. فعالیت‌ها بلافاصله از سر گرفته شد و پروژه‌ها با قدرت ادامه پیدا کردند؛ به‌گونه‌ای که در مدت کوتاهی چند پلتفرم کلیدی که سال‌ها جای خالی آنها احساس می‌شد، معرفی شدند. مکاری ادامه داد: متناسب با نیازهای جدید کشور، در پروژه‌های قبلی نیز تغییرات اساسی اعمال شده است. برای نمونه، در پروژه‌های سری بلوک انتقال مداری سامان، توسعه سامانه‌های دارای سوخت مایع آغاز شده و در پروژه‌های سری ناهید نیز فناوری‌های پیشــرفـــته منـــظومه‌سازی مورد توجه قرار گرفته است. درواقع، طرح‌ها به شکلی دقیق بازتعریف شده‌اند.