«هاسبارا» ماشین روایتسازی اسرائیل
«هاسبارا» واژهای عبری بهمعنای توضیح دادن یا روشنگری است و در ادبیات ارتباطات سیاسی و مطالعات رسانه بهمثابه یک دکترین ارتباطی و دستگاه گفتمانی نظاممند در خدمت مدیریت روایتهای بینالمللی، شکلدهی به ادراک عمومی جهانی و مشروعیتبخشی به سیاستهای دولت مستعجل اسرائیل فهم میشود.
دکتر علیاکبر رزمجو - عضو هیأت علمی دانشگاه صداوسیما
این مفهوم که نخستین بار توسط ناحوم سوکولوف در آغاز قرن بیستم صورتبندی شد، پس از تأسیس دولت غاصب اسرائیل در سال ۱۹۴۸ مسیر نهادینه شدن تدریجی را پیمود و امروزه به یک اکوسیستم ارتباطی چندلایه، فراملی و دیجیتال تبدیل شده است. در سپهر مطالعات ارتباطات بینالملل، هاسبارا مفهومی پیچیده و پرکاربرد است اما از جنبه نظری کمتر مفهومپردازی شده و چارچوب تحلیلی آن هنوز منسجم نیست ولی این مفهوم در گفتمان سیاسی اسرائیل نقشی محوری ایفا میکند و در ادبیات آکادمیک فارسیزبان نیز کمتر بهصورت نظاممند مورد واکاوی قرار گرفته است.
از همین رو پرسش بنیادین آن است که هاسبارا چگونه بهمثابه یک نظام ارتباطی سازمانیافته عمل میکند و چه سازوکارهایی را برای مدیریت ادراک عمومی جهانی بهکار میگیرد. برای اساتید و پژوهشگران حوزه ارتباطات و رسانه، هاسبارا یک مطالعه موردی
ممتاز است.
زیرا امکان بررسی همزمان چند پرسش نظری بنیادین را فراهم میآورد: «مرزهای مفهومی میان دیپلماسی عمومی و پروپاگاندا»، «نقش پلتفرمهای دیجیتال در بازتولید یا به چالش کشیدن روایتهای مسلط»، «سازوکارهای خشونت معرفتی در مدیریت ادراک» و «پویاییهای مقاومت نمادین دربرابر دستگاههای
ارتباطی دولتی».