ورزش بدون شعار و با چاشنی خیال
ورزش کردن معمولا با توصیه‌ای ساده شروع می‌شود: بیشتر راه برویم، تحرک داشته باشیم و زمانی را به فعالیت بدنی اختصاص دهیم. دشواری، تبدیل این توصیه‌ها به عادت روزانه است؛ آن هم وقتی بخش زیادی از وقت آدم‌ها در خانه و محل کار می‌گذرد. مجموعه «دورفی» به تهیه‌کنندگی احسان میرزا ابوالحسنی سراغ همین مسأله رفته است؛ با شخصیتی خیالی که در فضای واقعی یک محله ظاهر می‌شود و آدم‌ها را به ورزش تشویق می‌کند. این مجموعه، محصول مرکز سیمرغ با مشارکت معاونت فرهنگی و ورزش همگانی وزارت ورزش و جوانان است و پیام خود را در قالب رئال‌انیمیشن روایت می‌کند. دورفی با آغاز پخش از شبکه‌های ملی و استانی سیما، مهمان خانه‌های مخاطبان شده است؛ حالا این پرسش مطرح است که چگونه می‌توان درباره سلامت و تحرک بدنی حرف زد، بی‌آن‌که داستان به تکرار توصیه‌های آشنا محدود شود و از کجا می‌توان فهمید این پیام از قاب تلویزیون فراتر رفته و بر رفتار مخاطب اثر گذاشته است؟ درباره ایده شکل‌گیری دورفی، شیوه انتقال پیام آموزشی و معیار‌های ارزیابی اثرگذاری آن با احسان میرزا ابوالحسنی، تهیه‌کننده مجموعه، گفت‌و‌گو کردیم.
زهرا عباسی | جام‌جم‌آنلاین
تلفیق واقعیت و خیال برای ارتباط بیشتر با مخاطب
میرزا ابوالحسنی درباره ایده اولیه ساخت مجموعه گفت: ایده اولیه دورفی زمانی شکل گرفت که به این نتیجه رسیدیم برای پیشبرد داستان، به شخصیتی نیاز داریم که از محدودیت‌های دنیای مادی فراتر برود و قابلیت‌های فانتزی داشته باشد. به همین دلیل، سراغ خلق موجودی خیالی رفتیم که توانایی‌هایش با اهداف مجموعه همخوانی داشته باشد.
وی درباره انتخاب قالب رئال‌انیمیشن توضیح داد: اگر به فضای تولیدات رسانه‌ای نگاه کنیم، می‌بینیم اغلب تولیدکنندگان یا سراغ آثار رئال می‌روند یا انیمیشن می‌سازند. تلفیق این دو قالب، به‌دلیل دشواری‌های اجرایی و چالش‌های تولید، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. ما ترجیح دادیم این دشواری‌ها را بپذیریم؛ چون معتقدیم کنار هم قرار گرفتن دنیای واقعی و خیال می‌تواند ظرفیت‌های بصری و روایی تازه‌ای ایجاد کند.
تهیه‌کننده دورفی درباره تأثیر این شیوه بر ارتباط مخاطب با مجموعه ادامه داد: فکر می‌کنم مخاطب در مواجهه با اثری که واقعیت و خیال را در کنار هم قرار می‌دهد، فرصت بیشتری برای همذات‌پنداری پیدا می‌کند تا زمانی که با جهانی کاملا خیالی روبه‌روست. این پیوند می‌تواند به ماندگاری بیشتر مجموعه در ذهن مخاطب و جذب او کمک کند و در نهایت، زمینه انتقال مؤثرتر پیام اثر را فراهم آورد.
انتقال پیام آموزشی بدون شعار
میرزا ابوالحسنی با اشاره به نقش موقعیت‌های واقعی در شکل‌گیری داستان‌های مجموعه گفت: تلاش کردیم داستان را بر پایه موقعیت‌های واقعی شکل دهیم و پیام مورد نظرمان را از دل همین موقعیت‌ها به مخاطب منتقل کنیم. برای من و دیگر اعضای تیم محتوایی، مهم بود که پیام‌ها به‌صورت غیرمستقیم و در بستر داستان بیان شوند زیرا نمی‌خواستیم مخاطب با شعار و توصیه‌های مستقیم روبه‌رو شود. فکر می‌کنم با رعایت این دو اصل، می‌توان پیام آموزشی را در قالبی جذاب به مخاطب ارائه کرد. البته این‌که تا چه اندازه در این کار موفق بوده‌ایم، به بازخورد مخاطبان بستگی دارد و باید براساس واکنش آنها ارزیابی شود.
وی زبان گفت‌و‌گو‌ها را نیز یکی از مؤلفه‌های مورد توجه گروه سازنده دانست و توضیح داد: تلاش کردیم زبان مجموعه تا حد امکان به گفت‌و‌گو‌های روزمره مردم نزدیک باشد؛ همان زبانی که در زندگی واقعی با آن حرف می‌زنند و ارتباط برقرار می‌کنند. برای ما مهم بود که شخصیت‌ها و دیالوگ‌های‌شان باورپذیر باشند و مخاطب هنگام تماشای مجموعه، با فضایی دور از تجربه‌های معمول زندگی‌اش روبه‌رو نشود. در کنار انتخاب موقعیت‌های واقعی، این رویکرد را راهی برای حفظ جذابیت داستان و انتقال غیرمستقیم پیام آموزشی مجموعه می‌دانستیم.
بازخورد‌ها چه نقشی در فصل دوم دارند؟
این تهیه‌کننده درباره نحوه دریافت نظر مخاطبان با توجه به آغاز پخش مجموعه گفت: طبیعتا یکی از مسیر‌های اصلی دریافت نظر مخاطبان، سامانه ۱۶۲ روابط عمومی سازمان صداوسیماست و می‌توانیم پس از گذشت مدت کوتاهی از شروع پخش، بازخورد‌ها را از این طریق بررسی کنیم.
وی درباره نقش این بازخورد‌ها در ادامه تولید افزود: بسته به میزان و نوع بازخورد‌هایی که دریافت می‌کنیم، می‌توانیم مسیر ادامه کار را تنظیم کنیم. در کنار نظر مخاطبان، باید دغدغه‌های سفارش‌دهنده مجموعه، یعنی معاونت فرهنگی و ورزش همگانی وزارت ورزش و جوانان، را هم در نظر بگیریم. تلاش ما این است که با کنار هم قرار دادن این دو دیدگاه، به مسیری برسیم که هم با خواسته‌های مخاطب همخوان باشد و هم اهداف اصلی مجموعه را محقق کند.
میرزا ابوالحسنی با اشاره به هدف تولید این مجموعه اظهار کرد: دورفی از ابتدا با هدف کمک به تحقق برنامه‌های معاونت فرهنگی و ورزش همگانی وزارت ورزش و جوانان ساخته شده است؛ برنامه‌هایی که گسترش ورزش همگانی، پیشگیری از بیماری‌ها و حفظ سلامت مردم را دنبال می‌کنند. بنابراین، در ادامه مسیر باید به بازخورد مخاطبان توجه کنیم، بی‌آن‌که از هدف اصلی مجموعه فاصله بگیریم.
وی دریافت نظر وزارت ورزش و جوانان و گسترش ارتباط با مخاطبان را نیز در ارزیابی مجموعه مؤثر دانست و گفت: اگر بتوانیم از خود وزارت ورزش و جوانان هم بازخورد بگیریم، به ارزیابی دقیق‌تر مجموعه کمک می‌کند. همچنین هرچه دورفی در سطح جامعه بیشتر دیده شود و از طریق فدراسیون‌های ورزشی و بخش‌های تخصصی ارتباط گسترده‌تری با مخاطبان برقرار کنیم، اطلاعات بیشتری درباره واکنش‌ها و نظر‌های آنها به دست می‌آوریم و امکان ارتباط مستقیم با مخاطبان نیز فراهم‌تر می‌شود.
مراجعه به مراکز ورزشی
میرزا ابوالحسنی با اشاره به هدف اصلی تولید مجموعه گفت: ما تولید مجموعه را با هدف تشویق مردم به ورزش و تحرک بدنی آغاز کردیم. یکی از محور‌هایی که در دورفی به آن پرداخته‌ایم، این است که افراد بتوانند فعالیت بدنی را در همان محیطی انجام دهند که زندگی می‌کنند یا بخش زیادی از وقت‌شان را در آن می‌گذرانند.
وی با اشاره به اهمیت محیط کار در زندگی روزمره توضیح داد: برای مثال، اگر محل کار فردی مغازه باشد، می‌توانیم آنجا را هم بخشی از فضای زندگی روزمره او در نظر بگیریم؛ زیرا بسیاری از افراد ساعت‌های زیادی از روز را در محل کارشان می‌گذرانند. هدف ما این است که فعالیت بدنی به بخشی از همین زندگی روزمره تبدیل شود و برای ورزش کردن، لزوما به فضایی جداگانه نیاز نباشد.
شاخصی برای سنجش اثرگذاری دورفی
تهیه‌کننده دورفی درباره راه‌های بررسی تأثیر این پویش گفت: ما نشانی و کد مشخصی در اختیار مخاطب قرار می‌دهیم تا بتواند به ورزشگاه‌ها و باشگاه‌های طرف قرارداد مراجعه کند؛ مراکزی که در طول هفته خدمات ورزشی رایگان ارائه می‌دهند.
وی ادامه داد: پس از گذشت زمان کافی از آغاز پخش مجموعه و با در نظر گرفتن تداوم و بازپخش آن، یکی از نخستین شاخص‌هایی که بررسی می‌کنیم، آمار مراجعه مردم به این مراکز ورزشی است. این آمار به ما کمک می‌کند تا ارزیابی کنیم که پویش تا چه اندازه توانسته است مخاطبان را به استفاده از خدمات ورزشی ترغیب کند.
میرزا ابوالحسنی در پایان ابراز امیدواری کرد که مجموعه در تحقق هدف خود مؤثر باشد و گفت: امیدوارم دورفی توانسته باشد بر مخاطبان تأثیر بگذارد. برای ما، فارغ از نتیجه‌ای که در ارزیابی‌ها به دست می‌آید، همین که بتوانیم مردم را به ورزش و تحرک بدنی ترغیب و این موضوع را به بخشی از زندگی روزمره‌شان نزدیک‌تر کنیم، دستاورد ارزشمندی است.
میرزا ابوالحسنی درباره ایده اولیه ساخت مجموعه گفت: ایده اولیه دورفی زمانی شکل گرفت که به این نتیجه رسیدیم برای پیشبرد داستان، به شخصیتی نیاز داریم که از محدودیت‌های دنیای مادی فراتر برود و قابلیت‌های فانتزی داشته باشد. به همین دلیل، سراغ خلق موجودی خیالی رفتیم که توانایی‌هایش با اهداف مجموعه همخوانی داشته باشد.
وی درباره انتخاب قالب رئال‌انیمیشن توضیح داد: اگر به فضای تولیدات رسانه‌ای نگاه کنیم، می‌بینیم اغلب تولیدکنندگان یا سراغ آثار رئال می‌روند یا انیمیشن می‌سازند. تلفیق این دو قالب، به‌دلیل دشواری‌های اجرایی و چالش‌های تولید، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. ما ترجیح دادیم این دشواری‌ها را بپذیریم؛ چون معتقدیم کنار هم قرار گرفتن دنیای واقعی و خیال می‌تواند ظرفیت‌های بصری و روایی تازه‌ای ایجاد کند.
تهیه‌کننده دورفی درباره تأثیر این شیوه بر ارتباط مخاطب با مجموعه ادامه داد: فکر می‌کنم مخاطب در مواجهه با اثری که واقعیت و خیال را در کنار هم قرار می‌دهد، فرصت بیشتری برای همذات‌پنداری پیدا می‌کند تا زمانی که با جهانی کاملا خیالی روبه‌روست. این پیوند می‌تواند به ماندگاری بیشتر مجموعه در ذهن مخاطب و جذب او کمک کند و در نهایت، زمینه انتقال مؤثرتر پیام اثر را فراهم آورد.
انتقال پیام آموزشی بدون شعار
میرزا ابوالحسنی با اشاره به نقش موقعیت‌های واقعی در شکل‌گیری داستان‌های مجموعه گفت: تلاش کردیم داستان را بر پایه موقعیت‌های واقعی شکل دهیم و پیام مورد نظرمان را از دل همین موقعیت‌ها به مخاطب منتقل کنیم. برای من و دیگر اعضای تیم محتوایی، مهم بود که پیام‌ها به‌صورت غیرمستقیم و در بستر داستان بیان شوند زیرا نمی‌خواستیم مخاطب با شعار و توصیه‌های مستقیم روبه‌رو شود. فکر می‌کنم با رعایت این دو اصل، می‌توان پیام آموزشی را در قالبی جذاب به مخاطب ارائه کرد. البته این‌که تا چه اندازه در این کار موفق بوده‌ایم، به بازخورد مخاطبان بستگی دارد و باید براساس واکنش آنها ارزیابی شود.
وی زبان گفت‌و‌گو‌ها را نیز یکی از مؤلفه‌های مورد توجه گروه سازنده دانست و توضیح داد: تلاش کردیم زبان مجموعه تا حد امکان به گفت‌و‌گو‌های روزمره مردم نزدیک باشد؛ همان زبانی که در زندگی واقعی با آن حرف می‌زنند و ارتباط برقرار می‌کنند. برای ما مهم بود که شخصیت‌ها و دیالوگ‌های‌شان باورپذیر باشند و مخاطب هنگام تماشای مجموعه، با فضایی دور از تجربه‌های معمول زندگی‌اش روبه‌رو نشود. در کنار انتخاب موقعیت‌های واقعی، این رویکرد را راهی برای حفظ جذابیت داستان و انتقال غیرمستقیم پیام آموزشی مجموعه می‌دانستیم.
بازخورد‌ها چه نقشی در فصل دوم دارند؟
این تهیه‌کننده درباره نحوه دریافت نظر مخاطبان با توجه به آغاز پخش مجموعه گفت: طبیعتا یکی از مسیر‌های اصلی دریافت نظر مخاطبان، سامانه ۱۶۲ روابط عمومی سازمان صداوسیماست و می‌توانیم پس از گذشت مدت کوتاهی از شروع پخش، بازخورد‌ها را از این طریق بررسی کنیم.
وی درباره نقش این بازخورد‌ها در ادامه تولید افزود: بسته به میزان و نوع بازخورد‌هایی که دریافت می‌کنیم، می‌توانیم مسیر ادامه کار را تنظیم کنیم. در کنار نظر مخاطبان، باید دغدغه‌های سفارش‌دهنده مجموعه، یعنی معاونت فرهنگی و ورزش همگانی وزارت ورزش و جوانان، را هم در نظر بگیریم. تلاش ما این است که با کنار هم قرار دادن این دو دیدگاه، به مسیری برسیم که هم با خواسته‌های مخاطب همخوان باشد و هم اهداف اصلی مجموعه را محقق کند.
میرزا ابوالحسنی با اشاره به هدف تولید این مجموعه اظهار کرد: دورفی از ابتدا با هدف کمک به تحقق برنامه‌های معاونت فرهنگی و ورزش همگانی وزارت ورزش و جوانان ساخته شده است؛ برنامه‌هایی که گسترش ورزش همگانی، پیشگیری از بیماری‌ها و حفظ سلامت مردم را دنبال می‌کنند. بنابراین، در ادامه مسیر باید به بازخورد مخاطبان توجه کنیم، بی‌آن‌که از هدف اصلی مجموعه فاصله بگیریم.
وی دریافت نظر وزارت ورزش و جوانان و گسترش ارتباط با مخاطبان را نیز در ارزیابی مجموعه مؤثر دانست و گفت: اگر بتوانیم از خود وزارت ورزش و جوانان هم بازخورد بگیریم، به ارزیابی دقیق‌تر مجموعه کمک می‌کند. همچنین هرچه دورفی در سطح جامعه بیشتر دیده شود و از طریق فدراسیون‌های ورزشی و بخش‌های تخصصی ارتباط گسترده‌تری با مخاطبان برقرار کنیم، اطلاعات بیشتری درباره واکنش‌ها و نظر‌های آنها به دست می‌آوریم و امکان ارتباط مستقیم با مخاطبان نیز فراهم‌تر می‌شود.
مراجعه به مراکز ورزشی
میرزا ابوالحسنی با اشاره به هدف اصلی تولید مجموعه گفت: ما تولید مجموعه را با هدف تشویق مردم به ورزش و تحرک بدنی آغاز کردیم. یکی از محور‌هایی که در دورفی به آن پرداخته‌ایم، این است که افراد بتوانند فعالیت بدنی را در همان محیطی انجام دهند که زندگی می‌کنند یا بخش زیادی از وقت‌شان را در آن می‌گذرانند.
وی با اشاره به اهمیت محیط کار در زندگی روزمره توضیح داد: برای مثال، اگر محل کار فردی مغازه باشد، می‌توانیم آنجا را هم بخشی از فضای زندگی روزمره او در نظر بگیریم؛ زیرا بسیاری از افراد ساعت‌های زیادی از روز را در محل کارشان می‌گذرانند. هدف ما این است که فعالیت بدنی به بخشی از همین زندگی روزمره تبدیل شود و برای ورزش کردن، لزوما به فضایی جداگانه نیاز نباشد.
شاخصی برای سنجش اثرگذاری دورفی
تهیه‌کننده دورفی درباره راه‌های بررسی تأثیر این پویش گفت: ما نشانی و کد مشخصی در اختیار مخاطب قرار می‌دهیم تا بتواند به ورزشگاه‌ها و باشگاه‌های طرف قرارداد مراجعه کند؛ مراکزی که در طول هفته خدمات ورزشی رایگان ارائه می‌دهند.
وی ادامه داد: پس از گذشت زمان کافی از آغاز پخش مجموعه و با در نظر گرفتن تداوم و بازپخش آن، یکی از نخستین شاخص‌هایی که بررسی می‌کنیم، آمار مراجعه مردم به این مراکز ورزشی است. این آمار به ما کمک می‌کند تا ارزیابی کنیم که پویش تا چه اندازه توانسته است مخاطبان را به استفاده از خدمات ورزشی ترغیب کند.
میرزا ابوالحسنی در پایان ابراز امیدواری کرد که مجموعه در تحقق هدف خود مؤثر باشد و گفت: امیدوارم دورفی توانسته باشد بر مخاطبان تأثیر بگذارد. برای ما، فارغ از نتیجه‌ای که در ارزیابی‌ها به دست می‌آید، همین که بتوانیم مردم را به ورزش و تحرک بدنی ترغیب و این موضوع را به بخشی از زندگی روزمره‌شان نزدیک‌تر کنیم، دستاورد ارزشمندی است.