ایران، پای کار تغییر نظم جهانی
درباره شکست دونالد ترامپ و حزب جمهوریخواه در انتخابات کنگره آمریکا، که درواقع هر دو مجلس سنا و نمایندگان را از دست دادند و دموکرات‌ها توانستند کنترل کنگره را به‌دست بگیرند، یک سؤال مهم و اساسی وجود دارد: این شکست ترامپ و پیروزی دموکرات‌ها چه تأثیری بر جنگ با ایران خواهد گذاشت؟
حسام‌الدین برومند | کارشناس مسائل سیاسی
آیا این شکست اساسی و تاریخی جمهوریخواهان و ترامپ باعث پایان جنگ با ایران خواهد شد؟ آیا این تحول می‌تواند شرایط را به سمتی ببرد که جنگ با ایران به پایان برسد؟
در پاسخ به این سؤال، چهار نکته اساسی و مهم وجود دارد.
نکته اول: درست است که یکی از دلایل اصلی شکست ترامپ و حزب جمهوریخواه، جنگ با ایران بوده است. این مسأله‌ای است که ابتدا ونس و پس از او خود ترامپ نیز به آن اعتراف کردند. قطعا یکی از دلایل مهم شکست حزب جمهوریخواه در انتخابات کنگره، ماجرای جنگ با ایران بوده است؛ چراکه این جنگ بر قیمت انرژی، بنزین و کالاهای دیگر تأثیر گذاشت و مردم آمریکا این آثار را به‌طور ملموس احساس کردند و به آن واکنش نشان دادند.
در واقع، پیام مردم آمریکا «نه به جنگ» بود و آنها مخالفت خود را با ترامپ و حزب جمهوریخواه نشان دادند.
اما این به آن معنا نیست که اکنون ترامپ و جریان قدرت در آمریکا، با وجود دریافت پیام مردم آمریکا، لزوما تغییر جهت دهند و به این نتیجه برسند که جنگ با ایران باید پایان یابد و حتما به سمت مذاکره و توافق حرکت کنند. لزوما چنین نتیجه‌ای از این انتخابات به‌دست نمی‌آید. بنابراین، پیروزی دموکرات‌ها به این معنا نیست که جنگ قطعا به سمت پایان خواهد رفت. این تحول می‌تواند تأثیرگذار باشد اما به معنای قطعی بودن پایان جنگ نیست.
نکته دوم: مسأله صرفا جمهوریخواهان یا دموکرات‌ها نیستند؛ مسأله، خصومت تاریخی آمریکا با ایران پس از انقلاب اسلامی است. در تمام دوره‌ها، چه دموکرات‌ها در قدرت بوده‌اند و چه جمهوریخواهان، این خصومت وجود داشته است.
اکنون نیز با وجود این‌که دموکرات‌ها کنترل کنگره را به دست گرفته‌اند، خصومت آنها با ایران به پایان نمی‌رسد. بیشترین تحریم‌هایی که ما با آنها مواجه هستیم، در دوره دموکرات‌ها اعمال شده است. در زمان اوباما، ما بیشترین فشارهای تحریمی و اقتصادی را تحمل کردیم. اوباما کسی بود که می‌گفت اگر بتوانم، باید تمام پیچ‌ومهره‌های هسته‌ای ایران از بین برود.
بنابراین، این مسأله ریشه‌ای تاریخی دارد. در دوره‌های مختلف و در میان جریان‌های قدرت در آمریکا، چه دموکرات‌ها و چه جمهوریخواهان، خصومت با جمهوری اسلامی وجود داشته است. از این‌رو، جابه‌جایی قدرت از جمهوریخواهان به دموکرات‌ها به این معنا نیست که پرونده به پایان رسیده و مسائل به سمت صلح، سازش و توافق پیش خواهد رفت.
نکته سوم: متغیر دیگری به نام رژیم‌صهیونیستی وجود دارد که همواره یکی از زمینه‌سازان جنگ بوده است. در جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه، یکی از متغیرهای مهمی که توانست ترامپ را با خود همراه کند و او را برای ورود به جنگ قانع کند، نتانیاهو و رژیم‌صهیونیستی بودند.
این رژیم همچنان در شرایطی قرار دارد که موجودیت خود را در تشدید تنش‌ها و حرکت به سمت جنگ می‌بیند. نتانیاهو نیز، با توجه به این‌که اکنون در انتخابات کنست شرایط لازم را به‌دست نیاورده و رقیبش، هایزن کد، چهار هفته فرصت دارد تا کابینه تشکیل دهد، در موقعیت بسیار دشواری قرار گرفته است. در چنین شرایطی، نتانیاهو تمام تلاش خود را خواهد کرد تا ترامپ و آمریکا را قانع کند که بار دیگر جنگ علیه ایران صورت بگیرد.
نکته چهارم: مسأله بسیار مهم دیگری وجود دارد که درواقع یکی از پارادایم‌های اساسی در روابط بین‌الملل است و آن مسأله نظم جدید جهانی است.
در این پازل کلان، مسأله بر سر این است که با توجه به انتقال قدرت از غرب به شرق، آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها تلاش می‌کنند تا نظم خاورمیانه را خودشان شکل دهند. آنها ایران را ستون قدرت در خاورمیانه می‌دانند و به‌دلیل نقش مهم ایران در تأمین امنیت منطقه، می‌کوشند ایران را تضعیف کنند و آتش جنگ و تشدید تنش علیه ایران را روشن نگه دارند.
به همین دلیل، مجموعه این چهار نکته نشان می‌دهد که پیروزی دموکرات‌ها و شکست جمهوریخواهان در انتخابات کنگره، لزوما به این معنا نیست که این تحول تأثیری صددرصدی و قطعی بر پایان جنگ با ایران خواهد داشت.
البته ایران هوشیار است و همه آمادگی‌های خود را حفظ کرده است. ایران به همه سناریوها فکر کرده و باید برای بدترین سناریوها نیز آماده باشد. چه جنگ اتفاق بیفتد و چه فضا به سمت مذاکره و توافق حرکت کند، ایران برای هر دو وضعیت آماده است و با هوشیاری شرایط را دنبال می‌کند.
ایران صورت‌مسأله اصلی را می‌داند؛ مسأله بر سر جنگ، نظم منطقه‌ای و نظم خاورمیانه است. ایران در چارچوب نظم جدید جهانی، قطعا به جایگاه خود، فرصت‌هایی که پیش‌رویش قرار دارد و موقعیتی که باید در جریان قدرت جهانی داشته باشد، فکر می‌کند و پای آن ایستاده است.
در پاسخ به این سؤال، چهار نکته اساسی و مهم وجود دارد.
نکته اول: درست است که یکی از دلایل اصلی شکست ترامپ و حزب جمهوریخواه، جنگ با ایران بوده است. این مسأله‌ای است که ابتدا ونس و پس از او خود ترامپ نیز به آن اعتراف کردند. قطعا یکی از دلایل مهم شکست حزب جمهوریخواه در انتخابات کنگره، ماجرای جنگ با ایران بوده است؛ چراکه این جنگ بر قیمت انرژی، بنزین و کالاهای دیگر تأثیر گذاشت و مردم آمریکا این آثار را به‌طور ملموس احساس کردند و به آن واکنش نشان دادند.
در واقع، پیام مردم آمریکا «نه به جنگ» بود و آنها مخالفت خود را با ترامپ و حزب جمهوریخواه نشان دادند.
اما این به آن معنا نیست که اکنون ترامپ و جریان قدرت در آمریکا، با وجود دریافت پیام مردم آمریکا، لزوما تغییر جهت دهند و به این نتیجه برسند که جنگ با ایران باید پایان یابد و حتما به سمت مذاکره و توافق حرکت کنند. لزوما چنین نتیجه‌ای از این انتخابات به‌دست نمی‌آید. بنابراین، پیروزی دموکرات‌ها به این معنا نیست که جنگ قطعا به سمت پایان خواهد رفت. این تحول می‌تواند تأثیرگذار باشد اما به معنای قطعی بودن پایان جنگ نیست.
نکته دوم: مسأله صرفا جمهوریخواهان یا دموکرات‌ها نیستند؛ مسأله، خصومت تاریخی آمریکا با ایران پس از انقلاب اسلامی است. در تمام دوره‌ها، چه دموکرات‌ها در قدرت بوده‌اند و چه جمهوریخواهان، این خصومت وجود داشته است.
اکنون نیز با وجود این‌که دموکرات‌ها کنترل کنگره را به دست گرفته‌اند، خصومت آنها با ایران به پایان نمی‌رسد. بیشترین تحریم‌هایی که ما با آنها مواجه هستیم، در دوره دموکرات‌ها اعمال شده است. در زمان اوباما، ما بیشترین فشارهای تحریمی و اقتصادی را تحمل کردیم. اوباما کسی بود که می‌گفت اگر بتوانم، باید تمام پیچ‌ومهره‌های هسته‌ای ایران از بین برود.
بنابراین، این مسأله ریشه‌ای تاریخی دارد. در دوره‌های مختلف و در میان جریان‌های قدرت در آمریکا، چه دموکرات‌ها و چه جمهوریخواهان، خصومت با جمهوری اسلامی وجود داشته است. از این‌رو، جابه‌جایی قدرت از جمهوریخواهان به دموکرات‌ها به این معنا نیست که پرونده به پایان رسیده و مسائل به سمت صلح، سازش و توافق پیش خواهد رفت.
نکته سوم: متغیر دیگری به نام رژیم‌صهیونیستی وجود دارد که همواره یکی از زمینه‌سازان جنگ بوده است. در جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه، یکی از متغیرهای مهمی که توانست ترامپ را با خود همراه کند و او را برای ورود به جنگ قانع کند، نتانیاهو و رژیم‌صهیونیستی بودند.
این رژیم همچنان در شرایطی قرار دارد که موجودیت خود را در تشدید تنش‌ها و حرکت به سمت جنگ می‌بیند. نتانیاهو نیز، با توجه به این‌که اکنون در انتخابات کنست شرایط لازم را به‌دست نیاورده و رقیبش، هایزن کد، چهار هفته فرصت دارد تا کابینه تشکیل دهد، در موقعیت بسیار دشواری قرار گرفته است. در چنین شرایطی، نتانیاهو تمام تلاش خود را خواهد کرد تا ترامپ و آمریکا را قانع کند که بار دیگر جنگ علیه ایران صورت بگیرد.
نکته چهارم: مسأله بسیار مهم دیگری وجود دارد که درواقع یکی از پارادایم‌های اساسی در روابط بین‌الملل است و آن مسأله نظم جدید جهانی است.
در این پازل کلان، مسأله بر سر این است که با توجه به انتقال قدرت از غرب به شرق، آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها تلاش می‌کنند تا نظم خاورمیانه را خودشان شکل دهند. آنها ایران را ستون قدرت در خاورمیانه می‌دانند و به‌دلیل نقش مهم ایران در تأمین امنیت منطقه، می‌کوشند ایران را تضعیف کنند و آتش جنگ و تشدید تنش علیه ایران را روشن نگه دارند.
به همین دلیل، مجموعه این چهار نکته نشان می‌دهد که پیروزی دموکرات‌ها و شکست جمهوریخواهان در انتخابات کنگره، لزوما به این معنا نیست که این تحول تأثیری صددرصدی و قطعی بر پایان جنگ با ایران خواهد داشت.
البته ایران هوشیار است و همه آمادگی‌های خود را حفظ کرده است. ایران به همه سناریوها فکر کرده و باید برای بدترین سناریوها نیز آماده باشد. چه جنگ اتفاق بیفتد و چه فضا به سمت مذاکره و توافق حرکت کند، ایران برای هر دو وضعیت آماده است و با هوشیاری شرایط را دنبال می‌کند.
ایران صورت‌مسأله اصلی را می‌داند؛ مسأله بر سر جنگ، نظم منطقه‌ای و نظم خاورمیانه است. ایران در چارچوب نظم جدید جهانی، قطعا به جایگاه خود، فرصت‌هایی که پیش‌رویش قرار دارد و موقعیتی که باید در جریان قدرت جهانی داشته باشد، فکر می‌کند و پای آن ایستاده است.