ذخایر سوخت آمریکا زیر فشار هرمز
جنگ آمریکا و رژیمصهیونیستی علیه ایران و بسته شدن تنگههرمز، شوک کمسابقهای به اقتصاد جهانی وارد کرده است؛ شوکی که پیامدهای آن از بازار نفت و فرآوردههای نفتی فراتر رفته و به هزینه حملونقل، تولید صنعتی، تأمین کالا و معیشت خانوارها رسیده است. اختلال در یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان، زنجیره تأمین سوخت را با محدودیت مواجه کرده و نهادهای مالی و اقتصادی بینالمللی نیز ابعاد این بحران را در سطح شوکهای تاریخی بازار انرژی ارزیابی میکنند. در این میان، اگرچه آمریکا بهعنوان بزرگترین تولیدکننده نفت جهان از ظرفیت تولید داخلی قابلتوجهی برخوردار است اما وابستگی بازار جهانی به نفت و فرآوردههای نفتی باعث شده این کشور نیز از پیامدهای جنگ در امان نماند. افزایش قیمت بنزین و گازوئیل، کاهش ذخایر راهبردی، نگرانی از کمبود سوختهای گرمایشی در آستانه زمستان و تشدید تورم تولیدکننده، همگی نشاندهنده هزینههای جنگ به اقتصاد آمریکاست.بررسیها حاکی از این است که میانگین قیمتهای ماهانه نفت برنت از مارس تا ۱۱ نوامبر (چهارشنبه هفته گذشته) و در دوره پس از آغاز جنگ حدود 5/102 دلار در هر بشکه بوده است.
افزایش ۶۷ درصدی قیمت گازوئیل
افزایش قیمت نفت تنها به بازار معاملات جهانی محدود نمانده و بهسرعت به بازار فرآوردههای نفتی و هزینه مصرفکنندگان آمریکایی منتقل شده است. براساس دادههای منتشرشده بلومبرگ و مؤسسه مالی جیپیمورگان، از زمان آغاز جنگ در ۲۷ فوریه ۲۰۲۶ تاکنون قیمت حاملهای انرژی و مواد اولیه در آمریکا افزایش چشمگیری داشته است. براساس این گزارش، قیمت خردهفروشی گازوئیل در آمریکا ۶۷ درصد افزایش یافته است. سوخت کشتیرانی نیز ۶۷ درصد و سوخت جت ۶۵ درصد گرانتر شده. قیمت نفتا
۶۵ درصد، متانول ۵۷ درصد، بنزین عمدهفروشی ۴۸ درصد، اتیلن ۴۶ درصد و بنزن ۴۵ درصد افزایش داشته است. در همین دوره، نفت خام وستتگزاس اینترمدییت ۴۴ درصد و
بنزین خردهفروشی نیز
۴۰ درصد گرانتر شده است. افزایش قیمت بنزین مستقیما هزینه رفتوآمد خانوارها را بالا میبرد و رشد قیمت گازوئیل نیز بهدلیل استفاده گسترده آن در حملونقل جادهای، کشاورزی، صنایع و زنجیره تأمین کالا، هزینه تولید و توزیع را افزایش داده و زمینه انتقال موج جدید گرانی به مصرفکنندگان را فراهم کرده است.
ذخایر گازوئیل زیر فشار زمستان
در کنار افزایش قیمتها، وضعیت ذخایر سوخت آمریکا نیز نگرانیهای تازهای ایجاد کرده است. تازهترین آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان میدهد اگرچه ذخایر نفت خام، بنزین و گازوئیل در هفته منتهی به ششم نوامبر (15 آبان) افزایش یافته اما مقایسه موجودیها با مدت مشابه سال گذشته همچنان از محدودیت ذخایر این کشور حکایت دارد. ذخایر راهبردی نفت آمریکا به 5/279 میلیون بشکه رسیده که نسبت به هفته قبل 2/6 میلیون بشکه کاهش داشته است. این رقم در مقایسه با 410/4 میلیون بشکه ذخیره راهبردی سال گذشته، حدود
130/9 میلیون بشکه کمتر است؛ یعنی ذخایر راهبردی نفت آمریکا طی یک سال حدود
32 درصد کاهش یافته است. طبق آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ذخایر گازوئیل به 103/3میلیون بشکه رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته 7/6میلیون بشکه یا 6/8 درصد کمتر است. همچنین موجودی این فرآوردهها حدود ۸ درصد پایینتر از میانگین پنجساله قرار دارد. پایینتر بودن موجودی گازوئیل از سطح سال گذشته، نگرانیها درباره تأمین انرژی در زمستان را افزایش داده است، زیرا گازوئیل علاوه بر حملونقل و صنایع، در برخی مناطق آمریکا برای گرمایش ساختمانها نیز مورد استفاده قرار میگیرد. بنابراین افزایش تقاضای فصلی میتواند فشار بیشتری بر ذخایر این فرآورده وارد کند. از سوی دیگر بازار جهانی از محدودیت عرضه فرآوردههای نفتی مانند گازوئیل و بالا بودن قیمت آن در مقایسه با دوره پیش از جنگ ایران حکایت دارد. به همین دلیل، افزایش ذخایر نفت خام الزاما به معنای برطرف شدن محدودیت عرضه آن نیست. در مقابل، ذخایر بنزین آمریکا با افزایش 1/8 میلیون بشکهای به 210/8 میلیون بشکه رسیده است. البته نگرانی اصلی در بخش ذخایر سوخت آمریکا بیش از آنکه متوجه بنزین باشد، به گازوئیل و فرآوردههای میانتقطیر مربوط میشود.
هزینه گرمایش آمریکاییها ۷۰ درصد گران شد
یکی از مهمترین پیامدهای افزایش قیمت فرآوردههای نفتی، افزایش هزینه گرمایش خانهها در آمریکاست. براساس گزارش انجمن ملی مدیران کمکرسانی انرژی آمریکا (NEADA)، خانوارهایی که در مناطق شمالشرقی این کشور از نفت گرمایشی برای گرم کردن خانههای خود استفاده میکنند، در زمستان امسال با افزایش
قابل توجه هزینهها مواجه خواهند شد؛ بهطوریکه هزینه گرمایش آنها ممکن است ۷۰ درصد افزایش یابد. پیشبینی میشود خانوارهای آمریکایی بهطور متوسط امسال ۱۰۰۲ دلار برای گرمایش خانههای خود هزینه کنند. این رقم نسبت به زمستان گذشته ۶۶ دلار، معادل 7/1 درصد، بیشتر است. اما وضعیت در مناطق شمال شرقی که استفاده از نفت گرمایشی رواج بیشتری دارد، بسیار دشوارتر خواهد بود. هزینه گرمایش این خانوارها از ۱۷۴۹ دلار در زمستان گذشته به ۲۹۷۷ دلار در زمستان امسال میرسد که افزایشی معادل 70/2 درصد را نشان میدهد. در همین حال، هزینه گرمایش با برق و پروپان نیز بهترتیب ۶ و ۵ درصد افزایش خواهد یافت، در حالیکه هزینه استفاده از گاز طبیعی تقریبا بدون تغییر باقی میماند.جو آدامسکی، مدیرعامل شرکت مشاوره زنجیره تأمین ProcureAbility،
در گفتوگو با نیویورکپست گفت: افزایش هزینه نفت گرمایشی پیامد مستقیم جنگ ایران است.
انتقال شوک انرژی به تولید آمریکا
افزایش قیمت سوخت و انرژی اکنون آثار خود را در شاخصهای هزینه تولید آمریکا نیز نشان داده است. تازهترین گزارش اداره آمار کار آمریکا نشان میدهد شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) در اکتبر ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال گذشته 6/5 درصد افزایش یافته است. این رقم درحالی ثبت شده که تورم سالانه تولیدکننده در سپتامبر6/3درصد بود و افزایش جدید، بالاترین میزان رشد این شاخص از نوامبر ۲۰۲۲ محسوب میشود. شاخص قیمت تولیدکننده برای تقاضای نهایی نیز در اکتبر نسبت به ماه قبل 0/3 درصد افزایش یافت. این در حالی است که رشد ماهانه این شاخص در سپتامبر، پس از بازنگری، به 1/4 درصد رسیده بود. در بخش کالاها، قیمتها در اکتبر 0/5 درصد افزایش یافتند و تورم سالانه این بخش به 10/2 درصد رسید؛ رقمی که بزرگترین افزایش سالانه قیمت کالاها در چهار سال اخیر است.حتی با حذف مواد غذایی و انرژی نیز فشار تورمی همچنان قابل توجه است. شاخص قیمت
تولیدکننده بدون احتساب این دو گروه در مقیاس ماهانه
0/3 درصد رشد کرد و افزایش سالانه آن به ۵ درصد رسید. در شاخص محدودتری که خدمات تجاری را نیز کنار میگذارد، رشد ماهانه 0/5 درصدی و افزایش سالانه 4/9درصدی ثبت شد.جزئیات گزارش نشان میدهد افزایش هزینهها تنها به بخش انرژی محدود نمانده است. قیمت مواد غذایی تولیدکننده در اکتبر 1/3 درصد افزایش یافت که بزرگترین رشد ماهانه از فوریه ۲۰۲۶ محسوب میشود. در بخش انرژی، قیمت دیزل در مقیاس ماهانه 7/9 درصد کاهش پیدا کرد اما همچنان نسبت به سال گذشته 115/2 درصد بالاتر بود. این موضوع نشان میدهد حتی کاهش مقطعی قیمت سوخت نیز نتوانسته افزایش شدید هزینههای انرژی در مقایسه با سال گذشته را جبران کند. همچنین قیمت قطعات و لوازم الکترونیکی در یک ماه4/2 درصد افزایش یافت و رشد سالانه آن به 31/7 درصد رسید. قیمت مواد شیمیایی آلی پایه نیز 3/9درصد بالا رفت.افزایش هزینه حملونقل، انرژی و مواد اولیه میتواند بهتدریج در قیمت نهایی کالاها و مصرفکننده منتقل شود.جوزف بروئلاس، اقتصاددان ارشد مؤسسه RSM نیز با اشاره به آثار افزایش قیمت سوخت بر هزینههای اقتصادی تأکید کرد: «شوک قیمت دیزل همچنان در حال انتقال به بخشهای مختلف اقتصاد است، حتی با وجود اینکه قیمت این سوخت در نوامبر کاهش یافته است.» او همچنین هشدار داد افزایش قیمت مواد غذایی میتواند در تعطیلات پایان سال و تا سال ۲۰۲۷ فشار بیشتری بر اعتماد مصرفکنندگان وارد کند.
فشارهای تورمی در شرایطی ادامه دارد که تازهترین گزارش اداره آمار کار آمریکا از افزایش 0/4درصدی شاخص قیمت مصرفکننده در اکتبر حکایت دارد. این شاخص در سپتامبر نیز 0/6درصد افزایش یافته بود. در اکتبر، شاخص انرژی 0/7رصد رشد کرد و قیمت مواد غذایی نیز 0/5 درصد افزایش یافت. تورم هسته مصرفکننده، یعنی شاخص قیمتها بدون احتساب مواد غذایی و انرژی، نیز در این ماه 0/3 درصد افزایش داشت. براساس آخرین آمار قابل محاسبه، تورم سالانه مصرفکننده در سپتامبر به 3/7درصد رسیده بود؛ رقمی که فاصله قابل توجهی با هدف ۲ درصدی فدرال رزرو دارد. افزایش تورم، تصمیمگیری فدرال رزرو درباره نرخ بهره را نیز دشوارتر کرده است. در شرایطی که افزایش هزینه سوخت و انرژی به بخشهای مختلف اقتصاد سرایت کرده، کاهش نرخ بهره برای حمایت از فعالیتهای اقتصادی میتواند با خطر تشدید تورم همراه باشد.