بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد استفاده از ربات در قالب یك عروسك خرسی توانسته اثر مثبتی بر درمان كودكان بستری‌شده در بیمارستان داشته باشد
معجزه عروسك‌درمانی ربات‌ها
معمولا وقتی به بخش كودكان بیمارستان‌ها می‌رویم، با فضای متفاوتی نسبت به حال و هوای حاكم بر دیگر بخش‌ها روبه‌رو می‌شویم. جایی كه این فرشتگان معصوم در آن بستری هستند باید طوری طراحی شود كه كمتر حس بیمارستان و ناخوش‌احوالی را به آنها منتقل كند و از اضطرابشان بكاهد. به همین دلیل معمولا این بخش با تصاویر كارتونی زیبا و عروسك‌های جور واجور تزئین می‌شود تا بچه‌ها كمتر احساس كنند در حال مبارزه با بیماری هستند و با دلتنگی و دلهره راحت‌تر كنار بیایند. استفاده از ربات‌ها به منظور كمك به آموزش، تعامل، گفتاردرمانی و كاردرمانی از جمله مباحثی است كه در چند سال اخیر توجه پژوهشگران كشورهای پیشرو و همچنین محققان رباتیك ایرانی را به خود جلب كرده است. به تازگی نتایج مثبت تحقیقی كه در دانشگاه ام‌آی‌تی آمریكا انجام شد، منتشر شده است. در این بررسی مشخص شد در جلسات روان‌شناسی و پشتیبانی كودكانی كه در بیمارستان بستری هستند، تعامل و ارتباط با ربات‌های اجتماعی به طور مشهودی حس مثبتی به آنها منتقل می‌كند. جالب است بدانید اكنون در این زمینه پیشرفت‌های خوبی نیز در دانشگاه‌های ایران به دست آمده است.
برگرفته از: MIT News
معمولا در بخش كودكان بیمارستان‌ها، زمان قابل توجهی برای بررسی شرایط روحی كودكان بستری شده و ارائه راهكارهایی برای افزایش روحیه كودكان و برقراری ارتباط بهتر با محیط بیمارستان در نظر گرفته می‌شود. ایجاد فضایی برای بازی بچه‌ها، دور نماندن از فضای درس و آموزش‌ها و بازی‌های روان‌شناسانه و آموزش‌های هنری برای فراموشی رنج درمان و پذیرش بهتر شرایط از راهكارهای رایجی است كه به طور معمول مورد استفاده قرار می‌گیرد.
اما در مطالعه جدیدی كه گروهی از محققان دانشگاه ام‌آی‌تی، بیمارستان كودكان بوستون و بیمارستان نورت‌ایسترن آمریكا نتایج آن را منتشر كرده‌اند، ربات عروسكی مشابه عروسك‌های خرسی رایج كه كودكان می‌توانند آن را بغل كنند در چند گروه درمانی كودكان استفاده و اثرات آن بر روحیه بچه‌ها و روند بیماری بررسی شد.
در این آزمایش بیش از 50 كودكی كه در بیمارستان بوستون بستری بودند به‌طور تصادفی در سه گروه مختلف دسته‌بندی شدند. گروه اول از ربات عروسكی قابل بغل كردن استفاده كردند، گروه دوم از نوعی خرس عروسكی تصویری در تبلت و به گروه سوم هم عروسك‌های خرس پولیشی عادی دادند. نتایج این تحقیق نشان داد ربات خرسی توانسته روند بهبود بیماران مختلفی را كه در گروه یک قرار داشتند نسبت به بیماران دو گروه دیگر تسریع كند.
این نتایج علاوه بر این كه نشان داد امكان استفاده از این ربات‌ها در طول دوره درمان كودكان وجود دارد، حتی زمانی كه بچه‌ها با آن بازی می‌كنند، اثرات روانی مثبت قابل توجهی به صورت كلی روی آنها دارد. بچه‌هایی كه با این خرس بازی می‌كردند بیشتر دوست داشتند از تختشان بلند شوند و در اطراف گشت بزنند. همچنین از لحاظ احساسی با این ربات ارتباط برقرار می‌كردند و سوال‌های شخصی‌شان را با او در میان می‌گذاشتند و حتی از او درخواست می‌كردند بعدا برای دیدن اعضای خانواده‌شان باز به اتاقشان بیاید.
به عقیده محققان این پژوهش بهبود شرایط احساسی، فیزیكی و حتی كلامی حاصل از برقراری ارتباط با این ربات، عوامل مثبتی هستند كه می‌توانند بر تسریع روند بهبود كودكان و مرخص شدنشان از بیمارستان اثرگذار باشد.
این آزمایش جامعه آماری كوچكی را شامل شده اما به گفته پژوهشگرانش اولین بررسی بالینی و مستقیم ربات‌های اجتماعی با چنین قابلیت‌هایی در دنیای واقعی و در تعامل با كودكان بستری شده در بیمارستان است. پیش از این تحقیقاتی در این زمینه به صورت مطالعات آزمایشگاهی با تعداد كودك محدودی انجام شده بود. اما ویژگی منحصر به فرد این ربات این است كه به صورت تخصصی برای كمك به كادر درمانی (نه جایگزین) طراحی شده است. سینتیا بریزیل (Cynthia Breazeal) دانشیار هنر ارتباطات و دانش و مدیر سرمایه‌گذاری گروه ربات‌های شخصی دانشگاه ام‌آی‌تی می‌گوید این ربات‌ها نوعی همنشین هستند. او در مورد این ربات‌های خرسی توضیح می‌دهد: «نگاه گروه ما به طراحی فناوری، خلق همراه و هم‌گروهی به صورت‌های مختلف است. در مورد این ربات نیز ما فقط به دنبال ساخت وسیله‌ای برای برقراری ارتباط با كودك نبودیم؛ بلكه می‌خواستیم دستیاری برای متخصصان و والدین بسازیم. می‌خواهیم این فناوری به هركسی كه به كیفیت مراقبت و بستری كودك اهمیت می‌دهد، كمك كند.»
مددكاران اجتماعی كودكان با برقراری ارتباط انسانی گسترده تلاش می‌كنند تا جای ممكن شرایط بستری كودكان را عادی‌تر كنند تا تحمل این شرایط برای آنها راحت‌تر و احساس دلتنگی كمتری برای خانه داشته باشد. اما مسلما هیچ بیمارستانی آنقدر نیرو ندارد كه یك نفر به صورت تمام وقت در كنار هر كودك بماند. ربات‌های اجتماعی می‌توانند این معضل را تا حد زیادی برطرف كنند و زمان قابل توجه و مشخصی را در طول روز در كنار كودك باشند. به عقیده مجری این طرح پژوهشی بسیاری از كودكان حتی دوست ندارند همیشه با فرد دیگر صحبت كنند و داشتن ربات‌هایی از این قبیل بیشتر برایشان مفید خواهد بود. در حال حاضر این ربات كمك‌ها و پشتیبانی‌های زیادی برای تعامل بهتر با كودكان منزوی و خجالتی فراهم می‌كند كه بسیار قابل تأمل است.
پیش به سوی ربات خودكار خانگی
این تحقیقات نتایج باارزشی در مورد تولید ربات‌های تمام خودكار بغل‌كردنی كه هدف اصلی پژوهشگران است نیز به همراه داشت. در این بررسی حركاتی كه بیشترین و كمترین تعداد تكرار را داشتند و همچنین ویژگی‌هایی كه متخصصان بیشتر از آنها استفاده می‌كردند مشخص شد. برای مثال این ربات می‌تواند پیش از ورود پزشك به اتاق كودك او را به كودك معرفی كند یا فهرستی از علایق كودك ذخیره و در اختیار متخصصان قرار دهد. ایده‌پردازان این پروژه همچنین در نظر دارند این ربات را مجهز به دید قبل پردازش كنند. در این حالت ربات قادر خواهد بود برخی اشیای اتاق را شناسایی كند و درباره‌شان با كودك حرف بزند.
هدف اصلی این پژوهش از نگاه محققان، جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز برای ساخت ربات خرسی تمام‌خودكار است. در واقع آنها می‌خواستند در این بررسی‌ها متوجه شوند این ربات به چه قابلیت‌هایی نیاز دارد تا بتواند به بهترین شكل با كودك تعامل و از او مراقبت كند. در آینده كه ربات‌های خودكار بتوانند وظیفه مراقبت را به عهده بگیرند، كودك بیمار پس از مراجعه به بیمارستان می‌تواند رباتی را به خانه ببرد كه مراقبت‌های لازم را ضمن بررسی شرایط بیمار داشته باشد و شرایط نگهداری و احوال بیمار را مورد بررسی قرار دهد.
سرپرست این گروه تحقیقاتی در این باره می‌گوید: «ما می‌خواهیم افكارمان را آنقدر وسعت دهیم كه ربات‌ها به یكی از اعضای كادر پزشكی تبدیل شوند. زمانی كه ربات به خانه بیمار می‌رود، باید بتواند روند بهبود كودك را زیرنظر بگیرد، اگر نیاز به گزارش حالتی از بیمار به پزشك بود، ربات بلافاصله پزشك را مطلع كند، بنابراین پزشك در معاینه بعدی به صورت كامل در جریان حال و احوال كودك و كارهایی كه انجام داده، خواهد بود و راحت‌تر می‌تواند برنامه درمانی‌اش را اجرا كند. ما به دنبال راهی دوست‌داشتنی برای بچه‌ها هستیم كه به بهترین شكل بتواند به بهبودشان كمك كند.»
اما در مطالعه جدیدی كه گروهی از محققان دانشگاه ام‌آی‌تی، بیمارستان كودكان بوستون و بیمارستان نورت‌ایسترن آمریكا نتایج آن را منتشر كرده‌اند، ربات عروسكی مشابه عروسك‌های خرسی رایج كه كودكان می‌توانند آن را بغل كنند در چند گروه درمانی كودكان استفاده و اثرات آن بر روحیه بچه‌ها و روند بیماری بررسی شد.
در این آزمایش بیش از 50 كودكی كه در بیمارستان بوستون بستری بودند به‌طور تصادفی در سه گروه مختلف دسته‌بندی شدند. گروه اول از ربات عروسكی قابل بغل كردن استفاده كردند، گروه دوم از نوعی خرس عروسكی تصویری در تبلت و به گروه سوم هم عروسك‌های خرس پولیشی عادی دادند. نتایج این تحقیق نشان داد ربات خرسی توانسته روند بهبود بیماران مختلفی را كه در گروه یک قرار داشتند نسبت به بیماران دو گروه دیگر تسریع كند.
این نتایج علاوه بر این كه نشان داد امكان استفاده از این ربات‌ها در طول دوره درمان كودكان وجود دارد، حتی زمانی كه بچه‌ها با آن بازی می‌كنند، اثرات روانی مثبت قابل توجهی به صورت كلی روی آنها دارد. بچه‌هایی كه با این خرس بازی می‌كردند بیشتر دوست داشتند از تختشان بلند شوند و در اطراف گشت بزنند. همچنین از لحاظ احساسی با این ربات ارتباط برقرار می‌كردند و سوال‌های شخصی‌شان را با او در میان می‌گذاشتند و حتی از او درخواست می‌كردند بعدا برای دیدن اعضای خانواده‌شان باز به اتاقشان بیاید.
به عقیده محققان این پژوهش بهبود شرایط احساسی، فیزیكی و حتی كلامی حاصل از برقراری ارتباط با این ربات، عوامل مثبتی هستند كه می‌توانند بر تسریع روند بهبود كودكان و مرخص شدنشان از بیمارستان اثرگذار باشد.
این آزمایش جامعه آماری كوچكی را شامل شده اما به گفته پژوهشگرانش اولین بررسی بالینی و مستقیم ربات‌های اجتماعی با چنین قابلیت‌هایی در دنیای واقعی و در تعامل با كودكان بستری شده در بیمارستان است. پیش از این تحقیقاتی در این زمینه به صورت مطالعات آزمایشگاهی با تعداد كودك محدودی انجام شده بود. اما ویژگی منحصر به فرد این ربات این است كه به صورت تخصصی برای كمك به كادر درمانی (نه جایگزین) طراحی شده است. سینتیا بریزیل (Cynthia Breazeal) دانشیار هنر ارتباطات و دانش و مدیر سرمایه‌گذاری گروه ربات‌های شخصی دانشگاه ام‌آی‌تی می‌گوید این ربات‌ها نوعی همنشین هستند. او در مورد این ربات‌های خرسی توضیح می‌دهد: «نگاه گروه ما به طراحی فناوری، خلق همراه و هم‌گروهی به صورت‌های مختلف است. در مورد این ربات نیز ما فقط به دنبال ساخت وسیله‌ای برای برقراری ارتباط با كودك نبودیم؛ بلكه می‌خواستیم دستیاری برای متخصصان و والدین بسازیم. می‌خواهیم این فناوری به هركسی كه به كیفیت مراقبت و بستری كودك اهمیت می‌دهد، كمك كند.»
مددكاران اجتماعی كودكان با برقراری ارتباط انسانی گسترده تلاش می‌كنند تا جای ممكن شرایط بستری كودكان را عادی‌تر كنند تا تحمل این شرایط برای آنها راحت‌تر و احساس دلتنگی كمتری برای خانه داشته باشد. اما مسلما هیچ بیمارستانی آنقدر نیرو ندارد كه یك نفر به صورت تمام وقت در كنار هر كودك بماند. ربات‌های اجتماعی می‌توانند این معضل را تا حد زیادی برطرف كنند و زمان قابل توجه و مشخصی را در طول روز در كنار كودك باشند. به عقیده مجری این طرح پژوهشی بسیاری از كودكان حتی دوست ندارند همیشه با فرد دیگر صحبت كنند و داشتن ربات‌هایی از این قبیل بیشتر برایشان مفید خواهد بود. در حال حاضر این ربات كمك‌ها و پشتیبانی‌های زیادی برای تعامل بهتر با كودكان منزوی و خجالتی فراهم می‌كند كه بسیار قابل تأمل است.
پیش به سوی ربات خودكار خانگی
این تحقیقات نتایج باارزشی در مورد تولید ربات‌های تمام خودكار بغل‌كردنی كه هدف اصلی پژوهشگران است نیز به همراه داشت. در این بررسی حركاتی كه بیشترین و كمترین تعداد تكرار را داشتند و همچنین ویژگی‌هایی كه متخصصان بیشتر از آنها استفاده می‌كردند مشخص شد. برای مثال این ربات می‌تواند پیش از ورود پزشك به اتاق كودك او را به كودك معرفی كند یا فهرستی از علایق كودك ذخیره و در اختیار متخصصان قرار دهد. ایده‌پردازان این پروژه همچنین در نظر دارند این ربات را مجهز به دید قبل پردازش كنند. در این حالت ربات قادر خواهد بود برخی اشیای اتاق را شناسایی كند و درباره‌شان با كودك حرف بزند.
هدف اصلی این پژوهش از نگاه محققان، جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز برای ساخت ربات خرسی تمام‌خودكار است. در واقع آنها می‌خواستند در این بررسی‌ها متوجه شوند این ربات به چه قابلیت‌هایی نیاز دارد تا بتواند به بهترین شكل با كودك تعامل و از او مراقبت كند. در آینده كه ربات‌های خودكار بتوانند وظیفه مراقبت را به عهده بگیرند، كودك بیمار پس از مراجعه به بیمارستان می‌تواند رباتی را به خانه ببرد كه مراقبت‌های لازم را ضمن بررسی شرایط بیمار داشته باشد و شرایط نگهداری و احوال بیمار را مورد بررسی قرار دهد.
سرپرست این گروه تحقیقاتی در این باره می‌گوید: «ما می‌خواهیم افكارمان را آنقدر وسعت دهیم كه ربات‌ها به یكی از اعضای كادر پزشكی تبدیل شوند. زمانی كه ربات به خانه بیمار می‌رود، باید بتواند روند بهبود كودك را زیرنظر بگیرد، اگر نیاز به گزارش حالتی از بیمار به پزشك بود، ربات بلافاصله پزشك را مطلع كند، بنابراین پزشك در معاینه بعدی به صورت كامل در جریان حال و احوال كودك و كارهایی كه انجام داده، خواهد بود و راحت‌تر می‌تواند برنامه درمانی‌اش را اجرا كند. ما به دنبال راهی دوست‌داشتنی برای بچه‌ها هستیم كه به بهترین شكل بتواند به بهبودشان كمك كند.»