گزارش جام‌جم از تصمیمات اخیر شورای‌عالی تهیه‌كنندگان سینمای ایران
محدودیت برای قراردادهای نجومی
نفوذ اقتصاد در حوزه فرهنگ چه تبعاتی در جامعه دارد؟ هنر سفارشی چیست؟ تزریق بودجه‌های چندهزار دلاری به بدنه فرهنگی كشور چه توجیهی می‌تواند داشته باشد؟ سال‌هاست در سینمای ایران از پول‌های كثیفی حرف می‌زنند كه بدون منبعی مشخص وارد سینما می‌شوند و به‌عنوان سرمایه در برخی سریال‌های شبكه نمایش خانگی یا فیلم‌های سینمایی مورد استفاده
قرار می‌گیرند.
پول‌های مشكوكی كه باعث دستمزدهای عجیب و غریب برخی بازیگران و برهم خوردن معادلات سینما می‌شود. جریان این پول‌های كثیف از وقتی شدت گرفت كه چند سال پیش در شبكه نمایش خانگی سریالی ساخته شد كه هزینه‌هایش سرسام‌آور و خارج از عرف بود و در آنجا برای مواردی هزینه می‌كردند كه در سیستم سینما تعریف نشده بود و همان دستمزدهای عجیب و غریب بود كه توقع بازیگران را برای بازی در كارهای بعدی‌شان بالا برد و اقتصاد سینما را كم كم به سمت فروپاشی سوق داد. در واقع از همان روزها بود كه كسانی به اسم سرمایه‌گذار وارد شبكه نمایش خانگی و بعدا سینما شدند كه اصلا دغدغه برگشت سرمایه نداشتند و پول‌هایی وارد شبكه نمایش خانگی و سینما شد كه قرار نبود معلوم شود از كجا آمده‌اند.
این قضایا بر كسی پوشیده نبوده و نیست، اما سوال اینجا بود كه چرا جلوی آن گرفته نمی‌شود. القصه افزایش بی‌قاعده دستمزد سینماگران در آن ایام، كار را به جایی رساند كه بعضی از بازیگران همزمان با افزایش ارزش دلار در مقابل ریال، به‌شدت بر میزان دستمزدهایشان افزوده‌اند و برخی دیگر حتی دستمزدشان را به دلار طلب كردند و دستمزدشان را متناسب با افزایش قیمت دلار بالا بردند!
به هر حال حرف و حدیث‌ها در این باب به‌قدری شدت گرفت كه چندی پیش شورای‌عالی تهیه‌كنندگان به دبیری سیدضیاء هاشمی متنی را در این خصوص منتشر كرد. در این متن آمده است:
«همكاران ارجمند، تهیه‌كنندگان محترم سینمای ایران
وظیفه همه ما حراست از كیان سینماست. در این راستا سلامت بنیان‌های اقتصادی سینما بر دوش تهیه‌كنندگان و سرمایه‌گذاران سینمای ایران است.
با كمال تأسف مدتی است با افزایش بی‌رویه و غیرمتعارف هزینه‌های تولید خصوصاً در بخش دستمزدها روبه‌رو هستیم. ما نظم‌دهنده و آرایش‌دهنده سینمای كشور هستیم. به این سبب و به منظور حراست از شرافت حرفه‌ای و امنیت سرمایه مصمم هستیم با اجرای برنامه‌های بلند مدت و میان مدت در اصلاح شیوه‌های تولید اقدام كنیم. مهم‌ترین اصل رعایت تعادل در نظام تولید به نسبت پیش‌بینی‌های درآمدی است. اصلی كه متاسفانه به‌شدت توسط برخی از همكاران و سرمایه‌گذاران مخدوش شده است و این امر علاوه بر ایجاد شكاف‌های حرفه‌ای باعث سوء استفاده‌های خطرناكی در عرصه اقتصادی صنعت تصویر شده است.
به همه تهیه‌كنندگان آثار تصویری اعم از سینمایی و نمایش خانگی تاكید می‌كنیم زین پس صرفا باید در چارچوب قواعد مدنظر فعالیت کنند و در صورت عدم رعایت سطح دستمزد و عقد قراردادهای نامتعارف با پرداخت‌های خارج از عرف به بازیگران، تهیه‌كننده و سرمایه‌گذار مسؤول خواهند بود و بنا بر تشخیص كمیته تشخیص و بررسی شورای عالی تهیه‌كنندگان متخلف متحمل جرایمی سنگین و جدی همچون تعلیق فعالیت، عدم همراهی صنفی و محدودیت‌هایی مشابه را خواهند داشت و فعالیت سرمایه‌گذاران متخلف نیز ممنوع و محدود خواهد شد.
ما خواهان شفافیت درخصوص اعلام منابع سرمایه‌گذاری و قراردادهای فی ما بین هستیم و این امر را لازمه سلامت تولید در سینمای ایران می‌دانیم. به یقین همه همكاران ما در نظام تولید آثار و سازمان سینمایی در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز مدافع و پشتیبان این رویكرد هستند و از آنان خواهان همراهی هستیم.
رونق سینمای ایران در سال‌های اخیــــر مدیون تلاش همه دست‌اندركاران سینمای ایران است و نباید اجازه دهیم دستمزدهای ناهنجار، همدلی و همراهی و همكاری همه ما را دچار خدشه كند».
بندبند اطلاعیه فوق درست و بدیهی است و بدون شك دقت به اصول حرفه‌ای سینما در تمام زمینه‌ها كارساز خواهد بود.
به این معنا كه واجب است سینماگران ارزش‌های هنری فعالیت‌های خود را درك كنند و با تسلط روی كارشان، فعالیت‌های درستی در سینما داشته باشند، اما با چه سازوكاری قرار است جلوی پول‌های بی‌حساب و كتاب به این حوزه گرفته شود! طبق چه دستورالعملی افزایش بی‌رویه و غیرمتعارف هزینه‌های تولید خصوصا در بخش دستمزدها كنترل می‌شود و...
هركسی به حقش برسد
سیدضیاء هاشمی، دبیر شورای‌عالی تهیه‌كنندگان سینمای ایران افزایش بی‌رویه و غیرمتعارف هزینه‌های تولید خصوصا در بخش دستمزدها را مهم‌ترین دلیل اتخاد تدابیر جدید دانست. او درباره چگونگی مقابله با دستمزدهای ناهنجار به جام‌جم گفت: ملاك ما قراردادی است كه تنظیم می‌شود. البته همه ما به خوبی می‌دانیم كه در این بین پول‌های به اصطلاح زیرمیزی هم رد و بدل می‌شود، اما آنچه سطح دستمزدها را در سینما دچار نوسانات عجیب و حیرت‌انگیز می‌كند به اصل قرارداد برمی‌گردد.
او ادامه داد: البته حرفه‌ای‌های این سینما حق دارند كه دستمزد بالا طلب كنند، اما طبق نظر ما در شورای‌عالی تهیه‌كنندگان درست آن است دستمزدها به صورت پلكانی پرداخت شود. به عبارت دیگر تعیین رقم دستمزد از ابتدای كار راه درستی نیست. در حالتی كه مدنظر ماست یك دستمزد نقدی داریم كه كف دستمزد بازیگر است و بقیه درصدی است كه تهیه‌كننده و بازیگر بر مبنای فروش فیلم در گیشه باهم توافق می‌كنند، اما این‌كه بازیگری در همان ابتدای كار رقمی نجومی به‌عنوان دستمزد طلب كند غیراصولی است و از طرفی تهیه كننده و سرمایه‌گذاری كه رقم نجومی پرداخت كند یا پول بادآورده دارد یا مشكوك.
هاشمی بیان کرد: اگر ما با این اقدامات براساس قراردادهای تنظیم شده مبارزه نكنیم ساز و كار و مناسبات فیلمسازی در سینما تغییر می‌كند و سینما مثل سال‌های 56 - 54 به ورطه ورشكستگی مطلق می‌رسد. البته همین الان هم سینمای ایران ورشكسته است. مگر چند فیلم در سال به فروش خیلی بالا در گیشه می‌رسد؟ ما در نظر داریم برگه‌های قراردادی هولوگرام‌دار یا با شماره سریالی مخصوص را در اختیار تهیه‌كنندگان قرار بدهیم. البته یك نسخه از این قراردادها برای ثبت وارد شورای‌عالی تهیه‌كنندگان می‌شود و از این طریق تمام فعالیت‌ها ضابطه‌مند می‌شود. تمام كارهایی كه قرار است در شورای‌عالی تهیه‌كنندگان انجام دهیم هشداری است كه از این طریق آدم‌ها به حق واقعی خودشان برسند و چنانچه یك فیلم در گیشه خوب فروخت تمام عوامل یك فیلم از عواید آن
به نحو بهینه بهره‌مند شوند.
قرار می‌گیرند.
پول‌های مشكوكی كه باعث دستمزدهای عجیب و غریب برخی بازیگران و برهم خوردن معادلات سینما می‌شود. جریان این پول‌های كثیف از وقتی شدت گرفت كه چند سال پیش در شبكه نمایش خانگی سریالی ساخته شد كه هزینه‌هایش سرسام‌آور و خارج از عرف بود و در آنجا برای مواردی هزینه می‌كردند كه در سیستم سینما تعریف نشده بود و همان دستمزدهای عجیب و غریب بود كه توقع بازیگران را برای بازی در كارهای بعدی‌شان بالا برد و اقتصاد سینما را كم كم به سمت فروپاشی سوق داد. در واقع از همان روزها بود كه كسانی به اسم سرمایه‌گذار وارد شبكه نمایش خانگی و بعدا سینما شدند كه اصلا دغدغه برگشت سرمایه نداشتند و پول‌هایی وارد شبكه نمایش خانگی و سینما شد كه قرار نبود معلوم شود از كجا آمده‌اند.
این قضایا بر كسی پوشیده نبوده و نیست، اما سوال اینجا بود كه چرا جلوی آن گرفته نمی‌شود. القصه افزایش بی‌قاعده دستمزد سینماگران در آن ایام، كار را به جایی رساند كه بعضی از بازیگران همزمان با افزایش ارزش دلار در مقابل ریال، به‌شدت بر میزان دستمزدهایشان افزوده‌اند و برخی دیگر حتی دستمزدشان را به دلار طلب كردند و دستمزدشان را متناسب با افزایش قیمت دلار بالا بردند!
به هر حال حرف و حدیث‌ها در این باب به‌قدری شدت گرفت كه چندی پیش شورای‌عالی تهیه‌كنندگان به دبیری سیدضیاء هاشمی متنی را در این خصوص منتشر كرد. در این متن آمده است:
«همكاران ارجمند، تهیه‌كنندگان محترم سینمای ایران
وظیفه همه ما حراست از كیان سینماست. در این راستا سلامت بنیان‌های اقتصادی سینما بر دوش تهیه‌كنندگان و سرمایه‌گذاران سینمای ایران است.
با كمال تأسف مدتی است با افزایش بی‌رویه و غیرمتعارف هزینه‌های تولید خصوصاً در بخش دستمزدها روبه‌رو هستیم. ما نظم‌دهنده و آرایش‌دهنده سینمای كشور هستیم. به این سبب و به منظور حراست از شرافت حرفه‌ای و امنیت سرمایه مصمم هستیم با اجرای برنامه‌های بلند مدت و میان مدت در اصلاح شیوه‌های تولید اقدام كنیم. مهم‌ترین اصل رعایت تعادل در نظام تولید به نسبت پیش‌بینی‌های درآمدی است. اصلی كه متاسفانه به‌شدت توسط برخی از همكاران و سرمایه‌گذاران مخدوش شده است و این امر علاوه بر ایجاد شكاف‌های حرفه‌ای باعث سوء استفاده‌های خطرناكی در عرصه اقتصادی صنعت تصویر شده است.
به همه تهیه‌كنندگان آثار تصویری اعم از سینمایی و نمایش خانگی تاكید می‌كنیم زین پس صرفا باید در چارچوب قواعد مدنظر فعالیت کنند و در صورت عدم رعایت سطح دستمزد و عقد قراردادهای نامتعارف با پرداخت‌های خارج از عرف به بازیگران، تهیه‌كننده و سرمایه‌گذار مسؤول خواهند بود و بنا بر تشخیص كمیته تشخیص و بررسی شورای عالی تهیه‌كنندگان متخلف متحمل جرایمی سنگین و جدی همچون تعلیق فعالیت، عدم همراهی صنفی و محدودیت‌هایی مشابه را خواهند داشت و فعالیت سرمایه‌گذاران متخلف نیز ممنوع و محدود خواهد شد.
ما خواهان شفافیت درخصوص اعلام منابع سرمایه‌گذاری و قراردادهای فی ما بین هستیم و این امر را لازمه سلامت تولید در سینمای ایران می‌دانیم. به یقین همه همكاران ما در نظام تولید آثار و سازمان سینمایی در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز مدافع و پشتیبان این رویكرد هستند و از آنان خواهان همراهی هستیم.
رونق سینمای ایران در سال‌های اخیــــر مدیون تلاش همه دست‌اندركاران سینمای ایران است و نباید اجازه دهیم دستمزدهای ناهنجار، همدلی و همراهی و همكاری همه ما را دچار خدشه كند».
بندبند اطلاعیه فوق درست و بدیهی است و بدون شك دقت به اصول حرفه‌ای سینما در تمام زمینه‌ها كارساز خواهد بود.
به این معنا كه واجب است سینماگران ارزش‌های هنری فعالیت‌های خود را درك كنند و با تسلط روی كارشان، فعالیت‌های درستی در سینما داشته باشند، اما با چه سازوكاری قرار است جلوی پول‌های بی‌حساب و كتاب به این حوزه گرفته شود! طبق چه دستورالعملی افزایش بی‌رویه و غیرمتعارف هزینه‌های تولید خصوصا در بخش دستمزدها كنترل می‌شود و...
هركسی به حقش برسد
سیدضیاء هاشمی، دبیر شورای‌عالی تهیه‌كنندگان سینمای ایران افزایش بی‌رویه و غیرمتعارف هزینه‌های تولید خصوصا در بخش دستمزدها را مهم‌ترین دلیل اتخاد تدابیر جدید دانست. او درباره چگونگی مقابله با دستمزدهای ناهنجار به جام‌جم گفت: ملاك ما قراردادی است كه تنظیم می‌شود. البته همه ما به خوبی می‌دانیم كه در این بین پول‌های به اصطلاح زیرمیزی هم رد و بدل می‌شود، اما آنچه سطح دستمزدها را در سینما دچار نوسانات عجیب و حیرت‌انگیز می‌كند به اصل قرارداد برمی‌گردد.
او ادامه داد: البته حرفه‌ای‌های این سینما حق دارند كه دستمزد بالا طلب كنند، اما طبق نظر ما در شورای‌عالی تهیه‌كنندگان درست آن است دستمزدها به صورت پلكانی پرداخت شود. به عبارت دیگر تعیین رقم دستمزد از ابتدای كار راه درستی نیست. در حالتی كه مدنظر ماست یك دستمزد نقدی داریم كه كف دستمزد بازیگر است و بقیه درصدی است كه تهیه‌كننده و بازیگر بر مبنای فروش فیلم در گیشه باهم توافق می‌كنند، اما این‌كه بازیگری در همان ابتدای كار رقمی نجومی به‌عنوان دستمزد طلب كند غیراصولی است و از طرفی تهیه كننده و سرمایه‌گذاری كه رقم نجومی پرداخت كند یا پول بادآورده دارد یا مشكوك.
هاشمی بیان کرد: اگر ما با این اقدامات براساس قراردادهای تنظیم شده مبارزه نكنیم ساز و كار و مناسبات فیلمسازی در سینما تغییر می‌كند و سینما مثل سال‌های 56 - 54 به ورطه ورشكستگی مطلق می‌رسد. البته همین الان هم سینمای ایران ورشكسته است. مگر چند فیلم در سال به فروش خیلی بالا در گیشه می‌رسد؟ ما در نظر داریم برگه‌های قراردادی هولوگرام‌دار یا با شماره سریالی مخصوص را در اختیار تهیه‌كنندگان قرار بدهیم. البته یك نسخه از این قراردادها برای ثبت وارد شورای‌عالی تهیه‌كنندگان می‌شود و از این طریق تمام فعالیت‌ها ضابطه‌مند می‌شود. تمام كارهایی كه قرار است در شورای‌عالی تهیه‌كنندگان انجام دهیم هشداری است كه از این طریق آدم‌ها به حق واقعی خودشان برسند و چنانچه یك فیلم در گیشه خوب فروخت تمام عوامل یك فیلم از عواید آن
به نحو بهینه بهره‌مند شوند.