printlogo


حالا واقعا به ماه رفته‌اند؟!


 شنیده‌اید می‌گویند سفر به ماه دروغ بوده است؟ حتی می‌گویند تمام تصاویر طرح آپولو را در هالیوود ضبط كرده‌اند! از آن بالاتر این‌كه كشورهای بزرگ مخفیانه با فضایی‌ها ارتباط برقرار كرده‌اند و خبرش را فاش نمی‌كنند. حتی برخی معتقدند زمین تخت است و ناسا دروغ می‌گوید. در حوزه‌های دیگر علم نیز مسائلی از این دست را می‌شنویم. مثلا می‌گویند نژادی از خزندگان خود را به شكل انسان درآورده‌اند و هدایت سكان سیاست جهان در دست ایشان است و سرانجام (این آخری را اخیرا در صفحه هموطنی با مخاطبان مجازی و حقیقی بسیار دیدم): دایناسورها وجود نداشته‌اند و همه‌ آنچه درباره آنها گفته‌اند و خوانده‌ایم، دست‌ساخته غربی‌هاست برای فریب ما شرقی‌ها!
باور به چنین نظریات توطئه‌آمیزی در همه جوامعی كه در برابر مسائل علمی قرارگرفته‌اند، سابقه دارد و راستش را بخواهید، تقریبا كاری از دست مروجان علم برای باورمندان به چنین نظریاتی برنمی‌آید. بزرگ‌ترین خطای این گروه از باورمندان اینجاست كه دچار سوگیری‌شده‌اند و پیش از دریافت و شناخت شواهد و مداركی كه نظریه آنها را ضعیف یا رد می‌كند، آنها تصمیم خود را گرفته‌اند و چشم و گوششان را بسته‌اند. مثلا اگر به كسانی كه باور دارند سفر به ماه دروغ تبلیغاتی آمریكا بوده است بگویید روس‌ها (رقبای آمریكایی‌ها طی دوران جنگ سرد و مسابقه فضایی) تردیدی در صحت و موفقیت سفرهای فضانوردان آمریكایی به ماه ندارند، این موضوع را به نحوی توجیه خواهند كرد كه به عقل خود روس‌ها هم نرسیده باشد كه استثنائا در این قضیه چطور همدست آمریكا شده‌اند! آنچه میان هواداران نظریات توطئه مشترك است، همین روحیه لجاجت و نپذیرفتن هرگونه شاهد و مدرك و استدلالی است كه نظریه آنها را سست كند.
خواه‌ناخواه در هر جامعه‌ای عده‌ای با عقاید عجیب و غریب پیدا می‌شوند و نوشداروی ترویج علم هم بر این جماعت كارگر نخواهد بود؛ پس ترویج علم چه فایده‌ای می‌تواند داشته باشد؟ یكی از مأموریت‌های مروجان علم آشناسازی مخاطبان با شیوه‌های شناخت و دسترسی به منابع علمی برای افزایش سواد علمی و دانش و بینش سنجش‌گرانه مردم است. ترویج علم فقط محدود به ارائه پاسخ‌های شسته‌رفته علمی به پرسش‌های كوچك و بزرگ نیست، بلكه به مخاطب می‌آموزد چگونه خود به دنبال چنین پاسخ‌هایی برود و در این راه، چگونه منابع علمی را به‌درستی تشخیص دهد و با نگاهی نقادانه یا به شیوه حدس و ابطال، فرضیه‌هایی را بررسی كند و به پاسخ آنها نزدیك شود.