حاشیه‌ها پیرامون اجرای طرح بایوجمی در تالاب انزلی ادامه دارد
اعلام جرم علیه عیسی کلانتری
دوباره تالاب انزلی، دوباره خبر، دوباره حرف و حدیث! این بار خبری كه در فضای رسانه‌ای كشورمان منتشر شده و دوباره نگاه‌ها را به سمت تالاب انزلی چرخانده: اعلام جرم دادستان انزلی علیه رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست كشور، مدیركل حفاظت محیط‌زیست گیلان و مجری و ناظر طرح بایوجمی تالاب انزلی.
ما حدود یك ماه پیش برای اولین بار از پیامدهای احیای تالاب انزلی با ذرات ناتیتانیوم نوشتیم، از ابهامات این طرح جدید كه مُهر نانوتكنولوژی بر پیشانی‌اش خورده و برای اولین بار در كشور در تالاب انزلی اجرایی شده، از نگرانی فعالان محیط زیست و حجت‌الاسلام والمسلمین سیدعبدالجواد شمس‌الدین امام جمعه بندرانزلی. از این‌كه پای اعتراض‌ها نسبت به اجرای این طرح به تریبون نماز جمعه این شهر ساحلی هم كشیده شده !
حفظ تالاب انزلی، دغدغه مشترك همه كارشناسان و متخصصانی بود كه آن روز برای ما از ضرورت توقف اجرای طرح بایوجمی در این تالاب گفتند. اعتراض‌هایی كه خیلی زود نظر مراجع قضایی را هم به خودش جلب كرد و به فاصله دو هفته بعد، ما در همین صفحه از توقف اجرای این طرح پرحاشیه به دستور سیدرحمان سیدزاده دادستان عمومی و انقلاب شهرستان انزلی نوشتیم؛ حركتی امیدوارانه برای دوستداران تالاب انزلی.
توقف طرح به دلیل مخاطرات احتمالی
دادستان عمومی و انقلاب شهرستان انزلی همان موقع در جمع خبرنگاران گفته بود كه بر اساس بررسی‌های صورت گرفته و با توجه به مخاطرات احتمالی ناشی از استفاده از طرح بایوجمی برای احیای تالاب انزلی، دستور توقف این طرح را داده است و بعد هم توضیح داده بود كه اجرای طرح در تالاب ممكن است با توجه به وجود گونه‌های مختلف جانوری، گیاهی و وضعیت پیچیده دینامیك و شكننده تالاب انزلی، ضررهای جبران‌ناپذیری بر انسان‌ها، محیط‌زیست، زیستمندان و سایر موجودات زنده داشته باشد. لذا با توجه به این‌كه یكی از وظایف دادستان حفظ حقوق عامه و پیشگیری از وقوع جرم است، مقرر شد همزمان با ابلاغ دستور توقف اجرای این طرح، از ریختن هر گونه ماده شیمیایی به ویژه نانو ذره دی اكسید تیتانیوم یا هر اقدام دیگر به طور كامل توسط مجریان طرح یا هر شخص حقوقی یا حقیقی دیگر تا زمان اثبات بی‌ضرر بودن آن برای تمام مولفه‌های شبكه غذایی تالاب اعم از پلانكتون، موجودات كفزی، ماهیان و نهایتاً انسان‌ها خودداری شود.
این اقدام دادستانی، با استقبال فعالان محیط‌زیست و همه آنهایی كه نگران بالای سر تالاب انزلی ایستاده بودند مواجه شد؛ حسین آخانی از استادان برجسته محیط‌زیست كشور و عضو هیات علمی دانشگاه تهران جزو افراد دغدغه‌مندی بود كه به ما گفت این اقدام دادستانی یك حركت شجاعانه بوده. او به ما درباره سرطان‌زا بودن این ذرات هشدار داد و گفت طبق تحقیقاتی كه انجام شده، این ذرات تركیبات موتاژن هستند؛ یعنی عوامل جهش‌زایی كه می‌توانند با تغییر در ساختار دی‌ان‌ای موجودات، درنهایت به تغییر ماهیت آنها بینجامند.
دفاع سازمان محیط‌زیست
از طرح بایوجمی
ما گلایه‌های این استاد دانشگاه را نكته به نكته نوشتیم و چند روز بعد از انتشار گزارش دوم ما، جوابیه‌ای از سازمان محیط‌زیست كشورمان درباره توقف طرح بایوجمی در تالاب انزلی به دستمان رسید كه عینا در تاریخ شانزدهم تیرماه منتشر كردیم؛ در این جوابیه، سازمان محیط‌زیست با اشاره به ارزش تالاب انزلی به‌عنوان یكی از زیست بوم‌های كشورمان به این نكته اشاره كرده بود كه پروژه اخیر، برخلاف مطالب عنوان شده در روزهای اخیر، هنوز اجرایی نشده و در مرحله پایلوت و بررسی قرار دارد.
در توضیح بیشتر آمده بود كه این پروژه با عنوان كاهش میزان عمق لجن تالاب انزلی به روش بایوجمی ابتدا در كمیته مدیریت تالاب انزلی مطرح و در نهایت برای اجرای پایلوت در استخرهای حاشیه تالاب با نظرات پژوهشكده آبزی‌پروری به تصویب رسید و در نهایت نتایج حاكی از آن است كه در محدوده اجرای پروژه زیست پالایی در استخرهای شیلات در حاشیه تالاب هیچ‌گونه اثر منفی روی زیستمندان مشاهده نشده و در عین حذف لجن، بهبود شرایط محیطی رشد برای زیستمندان از جمله ماهیان فراهم شده است و البته ارزیابی اثرات ریسك به‌صورت جامع و تخصصی در آزمایشگاه‌های معتبر داخلی و خارجی درحال انجام است.
اعلام جرم به‌دلیل تخریب محیط‌زیست و تضییع بیت‌المال
حالا اما یك خبر جدید، دوباره تالاب انزلی را به مركز توجه تبدیل كرده است؛ خبری كه از اعلام جرم دادستان انزلی علیه رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست كشور، مدیركل حفاظت محیط‌زیست گیلان و مجری و ناظر طرح بایوجمی تالاب انزلی حكایت می‌كند؛ یك خبر جنجالی كه یك سویش رحمان سیدزاده دادستان عمومی انقلاب بندرانزلی ایستاده و طرف دیگرش، عیسی كلانتری رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست، قربانعلی محمدپور مدیركل حفاظت محیط زیست گیلان، فرشید سهیلی مجری طرح بایوجمی در تالاب بین‌المللی انزلی و عبدا... رضا كرباسی ناظر این طرح تخریب محیط‌زیست، تضییع حقوق بیت‌المال و نشر اكاذیب به‌عنوان دلایل اعلام جرم از طرف دادستانی ذكر شده است .
رحمان سیدزاده می‌گوید: پس از دو ماه بررسی نظرات استادان دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه تهران و برخی از كارشناسان زیست‌محیطی درخصوص اجرای طرح بایوجمی روی تالاب بین‌المللی انزلی دستور توقیف این طرح را صادر كردم كه به جای این‌كه سازمان حفاظت محیط‌زیست به نظرات دلسوزانه كارشناسان توجه كند، این موضوع را نپذیرفت و اعلام كرد سازمان بین‌المللی جایكا با این موضوع موافق است.
دادستان انزلی با بیان این‌كه از سازمان حفاظت محیط زیست مداركی مبنی بر صلاحیت اجرای این طرح درخواست شد كه فرستاده نشده، ادامه می‌دهد: متوجه شدیم سازمان بین‌المللی جایكا طی نامه‌ای در تاریخ 27 آذر سال گذشته مخالفت خود را با اجرای این طرح به‌صراحت اعلام كرده بود و در این نامه قید شده كه دو سال پیش هم این سازمان مخالفت خود را با اجرای طرح بایوجمی اعلام كرده و به‌صراحت گفته بود این طرح به چهار دلیل نباید اجرا شود، چراكه خطرات زیست‌محیطی دارد.
حالا نتیجه همه این اتفاق ها، اعلام جرمی است كه دادستان عمومی انقلاب بندرانزلی می‌گوید بر مبنای دستورات قوه قضاییه و درخواست فعالان محیط‌زیست و تاكید ریاست دادگستری گیلان برای جلوگیری از هرگونه خسارت به محیط‌زیست و بیت‌المال انجام شده؛ موضوعی كه به دادسرای كاركنان دولت كه صلاحیت رسیدگی به موضوع را دارد هم ارسال و قرار هم صادر شده است.
ما حدود یك ماه پیش برای اولین بار از پیامدهای احیای تالاب انزلی با ذرات ناتیتانیوم نوشتیم، از ابهامات این طرح جدید كه مُهر نانوتكنولوژی بر پیشانی‌اش خورده و برای اولین بار در كشور در تالاب انزلی اجرایی شده، از نگرانی فعالان محیط زیست و حجت‌الاسلام والمسلمین سیدعبدالجواد شمس‌الدین امام جمعه بندرانزلی. از این‌كه پای اعتراض‌ها نسبت به اجرای این طرح به تریبون نماز جمعه این شهر ساحلی هم كشیده شده !
حفظ تالاب انزلی، دغدغه مشترك همه كارشناسان و متخصصانی بود كه آن روز برای ما از ضرورت توقف اجرای طرح بایوجمی در این تالاب گفتند. اعتراض‌هایی كه خیلی زود نظر مراجع قضایی را هم به خودش جلب كرد و به فاصله دو هفته بعد، ما در همین صفحه از توقف اجرای این طرح پرحاشیه به دستور سیدرحمان سیدزاده دادستان عمومی و انقلاب شهرستان انزلی نوشتیم؛ حركتی امیدوارانه برای دوستداران تالاب انزلی.
توقف طرح به دلیل مخاطرات احتمالی
دادستان عمومی و انقلاب شهرستان انزلی همان موقع در جمع خبرنگاران گفته بود كه بر اساس بررسی‌های صورت گرفته و با توجه به مخاطرات احتمالی ناشی از استفاده از طرح بایوجمی برای احیای تالاب انزلی، دستور توقف این طرح را داده است و بعد هم توضیح داده بود كه اجرای طرح در تالاب ممكن است با توجه به وجود گونه‌های مختلف جانوری، گیاهی و وضعیت پیچیده دینامیك و شكننده تالاب انزلی، ضررهای جبران‌ناپذیری بر انسان‌ها، محیط‌زیست، زیستمندان و سایر موجودات زنده داشته باشد. لذا با توجه به این‌كه یكی از وظایف دادستان حفظ حقوق عامه و پیشگیری از وقوع جرم است، مقرر شد همزمان با ابلاغ دستور توقف اجرای این طرح، از ریختن هر گونه ماده شیمیایی به ویژه نانو ذره دی اكسید تیتانیوم یا هر اقدام دیگر به طور كامل توسط مجریان طرح یا هر شخص حقوقی یا حقیقی دیگر تا زمان اثبات بی‌ضرر بودن آن برای تمام مولفه‌های شبكه غذایی تالاب اعم از پلانكتون، موجودات كفزی، ماهیان و نهایتاً انسان‌ها خودداری شود.
این اقدام دادستانی، با استقبال فعالان محیط‌زیست و همه آنهایی كه نگران بالای سر تالاب انزلی ایستاده بودند مواجه شد؛ حسین آخانی از استادان برجسته محیط‌زیست كشور و عضو هیات علمی دانشگاه تهران جزو افراد دغدغه‌مندی بود كه به ما گفت این اقدام دادستانی یك حركت شجاعانه بوده. او به ما درباره سرطان‌زا بودن این ذرات هشدار داد و گفت طبق تحقیقاتی كه انجام شده، این ذرات تركیبات موتاژن هستند؛ یعنی عوامل جهش‌زایی كه می‌توانند با تغییر در ساختار دی‌ان‌ای موجودات، درنهایت به تغییر ماهیت آنها بینجامند.
دفاع سازمان محیط‌زیست
از طرح بایوجمی
ما گلایه‌های این استاد دانشگاه را نكته به نكته نوشتیم و چند روز بعد از انتشار گزارش دوم ما، جوابیه‌ای از سازمان محیط‌زیست كشورمان درباره توقف طرح بایوجمی در تالاب انزلی به دستمان رسید كه عینا در تاریخ شانزدهم تیرماه منتشر كردیم؛ در این جوابیه، سازمان محیط‌زیست با اشاره به ارزش تالاب انزلی به‌عنوان یكی از زیست بوم‌های كشورمان به این نكته اشاره كرده بود كه پروژه اخیر، برخلاف مطالب عنوان شده در روزهای اخیر، هنوز اجرایی نشده و در مرحله پایلوت و بررسی قرار دارد.
در توضیح بیشتر آمده بود كه این پروژه با عنوان كاهش میزان عمق لجن تالاب انزلی به روش بایوجمی ابتدا در كمیته مدیریت تالاب انزلی مطرح و در نهایت برای اجرای پایلوت در استخرهای حاشیه تالاب با نظرات پژوهشكده آبزی‌پروری به تصویب رسید و در نهایت نتایج حاكی از آن است كه در محدوده اجرای پروژه زیست پالایی در استخرهای شیلات در حاشیه تالاب هیچ‌گونه اثر منفی روی زیستمندان مشاهده نشده و در عین حذف لجن، بهبود شرایط محیطی رشد برای زیستمندان از جمله ماهیان فراهم شده است و البته ارزیابی اثرات ریسك به‌صورت جامع و تخصصی در آزمایشگاه‌های معتبر داخلی و خارجی درحال انجام است.
اعلام جرم به‌دلیل تخریب محیط‌زیست و تضییع بیت‌المال
حالا اما یك خبر جدید، دوباره تالاب انزلی را به مركز توجه تبدیل كرده است؛ خبری كه از اعلام جرم دادستان انزلی علیه رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست كشور، مدیركل حفاظت محیط‌زیست گیلان و مجری و ناظر طرح بایوجمی تالاب انزلی حكایت می‌كند؛ یك خبر جنجالی كه یك سویش رحمان سیدزاده دادستان عمومی انقلاب بندرانزلی ایستاده و طرف دیگرش، عیسی كلانتری رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست، قربانعلی محمدپور مدیركل حفاظت محیط زیست گیلان، فرشید سهیلی مجری طرح بایوجمی در تالاب بین‌المللی انزلی و عبدا... رضا كرباسی ناظر این طرح تخریب محیط‌زیست، تضییع حقوق بیت‌المال و نشر اكاذیب به‌عنوان دلایل اعلام جرم از طرف دادستانی ذكر شده است .
رحمان سیدزاده می‌گوید: پس از دو ماه بررسی نظرات استادان دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه تهران و برخی از كارشناسان زیست‌محیطی درخصوص اجرای طرح بایوجمی روی تالاب بین‌المللی انزلی دستور توقیف این طرح را صادر كردم كه به جای این‌كه سازمان حفاظت محیط‌زیست به نظرات دلسوزانه كارشناسان توجه كند، این موضوع را نپذیرفت و اعلام كرد سازمان بین‌المللی جایكا با این موضوع موافق است.
دادستان انزلی با بیان این‌كه از سازمان حفاظت محیط زیست مداركی مبنی بر صلاحیت اجرای این طرح درخواست شد كه فرستاده نشده، ادامه می‌دهد: متوجه شدیم سازمان بین‌المللی جایكا طی نامه‌ای در تاریخ 27 آذر سال گذشته مخالفت خود را با اجرای این طرح به‌صراحت اعلام كرده بود و در این نامه قید شده كه دو سال پیش هم این سازمان مخالفت خود را با اجرای طرح بایوجمی اعلام كرده و به‌صراحت گفته بود این طرح به چهار دلیل نباید اجرا شود، چراكه خطرات زیست‌محیطی دارد.
حالا نتیجه همه این اتفاق ها، اعلام جرمی است كه دادستان عمومی انقلاب بندرانزلی می‌گوید بر مبنای دستورات قوه قضاییه و درخواست فعالان محیط‌زیست و تاكید ریاست دادگستری گیلان برای جلوگیری از هرگونه خسارت به محیط‌زیست و بیت‌المال انجام شده؛ موضوعی كه به دادسرای كاركنان دولت كه صلاحیت رسیدگی به موضوع را دارد هم ارسال و قرار هم صادر شده است.