مهارت‌هایی كه والدین دارای چند فرزند باید بیاموزند
مدیریت در خانواده‌های پرجمعیت
شاید برایتان جالب باشد كه بدانید تازه‌ترین تحقیقات روان‌شناختی و همچنین شواهد و تجارب بالینی متعدد نشان داده فرزندان خانواده‌های پرجمعیت نسبت به خانواده‌های كم جمعیت از سلامت روان، مهارت‌های اجتماعی و مقابله‌ای بیشتری برخوردارند. این در حالی است كه تك فرزندی معمولا همراه با مصائبی تعریف می‌شود كه علت اصلی آن را باید در همین تك دانه بودن جست‌وجو كرد. این هفته برای شما از ویژگی‌های مثبت تعداد زیاد فرزند در خانواده‌ها نوشته‌ایم، ویژگی‌هایی كه زوج‌های امروزی معمولا كمتر به آن توجه می‌كنند و از طرفی به مهارت‌هایی اشاره می‌كنیم كه والدین در خانواده‌های دارای فرزند زیاد باید آنها را بیاموزند و در مدیریت خانه به كار برند.
حمایت‌های خواهرانه ـ برادرانه
پدر و مادرهایی كه سه فرزند یا بیشتر دارند معمولا در امر تربیت موفق‌تر از والدینی عمل می‌كنند كه دارای یك فرزند هستند زیرا فرزندان كوچك‌تر از فرزند اول خانواده الگو می‌گیرند و سعی می‌كنند همانند او قدرتمند و مستقل باشند. در خانواده‌های پر جمعیت همبستگی بین اعضای خانواده بیشتر است؛ از سوی دیگر معاشرت، هم‌صحبتی و همبازی شدن كودكان با یكدیگر نیز الفت، صمیمیت، مهربانی و احساس تعهد داشتن آنها به همدیگر را بیشتر می‌كند به‌طوری كه گاهی خواهرها و برادرها آن‌قدر نسبت به هم احساس مسؤولیت می‌كنند كه نمی‌توانند نسبت به مسائل و مشكلات مختلف زندگی یكدیگر بی‌تفاوت باشند. آنها اغلب حامی و پشتیبان یكدیگرند و گاهی این حمایت‌ها، حتی دور از چشم والدین است.
مقایسه ممنوع!
در خانواده‌های پرجمعیت، بسیاری از والدین دچار اشتباه مقایسه و اجبار می‌شوند، به این معنی كه اگر فرزندی در زمینه‌ای خاص، متبحر و بامهارت باشد دیگر فرزندان تشویق می‌شوند كه از آن الگوی بی‌همتا و ایده‌آل تبعیت كنند كه متاسفانه همین اجبار و قیاس نابجا باعث بروز مشكلات متعددی بین فرزندان و حتی گاها باعث ایجاد حس تنفر و انزجار نسبت به آن فرزند می‌شود. به‌منظور مقابله با این مساله، والدین باید هر‌یك از فرزندان خود را همان‌گونه كه هستند بپذیرند و به تفاوت‌های فردی آنان احترام بگذارند، هر فرزندی استعداد و توانایی منحصربه‌فرد خود را دارد كه باید در جهت شناسایی، بروز و تقویت آن اقدام کرد.
كودكان پویا و خودمختار
كودكان در خانواده‌های پرجمعیت نه‌تنها به لحاظ روحی و عاطفی اغنا می‌شوند بلكه اولین ارتباطات اجتماعی و صمیمانه را در فضای امن و ایمنی تجربه می‌كنند كه استحكام و پایداری آن ضامن سلامت ارتباطات آنها در آینده است، چرا كه عموما روابط خانوادگی نسبت به روابط دوستانه و دیگر روابط، سالم‌تر، پایدارتر، مطمئن‌تر و مستحكم‌تر است. در فضای ایمن خانواده می‌توان به سلامت رقابت‌جویی كرد، بحث و گفت‌وگو، دعوا و مشاجره داشت، با شیوه‌های متفاوت مواجهه با مسائل آشنا شد، نظرات مختلف را شنید، قضاوت‌های متفاوت را مورد توجه قرار داد و.... در این فضای صمیمی و امن، اگر چه ممكن است افراد دچار چالش شوند و یا به‌طور ناعادلانه‌ای مورد پیشداوری قرار گیرند، اما با این حال چون از قصد و نیت مثبت اعضای خانواده مطلع‌اند كمتر دچار آسیب و سردرگمی می‌شوند. معمولا كودكان در خانواده‌های پرجمعیت، به كمك بودن در كنار خواهر و برادر راحت‌تر و سریع‌تر با شخصیت و خودِ واقعی‌شان آشنا می‌شوند، توانایی‌ها و عدم‌توانایی‌هایی خود را بهتر شناسایی می‌كنند، پذیرش مسؤولیت و داشتن تعهد به خود و دیگری در آنان بهتر و موثرتر پرورش داده و تقویت می‌شود، این كودكان معمولا معاشرتی و ماجراجو هستند، اعتماد به نفس بالایی دارند و اغلب به هنگام مواجهه با مساله‌ای در زندگی، در جست‌وجو و انتخاب روشی كارآمدتر هستند و از همه مهم‌تر برای یافتن هویتی مستقل‌تر، پویاتر و مفیدتر بسیار تلاش می‌كنند.
جنگ‌های نرم كودكانه
جنگ و دعوا بین فرزندان یكی از مهم‌ترین دغدغه‌های خانواده‌هایی است كه بیش از یك فرزند دارند. اغلب پدر و مادرها انتظار دارند به جای رقابت، حسادت و كشمكش و دعوا شاهد رفاقت، صمیمیت و دوستی بین فرزندان‌شان باشند. روان‌شناسان عقیده دارند دریافت انحصاری عشق والدین، مورد توجه و محبت آنان قرار گرفتن یا فرزند بهتر بودن از جمله دلایلی است كه باعث حسادت و رقابت ناسالم یا اختلاف و مشاجره بین فرزندان می‌شود و متاسفانه در بسیاری از مواقع، والدین نیز با واكنش‌ها و رفتارهای نامطلوبی چون عدم‌توجه به احساسات و نظرات فرزندان، سرزنش، تهدید و تنبیه، تبعیض قائل شدن، بی‌توجهی به تفاوت‌های فردی، قضاوت و جانبداری كردن، انگ زدن، متهم كردن، امر و نهی كردن‌های مكرر، در بن‌بست قرار دادن و... آتش‌بیارمعركه می‌شوند و زبانه‌های شعله خشم، ناراحتی و نفرت فرزندان را شدت می‌بخشند.
خط قرمز مهم
برخی از والدین در رفتار با فرزندان‌شان دچار تبعیض می‌شوند؛ به‌طور آگاهانه یا به‌طور كاملا ناآگاهانه، به یكی از فرزندان خود بیش از دیگری توجه می‌كنند و اهمیت می‌دهند كه همین عامل اثر مخرب و دوگانه‌ای روی روابط خانوادگی می‌گذارد. فرزندانی كه احساس می‌كنند والدین‌شان مساوات را بین آنها و خواهر یا برادر دیگرشان رعایت نمی‌كنند اغلب به‌خاطر این كه كمتر خواستنی و دوست‌داشتنی هستند احساس ناراحتی و خشم می‌كنند یا به خاطر سطح بالای انتظارات پدر و مادرشان دچار استرس می‌شوند. آنها اغلب چون نمی‌توانند این مساله را با والدین‌شان در میان بگذارند و یا در صورت ابراز، مورد بی توجهی یا پیشداوری قرار می‌گیرند و یا با توجیهات و انكار والدین‌شان مواجه می‌شوند، اغلب ترجیح می‌دهند سكوت كنند، سكوتی كه نتیجه‌ای جز سرخوردگی و یاس ندارد. روان‌شناسان برای رویارویی درست با این مساله به والدین توصیه می‌كنند كه در گفت‌وگوهای صمیمانه از فرزندان‌شان بخواهند كه در كمال صداقت و امنیت، درباره مسائلی كه در زندگی درون خانوادگی با آنها مواجه هستند بدون رودربایستی سخن بگویند. بی‌تردید در همین گفت‌وگوهاست كه می‌توان از رنجش‌هایی كه نشان از تبعیض و تفاوت است، آگاهی یافت. البته نكته قابل تامل برای والدین این است كه خود را آماده انتقادپذیری و تغییر كنند، این كه در ظاهر نشان دهید حاضر به پذیرش هستید اما در باطن خلاف آن عمل كنید، بی‌تردید نتایج نامساعدی به همراه دارد كه آسیب‌زاتر است.
پدر و مادرهایی كه سه فرزند یا بیشتر دارند معمولا در امر تربیت موفق‌تر از والدینی عمل می‌كنند كه دارای یك فرزند هستند زیرا فرزندان كوچك‌تر از فرزند اول خانواده الگو می‌گیرند و سعی می‌كنند همانند او قدرتمند و مستقل باشند. در خانواده‌های پر جمعیت همبستگی بین اعضای خانواده بیشتر است؛ از سوی دیگر معاشرت، هم‌صحبتی و همبازی شدن كودكان با یكدیگر نیز الفت، صمیمیت، مهربانی و احساس تعهد داشتن آنها به همدیگر را بیشتر می‌كند به‌طوری كه گاهی خواهرها و برادرها آن‌قدر نسبت به هم احساس مسؤولیت می‌كنند كه نمی‌توانند نسبت به مسائل و مشكلات مختلف زندگی یكدیگر بی‌تفاوت باشند. آنها اغلب حامی و پشتیبان یكدیگرند و گاهی این حمایت‌ها، حتی دور از چشم والدین است.
مقایسه ممنوع!
در خانواده‌های پرجمعیت، بسیاری از والدین دچار اشتباه مقایسه و اجبار می‌شوند، به این معنی كه اگر فرزندی در زمینه‌ای خاص، متبحر و بامهارت باشد دیگر فرزندان تشویق می‌شوند كه از آن الگوی بی‌همتا و ایده‌آل تبعیت كنند كه متاسفانه همین اجبار و قیاس نابجا باعث بروز مشكلات متعددی بین فرزندان و حتی گاها باعث ایجاد حس تنفر و انزجار نسبت به آن فرزند می‌شود. به‌منظور مقابله با این مساله، والدین باید هر‌یك از فرزندان خود را همان‌گونه كه هستند بپذیرند و به تفاوت‌های فردی آنان احترام بگذارند، هر فرزندی استعداد و توانایی منحصربه‌فرد خود را دارد كه باید در جهت شناسایی، بروز و تقویت آن اقدام کرد.
كودكان پویا و خودمختار
كودكان در خانواده‌های پرجمعیت نه‌تنها به لحاظ روحی و عاطفی اغنا می‌شوند بلكه اولین ارتباطات اجتماعی و صمیمانه را در فضای امن و ایمنی تجربه می‌كنند كه استحكام و پایداری آن ضامن سلامت ارتباطات آنها در آینده است، چرا كه عموما روابط خانوادگی نسبت به روابط دوستانه و دیگر روابط، سالم‌تر، پایدارتر، مطمئن‌تر و مستحكم‌تر است. در فضای ایمن خانواده می‌توان به سلامت رقابت‌جویی كرد، بحث و گفت‌وگو، دعوا و مشاجره داشت، با شیوه‌های متفاوت مواجهه با مسائل آشنا شد، نظرات مختلف را شنید، قضاوت‌های متفاوت را مورد توجه قرار داد و.... در این فضای صمیمی و امن، اگر چه ممكن است افراد دچار چالش شوند و یا به‌طور ناعادلانه‌ای مورد پیشداوری قرار گیرند، اما با این حال چون از قصد و نیت مثبت اعضای خانواده مطلع‌اند كمتر دچار آسیب و سردرگمی می‌شوند. معمولا كودكان در خانواده‌های پرجمعیت، به كمك بودن در كنار خواهر و برادر راحت‌تر و سریع‌تر با شخصیت و خودِ واقعی‌شان آشنا می‌شوند، توانایی‌ها و عدم‌توانایی‌هایی خود را بهتر شناسایی می‌كنند، پذیرش مسؤولیت و داشتن تعهد به خود و دیگری در آنان بهتر و موثرتر پرورش داده و تقویت می‌شود، این كودكان معمولا معاشرتی و ماجراجو هستند، اعتماد به نفس بالایی دارند و اغلب به هنگام مواجهه با مساله‌ای در زندگی، در جست‌وجو و انتخاب روشی كارآمدتر هستند و از همه مهم‌تر برای یافتن هویتی مستقل‌تر، پویاتر و مفیدتر بسیار تلاش می‌كنند.
جنگ‌های نرم كودكانه
جنگ و دعوا بین فرزندان یكی از مهم‌ترین دغدغه‌های خانواده‌هایی است كه بیش از یك فرزند دارند. اغلب پدر و مادرها انتظار دارند به جای رقابت، حسادت و كشمكش و دعوا شاهد رفاقت، صمیمیت و دوستی بین فرزندان‌شان باشند. روان‌شناسان عقیده دارند دریافت انحصاری عشق والدین، مورد توجه و محبت آنان قرار گرفتن یا فرزند بهتر بودن از جمله دلایلی است كه باعث حسادت و رقابت ناسالم یا اختلاف و مشاجره بین فرزندان می‌شود و متاسفانه در بسیاری از مواقع، والدین نیز با واكنش‌ها و رفتارهای نامطلوبی چون عدم‌توجه به احساسات و نظرات فرزندان، سرزنش، تهدید و تنبیه، تبعیض قائل شدن، بی‌توجهی به تفاوت‌های فردی، قضاوت و جانبداری كردن، انگ زدن، متهم كردن، امر و نهی كردن‌های مكرر، در بن‌بست قرار دادن و... آتش‌بیارمعركه می‌شوند و زبانه‌های شعله خشم، ناراحتی و نفرت فرزندان را شدت می‌بخشند.
خط قرمز مهم
برخی از والدین در رفتار با فرزندان‌شان دچار تبعیض می‌شوند؛ به‌طور آگاهانه یا به‌طور كاملا ناآگاهانه، به یكی از فرزندان خود بیش از دیگری توجه می‌كنند و اهمیت می‌دهند كه همین عامل اثر مخرب و دوگانه‌ای روی روابط خانوادگی می‌گذارد. فرزندانی كه احساس می‌كنند والدین‌شان مساوات را بین آنها و خواهر یا برادر دیگرشان رعایت نمی‌كنند اغلب به‌خاطر این كه كمتر خواستنی و دوست‌داشتنی هستند احساس ناراحتی و خشم می‌كنند یا به خاطر سطح بالای انتظارات پدر و مادرشان دچار استرس می‌شوند. آنها اغلب چون نمی‌توانند این مساله را با والدین‌شان در میان بگذارند و یا در صورت ابراز، مورد بی توجهی یا پیشداوری قرار می‌گیرند و یا با توجیهات و انكار والدین‌شان مواجه می‌شوند، اغلب ترجیح می‌دهند سكوت كنند، سكوتی كه نتیجه‌ای جز سرخوردگی و یاس ندارد. روان‌شناسان برای رویارویی درست با این مساله به والدین توصیه می‌كنند كه در گفت‌وگوهای صمیمانه از فرزندان‌شان بخواهند كه در كمال صداقت و امنیت، درباره مسائلی كه در زندگی درون خانوادگی با آنها مواجه هستند بدون رودربایستی سخن بگویند. بی‌تردید در همین گفت‌وگوهاست كه می‌توان از رنجش‌هایی كه نشان از تبعیض و تفاوت است، آگاهی یافت. البته نكته قابل تامل برای والدین این است كه خود را آماده انتقادپذیری و تغییر كنند، این كه در ظاهر نشان دهید حاضر به پذیرش هستید اما در باطن خلاف آن عمل كنید، بی‌تردید نتایج نامساعدی به همراه دارد كه آسیب‌زاتر است.