خبرنگاری؛ تلویزیونی یا مكتوب؟
احسان ناظم بكایی
13 سال قبل، همشهری جوان دو ساله شده بود كه به پیشنهاد كامران نجف زاده به خبر 20:30 پیوستم. نیمی از روز در همشهری جوان، خبرنگاری مكتوب می‌كردم و نیم دیگر روز در تحریریه خبر 20:30 و بعدها در بخش‌های دیگر خبر دبیر خبر بودم. در خبرنگاری مكتوب، فرصت برای پیگیری و عمیق كردن یك موضوع و اصلاح اشتباهات احتمالی بیشتر بود. انعكاس نوشته‌ها به واسطه تیراژ كمتر، دایره كوچك‌تری داشت ولی مخاطبان پیگیرتر و وفادارتر بودند. ضمن این‌كه قدرت رسانه مكتوب در ماندگاری و مانایی آن بود اما در خبرنگاری تلویزیونی كه فاصله متن تا آنتن، گاهی به دقیقه می‌رسید، فرصت برای اصلاح اشتباهات احتمالی و عمیق شدن در سوژه، كم و تبعات آن به واسطه تیراژ وسیع خبر تلویزیونی كه به تعداد دستگاه‌های تلویزیون در سراسر كشور بود، وسیع تر می‌بود.
گرچه این وسعت، ماندگاری چندانی نداشت. تجربه كار همزمان در هر دو حوزه، فضای جدیدی را برایم ساخت. از یك سو، متن‌های مجله‌ای و نشریه‌ای تلویزیونی شد. یعنی جملاتم كوتاه شدند. وقتی می‌نوشتم، درست مثل متنی كه برای مجری یا نریتور می‌نوشتم، بلند می‌خواندمشان و همین متن را سریع و صریح می‌كرد. قلمم كاملا تصویری شد و چون در نوشتار تلویزیونی، زمان، تعداد خط و كلمه مهم است، متن هایم منقح شدند. از سوی دیگر، متن‌های تلویزیونی‌ام نشریه‌ای شدند؛ یعنی ویرایش، سختگیرانه و نوشتار به همراه اطلاعات فشرده شد.
معجون این تلفیقات نوشتاری سال‌ها بعد در نوشتن وی سی
_ویدئو‌كلیپ‌های تصویری یا گزارش‌های تصویری كوتاه خبری _
و همین‌طور نوشتن متن‌های مستندهای گوناگون مثل روزگار رضاخانی، اشرف همزاد شاه، سه سال و سه روز و ... به كمكم آمد. تلفیق نگاه خبرنگاری مكتوب كه پایه اش، ریزبینی و تصویرگری است و نگاه خبرنگاری تلویزیونی كه سرعت و وسعت توامان دارد، تجربه جالبی است. از سویی همكاری با هر دو گروه خبرنگار در این سال‌ها باعث لمس فضاهای مختلفی شد. تفاوت دغدغه‌ها و نگاه‌ها در پرداختن متفاوت به سوژه‌ها را می‌توان حس كرد.
خبرنگاران در تلویزیون فقط آنهایی نیستند كه میكروفن به دست جلوی دوربین ظاهر می‌شوند، بلكه گروه بزرگ تری در اتاق‌های فكر متنوع در تحریریه‌های خبر با دادن سوژه، نوشتن متن و پلاتو و پیگیری‌ها، عملا خبرنگاران تلویزیونی‌اند، ولی تصویری از آنها نمی‌بینیم. در كنار اینها كه تولید محتوا می‌كنند تصویربرداران، صدابرداران و تدوینگران هم اگر نباشند، هیچ خبرنگار تلویزیونی نمی‌تواند گزارش خود را روانه آنتن كند. چنانچه در حوزه مكتوب هم خبرنگاران بدون عكاس، صفحه آرا و چاپ نمی‌توانند آنچه دغدغه‌شان است را جلوی چشم مخاطب بگذارند. دنیای خبرنگاری - چه تلویزیونی چه مكتوب - دنیای جالب و پیچیده‌ای است كه همپوشانی كاملی
با دنیای دیگران دارد.