مالیاتی برای داشتن طبیعت سبز
هزینههای سنگینی كه از تخریب محیطزیست بر اقتصاد ایران تحمیل میشود، نشاندهنده بیتوجهی به علم اقتصاد محیطزیست در برنامهریزیهای كلان كشور ماست. اما آیا روشی وجود دارد كه با استفاده از آن بتوان بخشی از این هزینههای گزاف را جبران كرد؟
در گزارش اخیر مركز پژوهشهای مجلس براساس تجارب كشورهای پیشرفته جهان برای این منظور دو راهكار پیشنهاد شده است؛ نخست گرفتن «مالیات محیطزیستی» و دوم رونق «تجارت انتشار». راهكارهایی كه از نظر مجید عباسپور، عضو شورای عالی حفاظت محیطزیست نیز میتوانند روشهایی كارآمد برای جبران بخشی از هزینههای تخریب محیطزیست باشند.
او در گفتوگو با جامجم توضیح میدهد كه امروزه در كشورهای توسعهیافته دنیا در كنار جریمههای سنگینی كه برای انواع و اقسام تخلفات زیستمحیطی تعیین میشود، موضوع دیگری با عنوان «مالیات سبز» رایج شده است؛ مالیاتی كه به گفته عباسپور، نه فقط متخلفان زیستمحیطی، بلكه عموم مردم و بهخصوص تولیدكنندگان صنعتی موظف به پرداخت آن هستند. عضو شورای عالی حفاظت محیطزیست در توضیح بیشتر مفهوم «مالیات سبز» میگوید: در كشورهای پیشرفته، وقتی قرار است كارخانهای احداث شود، ابتدا با استفاده از فناوریهای روز دنیا، تولید آلایندههای زیستمحیطی را به حداقل میرسانند و مقدار آن را محاسبه میكنند. بعد هم براساس میزان مشخص شده به آن كارخانه مجوز تولید انواع آلایندهها را میدهند، اما در ازای آن بر مبنای میزان آسیبی كه این آلایندهها به طبیعت وارد میكند، از آن تولیدكننده مالیات میگیرند. این نوع از مالیات اصطلاحا به «مالیات سبز» معروف شده است.
اما پیشنهاد دیگری كه گزارش اخیر مركز پژوهشهای مجلس برای جبران خسارتهای ناشی از تخریب محیطزیست ارائه كرده، مفهومی است با عنوان «تجارت انتشار» كه عباسپور درباره آن اینطور توضیح میدهد: در كشورهای توسعهیافته، ابتدا مشابه روشی كه برای مالیات سبز بیان شد، به هر تولیدكننده مجوز میدهند كه مقدار مشخصی گاز گلخانهای منتشر كند، اما با این تفاوت كه در این روش تولیدكننده میتواند بخشی از مقدار مجاز انتشار گاز گلخانهای خود را در بازار آزاد نیز معامله كند.