printlogo


فیس‌بوك در خدمت آل‌سعود


سه سال پیش وقتی محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان سعودی طی سفری به آمریكا سر از «سیلیكون ولی» در كالیفرنیا در‌آورد، خیلی‌ها گفتند هدف از این دیدار استفاده از فیس‌بوك برای اهداف بن‌سلمان بوده است. چندی پس از آن بود كه روزنامه گاردین در گزارشی به فعالیت یك شركت تبلیغاتی انگلیسی پرداخت كه توسط دوست نزدیك بوریس جانسون، نخست‌وزیر جدید این كشور اداره می‌شد و مطالبی گمراه‌كننده برای ترمیم وجهه دولت سعودی در شبكه اجتماعی فیس‌بوك منتشر می‌كرد. این روزنامه در گزارش خود نوشت: لینتون كروسبی هم‌پیمان نزدیك به بوریس جانسون، نخست‌وزیر انگلیس شركت تبلیغاتی و روابط عمومی سی‌تی‌اف بارتنرز را مدیریت می‌كند. این شركت شبكه‌ای گمراه‌كننده را بنا نهاده كه مطالب تبلیغاتی را در قالب اخبار واقعی در فیس‌بوك ارائه می‌كند. به نوشته گاردین، این شركت، میلیون‌ها پوند از دولت سعودی برای خوب جلوه دادن وجهه محمد بن‌سلمان، ولیعهد سعودی دریافت كرده است.
بعدها موسسان فیس‌بوك نیز اعتراف كردند شبكه‌ای متشكل از صدها حساب كاربری جعلی را كشف كرده‌اند كه به حكومت عربستان سعودی وابسته بوده و تلاش داشته دیدگاه‌های همسو با ریاض را در افكار‌عمومی گسترش دهد. این شركت با صدور بیانیه‌ای رسمی برای اولین‌بار اعلام كرد بیش از ۳۵۰حساب و صفحه را كه حدود 4/1 میلیون دنبال‌كننده داشته‌اند، به حالت تعلیق درآورده است. فیس‌بوك افراد پشت‌پرده راه‌اندازی این شبكه پروپاگاندا را معرفی نكرد، اما گفت این افراد به حكومت عربستان سعودی وابسته بودند و تنها برای تبلیغ صفحات مد‌نظر خود، بیش از صد هزار دلار هزینه كرده‌اند.
ناتانیل گلیچر، رئیس اداره خط‌مشی امنیت سایبری فیس‌بوك می‌گوید، این شبكه تلاش كرده تا برنامه‌های اقتصادی محمد بن‌سلمان، ولیعهد سعودی و عملیات نظامی این كشور در یمن را به عنوان یك موفقیت تبلیغ كند. این شبكه همچنین «به صورت مداوم انتقاداتی از كشورهای همسایه مانند ایران، قطر و تركیه را نشر داده و اعتبار شبكه خبری الجزیره و سازمان عفو بین‌الملل را زیر سؤال برده است.»
حال سایت مدیم آمریكا به بررسی برخی جزئیات ۳۸۷ صفحه مرتبط با دولت عربستان پرداخته و می‌نویسد: در این صفحات تبلیغاتی علیه خاندان حاكم قطر و رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور تركیه و ایران انجام می‌شد. تاریخ ایجاد صفحاتی كه موضوعاتی را درباره اردوغان منتشر كرده‌اند، نشان می‌دهد این حساب‌ها بعد از ناپدید شدن خاشقچی ایجاد شده‌ و این مساله نشان می‌دهد شاید اردوغان به خاطر موضع واضحش نسبت به قتل خاشقچی هدف قرار گرفته است.برخی دیگر از این صفحات از حمد بن خلیفه آل‌ثانی، امیر سابق قطر انتقاد می‌كنند. این حساب‌ها تعداد كمی دنبال‌كننده دارند. تنش‌ها میان عربستان و قطر از زمان به قدرت رسیدن حمد بن خلیفه آل‌ثانی در سال ۱۹۹۵ افزایش یافته است.
به نوشته این سایت «صفحات دیگری در فیس‌بوك مثل FreedomIran79  و Irantag Irantag  درباره امور داخلی ایران است. این صفحات كه به زبان عربی و انگلیسی هستند، نشان می‌دهد احتمالا مردم ایران را هدف قرار نداده‌اند‌. با این حال آگاهان می‌دانند عربستان سعودی در مجموعه رسانه‌های خود همواره ایران را هدف قرار داده و می‌كوشد از طریق این رسانه‌ها اخباری دروغین و شایعات را در باره تحولات داخلی ایران منتشر كند. مساله مهم این است كه چرا شبكه‌هایی مانند فیس‌بوك به رغم ادعای آزاد بودن خود چنین اجازه‌ای می‌دهند كه حاكمانی مانند محمد بن‌سلمان با پول‌های باد آورده خود آنها را به خدمت بگیرد‌؟ افشای چند صفحه جعلی تنها عذری بدتر از گناه بوده و نشان می‌دهد فیس‌بوك در یك دادوستد هنگفت بخشی از معامله را برهم زده است تا بخش بزرگ‌تری از آن سالم بماند.