طبق آمار سازمان پزشکی قانونی کشور میزان غرقشدگی در 4 ماه نخست سال نسبت به سال گذشته افزایش داشته و استانهای غیرساحلی در صدر این آمار قرار دارند
شیرجه مرگ
تابستان كه به ماه انگورخیزش میرسد، یعنی به شهریور؛ آخرین ماه فصل گرم، سفرهای تابستانی هم به اوج میرسد؛ سفرهایی كه اغلب و با توجه به گرمای هوا، مقاصد ساحلی مثل استانهای شمالی و جنوبی یا دارای دریاچه و رودخانه در استانهای غیرساحلی را نشانه میگیرند. سفر به این مناطق كشور اما به همان اندازه كه دلچسب است و فرصتی برای رفع خستگی و ایجاد نشاط، میتواند تهدیدآمیز باشد و توام با حادثه غرقشدگی؛ مسالهای كه آمارها هم به آن اشاره دارند و متاسفانه حاكی از افزایش چشمگیر میزان غرقشدگی در چهار ماه نخست امسال نسبت به سال گذشته هستند. جدا از افزایش آمار غرق شدهها در سال جاری كه خود به تنهایی اتفاقی نگرانكننده و غمانگیز است، آنچه در این میان خلاف انتظار و موجب شگفتی است، اینكه میزان غرقشدگان در استانهایی چون فارس و اصفهان كه غیرساحلیاند و دریا ندارند، بسیار بالا و حتی بیشتر از استانهای شمالی است.
آخرین آمار منتشر شده سازمان پزشكی قانونی كشور از فوت شدگان به دلیل غرقشدگی، حاوی نكات قابل تاملی است.
طبق این آمار، تعداد فوتشدگان به دلیل غرقشدگی از 367 فوتی در چهار ماهه سال قبل، به 608 فوتی در چهار ماهه امسال رسیده كه رشد 7/65درصدی در این زمینه را نشان میدهد.
نكته قابل تامل دیگر در این آمار، رشد بالای غرقشدگی در استان فارس (رشد 5/87درصدی)، اصفهان (۲۰۰درصدی) و لرستان ( ۱۵۳درصدی) است. آمار منتشره میگوید در این مدت استانهای فارس با 60، خوزستان با 59 و مازندران با 48 فوتی بیشترین آمار غرقشدگی را در كشور داشتند. استانهای اصفهان با 42، گیلان با 41 و لرستان با 38 فوتی نیز در ردههای بعدی جدول قرار میگیرند.
آمار حاوی نكات مهم دیگری هم هست، اینكه بیشترین آمار تلفات غرقشدگی در رودخانهها اتفاق میافتد و در مقایسه با مدت مشابه سال قبل تعداد زنان فوت شده بر اثر غرقشدگی در كشور بیش از دو برابر شده است. (110 نفر زن و 498 نفر مرد)
نكته مهم دیگر اینكه هر چند تقریبا طی 15 سال اخیر بیشترین آمار غرق شدگی همواره مربوط به سه استان خوزستان، مازندران و گیلان بوده، اما در سال جاری استانهای دیگری نیز با آمار بالای غرقشدگی مواجه بوده و رشد قابل توجهی در این زمینه داشتهاند كه در این خصوص كارشناسان و مسؤولان حوزه آب، عامل بارشهای ابتدای سال و وقوع سیل و پرحجم شدن آب رودخانهها را بیتاثیر ندانستهاند؛ منابع آبی زیبایی كه در این فصل بسیاری از مسافران و گردشگران را به سوی خود جلب میكند و برای آنها كه فن شنا نمیدانند و بیگدار و بیاحتیاط به آب میزنند، در حكم تله و دامی افسونگر نقش بازی میكنند.
زیبارویان خطرناك!
محمد بهمنی، یكی از فعالان حوزه محیطزیست و گردشگری در این باره به جامجم میگوید: در شهرستان اقلید در استان فارس منطقهای بكر و گردشگری به نام تنگ براق وجود دارد كه زیبایی خیرهكننده این تفرجگاه سبب میشود گردشگران بسیاری از نقاط مختلف كشور به این شهر بیایند، اما تنگ براق در خرداد و تیر دو نفر را به كام مرگ كشانده است.متأسفانه گردشگران احساس میكنند فقط دریاست كه جان افراد را میگیرد و همین عامل سبب میشود مناطقی كه امكان غرقشدن در آن وجود دارد، كمتر جدی گرفته شود، كمااینكه تاكنون همین تنگ براق افراد زیادی را به كام مرگ كشانده است.
سری به آمار بزنیم
به عنوان مثال بد نیست، سری به آمار تلفات این منابع آبی ـ گردشگری بزنیم:
در خرداد 1398 جوان ۲۰ ساله اهل اصفهان در تنگ براق جان باخت و تلاش مأموران اورژانس برای نجاتش راه به جایی نبرد.
یك ماه بعد جوان ۳۰ ساله اهل زرقان كه به قصد شنا وارد این تنگه جذاب شده بود، غرق شد و پس از چهار ساعت زیر آب ماندن، پیكر بیجان او توسط اورژانس به خارج انتقال داده شد.اخیرا در استان خوزستان هم حوادثی رخ داد. غرقشدن دو نوجوان بر اثر بیاحتیاطی در رودخانه كارون به علت آشنا نبودن با فن شنا یكی از همین حوادث بود. این حادثه در روستای امالخرجین بود كه ۳۱ مرداد به وقوع پیوست.همچنین دو دختر جوان اهوازی بر اثر بیاحتیاطی در پایین دست سد شهید عباسپور جان خود را از دست دادند. این اتفاق ۵مرداد امسال رخ داد.
یك پدر و پسر در حبیبآباد اصفهان در 22 مرداد كه برای شستوشوی لباس كنار استخر رفته بودند غرق شدند. در این حادثه پسر 16 ساله بر اثر سر خوردن داخل آب سقوط میكند و پدر 49 ساله او كه برای نجات فرزندش به آب میزند هم غرق میشود و هر دو جانشان را از دست میدهند.و اخیرا هم در شامگاه جمعه یك شهریور، دو دختر اهل بشاگرد هرمزگان كه برای «تماشای سیلاب هنگام بارندگی» به كنار رودخانه رفته بودند، بر اثر طغیان آب، در رودخانه سقوط كرده و جان باختند. این دو خواهر ۱۰ و ۱۲ ساله بودند.
بریم شنا، كو خطر؟!
ابوالفضل حیدری، كارشناس حوزه آب در استان فارس درباره علت اینكه چرا آمار غرق شدهها بیش از سالهای گذشته است، به جامجم میگوید: بدون تردید پر آب شدن سدها، دریاچهها و جاری شدن رودخانهها در مكانهایی كه تا پیش از این اسیر خشكسالی بودند یكی از عواملی است كه میتواند مردم را به شنا در این مكانها جلب كند.
تصور اینكه عمق آب بسیار پایین است یا اینكه شنای مقدماتی را میدانند، سبب شده تا بسیاری این مكانها را گزینهای برای آبتنی انتخاب كنند.
در ارتباط با اینكه چرا در فارس بیشتر از یك استان ساحلی حوادث غرقشدگی رخ میدهد، هم میگوید: بهتر است این مسأله را از ناجيان غریق سؤال كنید، اما آنچه به نظر من وجود دارد، آن است كه مردم استانهای دور از ساحل، آب را به عنوان یك تهدید جدی برای مرگ نمیدانند.
شنا؛ مهارتی لازم برای همه جا
حمید قرهچاهی كه یك ناجی غریق در استان فارس و بوشهر به شمار میرود و مدتهای مدیدی به عنوان یكی از ناجیان غریق در سواحل بوشهر مشغول به كار بوده درباره علت غرق شدن افراد در استانهایی مثل فارس به ما میگوید: این مسأله یك پاسخ بسیار روشن دارد؛ كسانی كه در كنار دریا و دریاچههای فعال زندگی میكنند بدون تردید دارای مهارتهای فراوان در برخورد با دریا و آب هستند. آنها با دریا زندگی كرده و میدانند كه چه زمانی دریا روی خوش با آنها نشان میدهد و چه زمانی خشمگین است و از همه مهمتر چه اقداماتی برای شنا باید از قبل انجام دهند.
اما هر چه از استانهای ساحلی فاصله و به استانهای مركزی نزدیك میشویم لزوم یادگیری شنا به دلیل عدم ارتباط افراد با آب به عنوان یك نیاز، كمتر شده و وقتی بحث از یادگیری به میان میآید در اولین واكنش میگویند شنا در كجای زندگی ما قرار دارد و همین افراد در مكانهایی كه گاهی مجاز به شنا كردن نیستند، غرق میشوند.
وی در عین حال پیشنهاد داد، اماكنی كه سابقه غرق شدن افراد در آنها وجود دارد باید ساماندهی شود. بهعنوان مثال تنگ براق شهرستان اقلید یكی از این مكانهاست كه باید برای شنا در آن مسائل و امكانات آن دیده شود تا یك آبتنی ایمن در اینگونه مناطق را شاهد باشیم.
مكانهای پرخطر استان فارس
رئیس مركز مدیریت حوادث و فوریتهای پزشكی استان فارس با زنگ هشدار خواندن افرادی كه در محلهای غیرمجاز اقدام به شنا میكنند، مكانهایی مثل استخر، باغ، آبشار، رودخانه، دریاچه نمك، كهمره سرخی، سیخ درانگون را از محلههایی میداند كه افراد در فارس جان خود را از دست دادهاند. محمدجواد مرادیان با اعلام نام این اماكن از مردم تقاضا میكند كه به هیچ عنوان در محلهای غیرمجاز شنا نكنند.
لطفا شنا یاد بگیرید
اما در خوزستان مدیرعامل جمعیت هلالاحمر این استان معتقد است، صرف سالمسازی و ایمنسازی سواحل و افزایش تجهیزات، امكانات و اعتبارات در استانهای شمالی، موجب شده كه سایر استانها در انزوای توجه و رسیدگی قرار گیرند و همین هم باعث شده خوزستان رتبه نخست غرقشدگی را در كشور از آن خود كند.
علی خدادادی به جامجم میگوید: با توجه به اینكه توسعه زیرساختها با تنگناهای مالی فعلی و مشكلات اعتباری امكانپذیر نیست، پیشنهاد میشود كه همگان شنا یاد بگیرند، زیرا آموزش شنا برای ساكنان محلی اطراف رودخانهها و سواحل میتواند در كاهش آمار غرقشدگی مؤثر باشد.
همه غرقشدگان رودخانهها
كافی است به آمار غرقشدگان در استانهای لرستان و اصفهان و حتی مازندران و گیلان نگاهی بیندازیم.
در تمام این استانها كه نامشان در صدر فهرست آمار غرقشدگان قرار دارد، عامل غرقشدگی در رودخانههای پرآب نقش اول را دارد؛ همان رودهایی كه گردشگران و مسافران فصل بهار و تابستان را به سوی خود میكشد.
به طور مثال و براساس گزارش روابط عمومی پزشكی قانونی استان اصفهان، آمار تلفات غرقشدگی طی سه ماهه اول امسال در این استان، شامل پنج نفر در رودخانه، پنج نفر در استخر كشاورزی، سه نفر در استخر شنا، پنج نفر در كانال، دو نفر در چاه و یك نفر سایر بوده است.
در استان گیلان هم كه انتظار میرود درصد بالایی از تلفات غرقشدگان مخصوص دریا باشد، باز خلاف این دیده میشود، طوری كه رضا اسلامی، مدیركل مدیریت بحران استانداری گیلان میگوید: از 63 نفر غرقشده از ابتدای امسال تا پایان تیر، ۲۶ نفر در دریا و ۳۷ نفر در رودخانهها، كانالها، سد و استخر غرق شدهاند.
وی با اشاره به پر آب بودن رودخانههای استان بهدلیل بارشهای امسال، بر ضرورت پرهیز از شنا در خارج از طرحهای سالمسازی تاكید میكند و میگوید: شهروندان و گردشگران به هشدارهای مسؤولان مربوط از جمله هواشناسی، مدیریت بحران و ناجیان غریق توجه كنند؛ چراكه همه هشدارها برای حفظ و سلامت شهروندان و ماندگاری خاطراتی خوش از دریاست.
افزایش غرقشدگان رودخانههای مازندران
به گفته مدیركل پزشكی قانونی مازندران در این استان هم امسال، آمار غرقشدگان در رودخانهها افزایش داشته است. آمار پزشكی قانونی مازندران غرق شدن 21 نفر در رودخانههای مازندران تا تیر امسال را نشان میدهد كه نسبت به سال گذشته افزایش داشته است.
علی عباسی با اشاره به اینكه رودخانههای شهرهای كلاردشت با پنج و آمل با چهار فوتی، بیشترین غرقی را داشتهاند، میگوید: در حال حاضر به دلیل افزایش جمعیت شهری و روستایی این قبیل خطرات در حال افزایش است و باید برای جلوگیری از افزایش غرقشدگی با هشدارهای لازم در مناطقی كه امكان خطرآفرینیاش هم مشخص است، با اطلاعرسانی و آگاهی عمومی به شیوههای مختلف برای كاهش تلفات انسانی اقدام كرد كه در این زمینه رسانهها میتوانند نقش ویژهای در اطلاعرسانی و كاهش تلفات ناشی از غرقشدن شناگران در رودخانهها ایفا كنند.