مروری بر یك خاطره دور و دراز از اولین كتاب!
سفر به سیارهای ناشناخته
حسام آبنوس
سالها با همین دو جلدی پز دادم. سالها هرجا حرف میشد من هم سینهام را جلو میدادم و گلویم را صاف میكردم و میگفتم «بله، من هم!»
سالها با «صبا» و نقطههای نورانی خیالپردازی كردم و خودم را جای او گذاشتم كه پایم به سیارهای دیگر باز شده است. خودم را تصور میكردم كه در فضا معلقم و انگار كه در هوا راه میروم سبك شدهام. سالها هرجا میخواستند از علایق كتابخوانی من بدانند محكم میگفتم علمی - تخیلی، اصلا این فضلی بود كه بهجای گفتن از اینكه مثلا كتاب درسی دوست دارم یا كتاب علمی و تقسیمبندیهایی ذهنی مانند آنچه گفته شد، محكم بگویم من فقط علمی - تخیلی دوست دارم و زمانی كه میپرسیدند مثلا چی؟ میگفتم «هوشمندان سیاره اوراك»!
اصلا نمیدانم چطور شد خریدمش. فقط یادم هست كه نمایشگاهی در نمازخانه مدرسه برگزار شده بود . من هم كلاس اول راهنمایی بودم (ششم امروز) و وقتی بیرون آمدم رمان دو جلدی هوشمندان سیاره اوراك اثر فریبا كلهر در یك مجلد با جلد سخت در دستانم بود. هنوز هم كه فكر میكنم نمیدانم چطور شد این كتاب را انتخاب كردم، ولی هرچه بود تجربه خوب و شیرینی را امروز پس از 20 سال در ذهنم ماندگار كرده است. كتابی با جلد بنفش كه قطعی شبیه خشتی داشت و شب و روز خواندم تا به انتهایش رسیدم. وقتی تمام شد انگار شاخ غول را شكسته باشم و یكی از هفتخوان دستم را پشت سر گذاشته باشم حسی سرشار از غرور داشتم.
قصهای كه چیز زیادی از آن در خاطرم نمانده، ولی شخصیت یك دایی در ذهنم هست و موجوداتی كه صبا را كه منبع نورانی قوی و زیادی در خود دارد به سیارهشان میبرند. از آن بالا انسانها به شكل نقاطی پرنور یا كمنور به چشم میآیند كه نورانیتر بودن آنها وجه تمایزشان و غیرعادی بودن و به عبارتی ممتاز بودن آنها را نشان میدهد.
اصلا همین كتاب باب خرید كتاب و به اصطلاح مجوز خرید كتابهای بعدی را به من داد و كتاب تنها چیزی بود كه پس از خریدن آن با سؤال اینكه «با پولهایت چه كردهای؟» روبهرو نمیشدم. خاطرم هست بعد از آن از كتابفروشی و لوازمالتحریر فروشی آقای حیدری كه آن زمان برای من بزرگ جلوه میكرد، ولی بعدها كه بزرگتر شدم دیدم خیلی هم كوچك است؛ كتابهای دیگری خریدم. دیوان حافظ قطع كوچك یكی از آنها بود. كتابی كه فكر میكردم من را به دنیای بزرگترها وارد میكند و حالا با این كتاب حرفهایی برای گفتن دارم. چون دیده بودم بزرگترها در جمع دیوان حافظ در دست حرف از آینده و فال و پیشبینی روزهای آتی میزنند و برای نوجوان آن روزها باورنكردنی بود كه یك كتاب بتواند این قابلیتها را داشته باشد. خریدن رمانی از یكی از همین نویسندههایی كه به نویسندههای عامهپسندنویس مشهور هستند نیز یكی از تجربیاتم در خرید از مغازه آقای حیدری بود. كتابی كه خودم چند صفحهاش را هم نتوانستم بخوانم، ولی دخترعموهایم آنقدر خواندند كه جلد كتاب از آن جدا شد و هربار هم كه میخواندند، انگار برایشان تازگی دارد و گاهی نماشكی هم احتمالا در سوگ شخصیت اصلی كتاب میریختند.
البته شاید هوشمندان سیاره اوراك كه نشر قدیانی آن را منتشر كرده به این خاطر در ذهنم مانده باشد كه اولین خرید كتابم بوده، وگرنه كتابهایی كه از مركز شماره ۹ كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان در محله قدیمی میگرفتم، قدیمیتر از ماجرای سفر به فضاست. حتی نگرانی بابت بازگشت به موقع كتابها به مخزن كتابخانه هنوز از خاطرم پاك نشده، ولی به هر حال رمان نوجوان خانم كلهر، سهم زیادی در خاطرات دوران مدرسه من با كتابها داشته است. رمانی كه هنوز هم وقتی به آن فكر میكنم یاد لحظاتی میافتم كه كنار شوفاژ مینشستم و ساعتهای پس از مدرسه را در عالم سفر به سیارهای دیگر سیر میكردم. هیچگاه پیش نیامد كه حین خواندن این كتاب با عبارت «الان وقت این كارها نیست» از سوی مادرم كه نظارت بیشتری روی درس ما داشت، مواجه شده باشم. او حتی اگر تشویق نمیكرد، ولی بابت اینكه مشغول مطالعه غیردرسی هستم، بازخواستم نمیكرد و تشرمان نمیزد. هرچند هیچوقت در هیچ امتحانی یك سؤال ولو «بیست و پنج صدم نمرهای» هم نیامد ولی او من را به خاطر انس با كتابها توبیخ نكرد. تا جایی كه كتابخانه مدرسه را در سالهای دوم و سوم راهنمایی به ما (من + امیر قرقچی) سپردند تا هم نظمی به آنجا بدهیم و هم به متقاضیان كتاب امانت بدهیم. اتفاقی كه آن هم یكی از شیرینترین خاطرات دوران مدرسهام است كه اگر فرصتی پیش آمد، برایتان همینجا خواهم نوشت.