«تختی» به‌جای «مایكل جكسون»
مجید فضائلی
از تاریخ گفتن برای كودكان مساله چالش‌برانگیزی است. از یك‌سو تصور گذشته برایشان سخت است و از سوی دیگر ناآگاهی نسبت به داشته‌های فرهنگی و تجربه تاریخی مصیبت به‌همراه دارد. وضعیت كتاب‌های درسی هم مشخص است. یك نگاه تك‌بعدی حكمرانی می‌كند كه نتیجه‌اش می‌شود حفظ‌كردن عبارت‌های بی‌محتوایی نظیر شاهان نالایق و عیش‌ونوش در حرمسرا و بی‌توجهی به دشمن و.... به همه اینها سرازیر شدن سیل ابرقهرمان‌های سینمایی خارجی از مرد عنكبوتی و بن‌تن و بتمن و هزار شكل ریزودرشت دیگر را اضافه كنیم كه خود را روی لیوان و جلد دفتر مدرسه و لباس و كیف و كفش و اسباب‌بازی‌ها جا داده‌اند. همه اینها با هم جمع می‌شود و نتیجه‌اش می‌شود كودكی كه حواسش به گذشته نیست و سرگرم فانتزی‌های وارداتی شده است. نتیجه دهشتناكی است. همین وضعیت هم باعث می‌شود كه فانتزی‌های تاریخی بازار پررونقی پیدا كنند. تصویر ابرقهرمانی ساخته شده از كوروش و داریوش در سال‌های اخیر را مرور كنید. شیفتگی ساده‌لوحانه نسبت به منشور حقوق بشر هخامنشیان را نیز. حتی تصویرسازی‌های به اصطلاح مستند شبكه‌هایی نظیر من‌وتو در تونل تاریخ نیز همین‌طور است. از كل جامعه ایران، چند خیابان محدود تهران را نمایش می‌دهند، با ماشین‌های نوستالژیك و استخر و دامن و موهای رها شده در آرامش ناشی از وزیدن نسیم!
در چنین وضعیتی است كه می‌توان اهمیت برنامه ساده‌ای مثل «تو هدیه خدایی» را متوجه شد. پدر و مادرهایی كه از چند روز قبل، عكس فرزندان خود را برای شبكه پویا فرستاده‌اند و منتظرند كه در روز موعود چهره فرزندشان از تلویزیون پخش شود و تولدش را جشن بگیرند. همین اتفاق هم می‌افتد و با همان جذابیتی كه از برنامه اینچنینی انتظار می‌رود، این روز مهم برای كودك و والدین، در خاطره‌شان ثبت می‌شود. در میانه همین برنامه، به كودكان یادآوری می‌شود كه در این روز، آدم‌های بزرگ دیگری هم به دنیا آمده‌اند؛ آدم‌هایی كه عمدتا نسبتی با تاریخ این مرزوبوم دارند.
افتخارآفرینان ورزشی، فعالان فرهنگی، علمای دینی، رجال سیاسی و شهدای حافظ امنیت و استقلال كشور. شاید بشود بر بعضی مصادیق نقدی وارد كرد و پیشنهاد داد كه ذكر تولد یكی بر دیگری مقدم شود، اما اصل كار بسیار ارزشمند است. چه اشكالی داردكه تولد تختی، شیرودی، ابراهیمی‌دینانی، قرائتی و آیت‌ا... مدنی تبریك گفته شود؟ گوگل حتی نامواره خود را به‌مناسبت تولد و مرگ آدم‌های مورد علاقه‌اش تغییر می‌دهد، پس چرا ما چنین نكنیم؟ چرا به‌جای آن مرور كلیشه‌ای از مناسبت‌های روز كه روی صفحه زرد و كرمی با حاشیه‌های سوخته و قهوه‌ای و تصاویر سیاه‌وسفید و
رنگ‌ورو رفته با یك نریشن سخت روایت می‌شد و می‌شود، این پیوند نرم و خوش آب و رنگ با تاریخ و مفاخر
جایگزین نشود؟
اصلاح وضعیت ناآگاهی تاریخی توام شده با فانتزی و نوستالژی، از همین قدم‌های كوچك شروع می‌شود. از یادآوری مفاخر این آب و خاك، از روایت‌های همراه با اعتماد به نفس و با رویكرد شناخت فرازوفرودها، از بازخوانی‌های دور از تعصب و همراه با جذابیت.