آیا از تركیب دوربین قوی و شبكه‌های اجتماعی باید ترسید؟
كابوسی به نام ناامنی
چند روز پیش رسانه‌های ژاپنی، خبر ایجاد مزاحمت فردی برای یك هنرمند سرشناس این كشور را منتشر كردند. با این‌كه شاید این خبر برای بسیاری از ما جذابیت خاصی نداشته باشد، اما شیوه‌ای كه این فرد مزاحم توانست به نشانی محل سكونت این هنرمند سرشناس دست یابد، عجیب و در عین حال نگران‌كننده است. ماجرا از این قرار بود كه این مرد ابتدا یكی از تصاویر این هنرمند در شبكه‌های اجتماعی را بررسی كرده و با اندكی دقت متوجه شد كه می‌تواند بازتاب تصویر مكانی مشخص را در چشمان او شناسایی كند. این فرد مزاحم در گام بعدی توانست ایستگاه قطاری را كه این هنرمند از خانه برای رفتن به محل كار استفاده می‌كند تشخیص دهد و سپس با استفاده از سامانه استریت ویوو گوگل (Street View) و نیز برخی جزئیات دیگر، خانه‌اش را شناسایی كند. هدف این مرد، ایجاد مزاحمت برای این هنرمند بود. با این‌كه تردیدی در هوش بالای این مزاحم در استفاده از چنین شیوه‌ای وجود ندارد، اما بیایید به این ماجرا از زاویه‌ای دیگر نگاه كنیم.
صالح سپهری‌فر
نگرانی‌ها درباره حفظ حریم خصوصی
این اتفاق موجب ایجاد پرسش‌ها و نگرانی‌های متعددی در خصوص حریم خصوصی شد. واقعیت این است كه امنیت كاربران در عصری كه تصاویری باكیفیت بالا در شبكه‌های اجتماعی به اشتراك گذاشته می‌شود، به‌راحتی قابل حفاظت نیست. در واقع، تصاویر روزمره‌ای كه ممكن است از طریق شبكه‌های اجتماعی با دیگران به اشتراك بگذاریم، ممكن است در نهایت مواردی را كه می‌خواهیم از دیگران پنهان نگه داریم، فاش‌كند.
این روزها حتی یك گوشی متوسط هم می‌تواند تصاویری باكیفیت و جزئیات بالا را به ما بدهد. بسیاری از ما به شبكه‌های اجتماعی دسترسی داریم و به‌راحتی این تصاویر را در اختیار دیگران قرار می‌دهیم. شاید وقت آن شده بپذیریم استفاده از شبكه‌های اجتماعی می‌تواند چنین مخاطراتی نیز داشته باشد.
یك عادت؛ یك تهدید
افراد زیادی، لحظات مختلف زندگی خود را در شبكه‌های اجتماعی نظیر اینستاگرام با دیگران به اشتراك می‌گذارند. در این میان، برخی كاربران از جمله افراد سرشناس دنیای هنر یا ورزش، علاقه بیشتری به این كار دارند، زیرا نه تنها با این روش به تقویت برند شخصی خود كمك می‌كنند، بلكه حتی می‌توانند كسب درآمد هم داشته باشند.
از سویی دیگر، شركت‌های پیشرو در زمینه تولید گوشی‌های هوشمند به‌شدت به رقابت با یكدیگر برای ارائه دوربین‌هایی بهتر به مشتریان مشغولند، به طوری كه یكی از اصلی‌ترین شاخص‌های ارزیابی كیفیت یك گوشی جدید، قابلیت‌ها و مشخصات فنی دوربین آن است.
برای نمونه، گوشی جدید آیفون ۱۱ پرو دارای سه لنز در دوربین است و به‌زودی یك به‌روزرسانی نرم‌افزاری برای بهره‌گیری از هوش مصنوعی به منظور نمایش بهتر جزئیات نیز به آن افزوده می‌شود. گوشی گلكسی ای۹ سامسونگ نیز دوربینی سه لنزه دارد و گوشی معروف هوآوی با نام پی۳۰پرو هم از تركیبی قدرتمند از سخت‌افزار و نرم‌افزار بهره می‌برد كه امكان زوم ۵۰ برابری را فراهم می‌كند.
این میزان از دقت و جزئیات از یك سو و حجم بالای تصاویری كه كاربران و به‌ویژه افراد سرشناس از خود در شبكه‌های اجتماعی ارسال می‌كنند، می‌تواند مشكلاتی را نظیر همان خواننده ژاپنی برایشان به همراه آورد.
به همین دلیل، معمولا به افراد معروف توصیه می‌شود مراقب باشند تصاویری این چنینی را با طرفداران خود به اشتراك نگذارند. خودداری از به‌اشتراك‌گذاری هر نوع اطلاعات زنده (نظیر پخش زنده از محلی كه در آن حضور دارند)، خودداری از عكس گرفتن از محل زندگی و محله‌ای كه در آن ساكن هستند، از جمله دیگر توصیه‌هایی است كه به این افراد می‌شود. برخی كارشناسان می‌گویند در صورتی كه فردی بیش از صد هزار دنبال‌كننده یافت، باید به‌شدت مراقب هر نوع نشانه قابل شناسایی در تصاویرش باشد.
البته سال‌هاست بسیاری از هنرپیشه‌ها و افراد معروف و پرطرفدار در حوزه‌های مختلف، یك سری تدابیر امنیتی را رعایت می‌كنند. با این وجود، امكان لو رفتن اطلاعات شخصی از طریق تصاویر به اشتراك‌گذاشته شده در شبكه‌های اجتماعی موضوع جدیدی است كه شاید برخی آن را كم‌اهمیت بدانند.
در ماجرای هنرمند ژاپنی، گفتیم فرد مزاحم با استفاده از سامانه نقشه گوگل و قابلیت «استریت ویوو» كه امكان مشاهده خیابان و خانه‌ها را به كاربر می‌دهد، توانست موقعیت دقیق منزل این هنرمند را شناسایی كند. این مساله سبب شد انگشت اتهام یك بار دیگر به سوی گوگل گرفته شود.
پیش از این نیز برخی كارشناسان درباره امكان سوءاستفاده از این سامانه هشدار داده بودند. جالب است بدانید برخی كشورها نظیر هند درخواست گوگل برای گنجاندن خیابان‌های این كشور در سامانه مذكور را به همین دلیل رد كرده‌اند. همچنین فشارهای وارده در ایالات متحده به گوگل سبب شده این شركت در تصاویر خیابان‌ها در این سامانه، پلاك خودروها و نیز چهره افراد مشخص در تصاویر را بپوشاند. با این وجود، باز هم جزئیات دیگری نظیر حیوانات خانگی همراه افراد یا نقاشی‌های روی دیوار كاملا در این تصاویر به‌صورت واضح نمایش داده می‌شود.
داستانی كه همچنان ادامه دارد
می‌گویند همراه با پیشرفت فناوری، شیوه‌های سوءاستفاده از آن هم پیشرفت می‌كند. شاید مواردی كه دیدیم، تنها بخشی از سوءاستفاده‌هایی باشد كه بتوان از تصاویر باكیفیت كاربران انجام داد. با وجود این‌كه احتمالا هنوز راه‌های رفته و نرفته دیگری در این زمینه وجود دارد، شاید بهتر باشد با اندكی احتیاط، تا حد امكان جلوی بروز مشكلاتی این‌چنینی را بگیریم.
سلفی‌هایی كه بلای جان می‌شود
امروزه استفاده از اثر انگشت برای باز كردن قفل گوشی‌های هوشمند، قفل‌های هوشمند محل كار یا منزل و احراز هویت در برخی مراكز، اقدامی عادی به شمار می‌رود. اثر انگشت یك قابلیت منحصربه‌فرد برای هر فردی است و به همین دلیل، امكان جعل و بازسازی آن دشوار است.
با این وجود، همین دوربین‌های قدرتمند تلفن همراه می‌تواند دردسری جدی در این زمینه ایجاد كند. مدتی پیش مطالعه‌ای از سوی پژوهشگران ژاپنی منتشر شد كه نشان می‌داد با بررسی دقیق تصاویر سلفی یا معمولی كه در آن فرد، دو انگشت خود را به نشانه پیروزی بالا گرفته می‌توان اثر انگشت او را بازسازی كرد.
اما دردسرهای دستیابی فردی تبهكار به اثر انگشت ما می‌تواند به‌مراتب بدتر از دستیابی به گذرواژه‌هایمان باشد. یك گذرواژه را می‌توان به راحتی تغییر داد، اما اثر انگشت این گونه نیست و امكان تغییر آن وجود ندارد.
با گسترش استفاده از فناوری احراز هویت با اثر انگشت و مجهز شدن دستگاه‌های بیشتری به آن، پیامدهای مخرب دسترسی غیرمجاز دیگران به اثر انگشت‌مان بسیار بیشتر از گذشته خواهد بود.
این اتفاق موجب ایجاد پرسش‌ها و نگرانی‌های متعددی در خصوص حریم خصوصی شد. واقعیت این است كه امنیت كاربران در عصری كه تصاویری باكیفیت بالا در شبكه‌های اجتماعی به اشتراك گذاشته می‌شود، به‌راحتی قابل حفاظت نیست. در واقع، تصاویر روزمره‌ای كه ممكن است از طریق شبكه‌های اجتماعی با دیگران به اشتراك بگذاریم، ممكن است در نهایت مواردی را كه می‌خواهیم از دیگران پنهان نگه داریم، فاش‌كند.
این روزها حتی یك گوشی متوسط هم می‌تواند تصاویری باكیفیت و جزئیات بالا را به ما بدهد. بسیاری از ما به شبكه‌های اجتماعی دسترسی داریم و به‌راحتی این تصاویر را در اختیار دیگران قرار می‌دهیم. شاید وقت آن شده بپذیریم استفاده از شبكه‌های اجتماعی می‌تواند چنین مخاطراتی نیز داشته باشد.
یك عادت؛ یك تهدید
افراد زیادی، لحظات مختلف زندگی خود را در شبكه‌های اجتماعی نظیر اینستاگرام با دیگران به اشتراك می‌گذارند. در این میان، برخی كاربران از جمله افراد سرشناس دنیای هنر یا ورزش، علاقه بیشتری به این كار دارند، زیرا نه تنها با این روش به تقویت برند شخصی خود كمك می‌كنند، بلكه حتی می‌توانند كسب درآمد هم داشته باشند.
از سویی دیگر، شركت‌های پیشرو در زمینه تولید گوشی‌های هوشمند به‌شدت به رقابت با یكدیگر برای ارائه دوربین‌هایی بهتر به مشتریان مشغولند، به طوری كه یكی از اصلی‌ترین شاخص‌های ارزیابی كیفیت یك گوشی جدید، قابلیت‌ها و مشخصات فنی دوربین آن است.
برای نمونه، گوشی جدید آیفون ۱۱ پرو دارای سه لنز در دوربین است و به‌زودی یك به‌روزرسانی نرم‌افزاری برای بهره‌گیری از هوش مصنوعی به منظور نمایش بهتر جزئیات نیز به آن افزوده می‌شود. گوشی گلكسی ای۹ سامسونگ نیز دوربینی سه لنزه دارد و گوشی معروف هوآوی با نام پی۳۰پرو هم از تركیبی قدرتمند از سخت‌افزار و نرم‌افزار بهره می‌برد كه امكان زوم ۵۰ برابری را فراهم می‌كند.
این میزان از دقت و جزئیات از یك سو و حجم بالای تصاویری كه كاربران و به‌ویژه افراد سرشناس از خود در شبكه‌های اجتماعی ارسال می‌كنند، می‌تواند مشكلاتی را نظیر همان خواننده ژاپنی برایشان به همراه آورد.
به همین دلیل، معمولا به افراد معروف توصیه می‌شود مراقب باشند تصاویری این چنینی را با طرفداران خود به اشتراك نگذارند. خودداری از به‌اشتراك‌گذاری هر نوع اطلاعات زنده (نظیر پخش زنده از محلی كه در آن حضور دارند)، خودداری از عكس گرفتن از محل زندگی و محله‌ای كه در آن ساكن هستند، از جمله دیگر توصیه‌هایی است كه به این افراد می‌شود. برخی كارشناسان می‌گویند در صورتی كه فردی بیش از صد هزار دنبال‌كننده یافت، باید به‌شدت مراقب هر نوع نشانه قابل شناسایی در تصاویرش باشد.
البته سال‌هاست بسیاری از هنرپیشه‌ها و افراد معروف و پرطرفدار در حوزه‌های مختلف، یك سری تدابیر امنیتی را رعایت می‌كنند. با این وجود، امكان لو رفتن اطلاعات شخصی از طریق تصاویر به اشتراك‌گذاشته شده در شبكه‌های اجتماعی موضوع جدیدی است كه شاید برخی آن را كم‌اهمیت بدانند.
در ماجرای هنرمند ژاپنی، گفتیم فرد مزاحم با استفاده از سامانه نقشه گوگل و قابلیت «استریت ویوو» كه امكان مشاهده خیابان و خانه‌ها را به كاربر می‌دهد، توانست موقعیت دقیق منزل این هنرمند را شناسایی كند. این مساله سبب شد انگشت اتهام یك بار دیگر به سوی گوگل گرفته شود.
پیش از این نیز برخی كارشناسان درباره امكان سوءاستفاده از این سامانه هشدار داده بودند. جالب است بدانید برخی كشورها نظیر هند درخواست گوگل برای گنجاندن خیابان‌های این كشور در سامانه مذكور را به همین دلیل رد كرده‌اند. همچنین فشارهای وارده در ایالات متحده به گوگل سبب شده این شركت در تصاویر خیابان‌ها در این سامانه، پلاك خودروها و نیز چهره افراد مشخص در تصاویر را بپوشاند. با این وجود، باز هم جزئیات دیگری نظیر حیوانات خانگی همراه افراد یا نقاشی‌های روی دیوار كاملا در این تصاویر به‌صورت واضح نمایش داده می‌شود.
داستانی كه همچنان ادامه دارد
می‌گویند همراه با پیشرفت فناوری، شیوه‌های سوءاستفاده از آن هم پیشرفت می‌كند. شاید مواردی كه دیدیم، تنها بخشی از سوءاستفاده‌هایی باشد كه بتوان از تصاویر باكیفیت كاربران انجام داد. با وجود این‌كه احتمالا هنوز راه‌های رفته و نرفته دیگری در این زمینه وجود دارد، شاید بهتر باشد با اندكی احتیاط، تا حد امكان جلوی بروز مشكلاتی این‌چنینی را بگیریم.
سلفی‌هایی كه بلای جان می‌شود
امروزه استفاده از اثر انگشت برای باز كردن قفل گوشی‌های هوشمند، قفل‌های هوشمند محل كار یا منزل و احراز هویت در برخی مراكز، اقدامی عادی به شمار می‌رود. اثر انگشت یك قابلیت منحصربه‌فرد برای هر فردی است و به همین دلیل، امكان جعل و بازسازی آن دشوار است.
با این وجود، همین دوربین‌های قدرتمند تلفن همراه می‌تواند دردسری جدی در این زمینه ایجاد كند. مدتی پیش مطالعه‌ای از سوی پژوهشگران ژاپنی منتشر شد كه نشان می‌داد با بررسی دقیق تصاویر سلفی یا معمولی كه در آن فرد، دو انگشت خود را به نشانه پیروزی بالا گرفته می‌توان اثر انگشت او را بازسازی كرد.
اما دردسرهای دستیابی فردی تبهكار به اثر انگشت ما می‌تواند به‌مراتب بدتر از دستیابی به گذرواژه‌هایمان باشد. یك گذرواژه را می‌توان به راحتی تغییر داد، اما اثر انگشت این گونه نیست و امكان تغییر آن وجود ندارد.
با گسترش استفاده از فناوری احراز هویت با اثر انگشت و مجهز شدن دستگاه‌های بیشتری به آن، پیامدهای مخرب دسترسی غیرمجاز دیگران به اثر انگشت‌مان بسیار بیشتر از گذشته خواهد بود.