«گیله‌وا»، سریال كوچكی كه در بستر قحطی بزرگ به گوشه‌ای از زندگی میرزا كوچك‌خان می‌پردازد
داستـــان قحطـی و میــــرزا
یكی از ویژگی‌هایی كه توجه برخی از مخاطبان را به تماشای سریال «گیله‌وا» جلب كرد نام میرزا كوچك‌خان جنگلی و بازی بهروز شعیبی در این نقش بود. نكته‌ای كه تا قبل از پخش سریال بیشتر درباره آن شنیده بودیم و فكر می‌كردیم قرار است سریالی پرتره مانند درباره این قهرمان كه به رهبر جنبش جنگل و از اهالی رشت معروف است، ببینیم. پیش از این مهم‌ترین سریالی كه به میرزا كوچك‌خان پرداخته بود همان «كوچك جنگلی» بود كه ابتدا قرار بود توسط ناصر تقوایی ساخته شود و بعد بهروز افخمی تولید آن را به‌عهده گرفت و همان اثر به مهم‌ترین تصویری تبدیل شد كه در خاطره جمعی مخاطبان
از میرزا كوچك خان‌جنگلی در تلویزیون باقی ماند و حالا گیله‌وا و میرزای آن تصویر جدیدی از این مبارز جنگلی است كه توسط اردلان عاشوری یك كارگردان جوان ساخته شده است.
عارفه جامی
محورهای كلی سریال
«گیله‌وا» مینی سریالی هفت قسمتی درباره برخی اتفاقات سال 1297 است كه میرزا هم در آن سهمی كوچك دارد؛ اتفاقاتی كه پررنگ‌ترین آن قطحی است و ضمن آن جنگ با انگلیسی‌ها، كوچ مردم به‌خاطر قحطی به شهرهای شمالی كشور و گیلان و حتی در كنار هم قرار گرفتن مردم از جمله ارمنی‌ها در كنار مسلمانان را نشان می‌دهد. قصه سریال هم همان‌طور كه از قسمت اول مخاطب با آن مواجه می‌شود بیشتر داستان احمد با بازی امیرحسین هاشمی است و بازیگران دیگری همچون مهدی زمین پرداز با نقش حسین دایی، حمیدرضا پگاه در نقش محمودخان و ستاره اسكندری در نقش سرور در این تركیب دیده می‌شوند.
میرزاكوچك خانی با شمایل بهروز شعیبی
با این حال ورود كردن به قصه میرزا كوچك خان با مختصات و شمایلی كه مخاطب پیش از این در فیلم و سریال‌ها از او دیده است، ارزش افزوده بیشتری ندارد و حتی كمی ناقص و الكن است. حضور او فقط به عنوان یادآوری برای نهضت جنگل و كسی كه در مقابل بیگانگانی چون انگلیسی‌ها مقاومت كرده مفید و كمك كننده است اما این تصویر می‌توانست پررنگ‌تر از آن چیزی باشد كه در سریال دیده شد كه ما بیشتر از زبان شخصیت‌های سریال او را می‌شناسیم یا به مبارزه‌هایش پی می‌بریم. میرزا كوچك‌خان كه نقش او را بهروز شعیبی بازی می‌كند فقط در چند سكانس دیده می‌شود و به گفته كارگردان، میرزا بیشتر برای سر و سامان دادن به مردم ِ گرفتار در قحطی به ماجرا اضافه می‌شود، چون از نظر این كارگردان جوان او بیشترین سهم را در
سر و سامان دادن مردم در زمان قحطی داشته است.
قحطی‌ای كه بیشتر كنجكاوساز است
تا تكان‌دهنده
محور دوم و اصلی‌تر سریال «قحطی» است كه این سوژه هم گرچه كه تاكنون در سریال‌های تلویزیونی نبوده و پرداختن به آن غنیمت است اما شاید عمق فاجعه‌ای كه صد سال گذشته بر كشور رفت و جمعیتی میلیونی (طبق آنچه در تاریخ آمده است حدود
9 میلیون نفر) را به دست مرگ سپرد، نتوانست نشان دهد. سریال بیشتر نقشی كنجكاوساز داشت و در بستر قصه‌ای كه روایت كرد، نشان داد كه چطور مردمانی از تهران و شهرهای قحطی زده به سمت شمال ایران می‌آیند تا بتوانند از محصولات و مایحتاج‌زیستی آنجا بهره مند شوند و این كوچ اجباری را با همان قصه قحطی پیوند می‌زند. در سكانس‌هایی از قصه هم این نبود آذوقه لازم و حتی تصاویری از مرگ به خاطر فقر و قحطی به تصویر كشیده شد.
ارمنی‌ها در كنار شخصیت‌های اصلی
یك وجه ممیزه این سریــال حضــور پررنگ
دو شخصیت ارمنی است و نمایش شخصیتی از اقلیت مذهبی در كنار مبارزان نهضت جنگل قرار گرفته است. حضور اقلیت‌ها پیش از این در مواردی نادر در سریال‌های مناسبتی و تاریخی دیده شده است با این حال این سریال هم ظرفیت ویژه‌ای را برای بخشی از هموطنان رقم زد. در این قصه صدیق پدری ارمنی است كه در مسیر مبارزه با انگلیسی‌ها قرار می‌گیرد و به ناچار و برای فرار به همراه دخترش به شمال كشور می‌آید. نقش دختر نوجوان صدیق را پریا مردانیان، بازیگر كمترشناخته شده ایفا می‌كند. حضور این خانواده ارمنی كه برای چند روزی قرار است در كنار خانواده محمودخان كه مذهبی و مسلمان هستند قرار بگیرد، همسر او را با چالش‌هایی هم مواجه می‌كند و در ابتدا این همراهی را نمی‌پذیرد اما درنهایت نشان می‌دهد چقدر همراهی ارمنی‌ها در مبارزه با انگلیسی‌ها موثر واقع می‌شود و حتی پدر، جان خود را به خطر می‌اندازد.
مبارزه‌هایی كه بیشتر در سطح می‌ماند
«گیله‌وا» اگرچه داستانی جنگی دارد و از زمانه‌ای می‌گوید كه مردمانش بارها به مبارزه با انگلیسی‌ها تن داده‌اند اما صحنه‌های جنگی سریال بیشتر در سطح می‌ماند و حتی كارگردان این صحنه‌ها را در سكانس‌هایی كوتاه و مختصر و با استفاده از كمترین ادوات و تجهیزات جنگی و نظامی پیش می‌برد.
نبردهای تن به تن نیز در برخی صحنه‌ها از كمبود و خلأهای آرایش جنگی رنج می‌برد. انگلیسی‌ها در منطقه‌ای از ساحل با چادرهایی پایگاه زده‌اند و مردمان روستا می‌ترسند به مبارزه با آنها بروند. اگرچه تعداد مردم اندك است اما باز هم جمعیتی كه از انگلیسی‌ها نمایش داده می‌شود نه زیاد است و نه هراس‌انگیز و انگار تنها چند خانواده در حال مبارزه با عده‌ای انگشت شمار از انگلیسی‌ها هستند.
هرچند این اولین تجربه سریالی اردلان عاشوری است اما او در اولین تجربه خود روی سوژه‌هایی جدی دست گذاشته كه باعث شده در بوته نقد و تحلیلی جدی هم قرار بگیرد و مخاطب از او برای گام‌های بعدی در مسیر سریال‌سازی انتظاری دوچندان را مطالبه كند.
قهرمان قصه
همان‌طور كه گفته شد امیرحسین هاشمی كه اولین حضور تلویزیونی خود را در این سریال دارد از اصلی ترین شخصیت‌های سریال است. هاشمی بازیگری است كه تقریبا در تمام فیلم‌های محمدحسین مهدویان مثل «ایستاده در غبار» و «ماجرای نیمروز» 1 و 2 حضور داشته است و در «لاتاری» فرصت بیشتری برای دیده شدن پیدا كرد. او این روزها هم در فیلم «درخت گردو» حضور دارد و در این سریال توانست بازی قابل قبولی از خود ارائه کند. احمد در این سریال درگیر رابطه‌ای عاطفی با دختری ارمنی می‌شود؛ رابطه‌ای كه در یك مینی سریال هفت قسمتی چندان از فضای باورپذیر برای مخاطب دور نیست. احمد در این قصه فرآیندی چالشی را هم طی می‌كند؛ او كه جوانی كم سن و سال است در اولین زمزمه‌های جنگ اشتیاق و هیجان مبارزه با انگلیسی‌ها را دارد اما در اولین مبارزه از میدان جنگ فرار می‌كند و بعد از مدتی بنا به دلایل و انگیزه‌هایی این بار به دور از هیجانات كاذب دوباره به سوی جنگ و مبارزه می‌رود.
«گیله‌وا» مینی سریالی هفت قسمتی درباره برخی اتفاقات سال 1297 است كه میرزا هم در آن سهمی كوچك دارد؛ اتفاقاتی كه پررنگ‌ترین آن قطحی است و ضمن آن جنگ با انگلیسی‌ها، كوچ مردم به‌خاطر قحطی به شهرهای شمالی كشور و گیلان و حتی در كنار هم قرار گرفتن مردم از جمله ارمنی‌ها در كنار مسلمانان را نشان می‌دهد. قصه سریال هم همان‌طور كه از قسمت اول مخاطب با آن مواجه می‌شود بیشتر داستان احمد با بازی امیرحسین هاشمی است و بازیگران دیگری همچون مهدی زمین پرداز با نقش حسین دایی، حمیدرضا پگاه در نقش محمودخان و ستاره اسكندری در نقش سرور در این تركیب دیده می‌شوند.
میرزاكوچك خانی با شمایل بهروز شعیبی
با این حال ورود كردن به قصه میرزا كوچك خان با مختصات و شمایلی كه مخاطب پیش از این در فیلم و سریال‌ها از او دیده است، ارزش افزوده بیشتری ندارد و حتی كمی ناقص و الكن است. حضور او فقط به عنوان یادآوری برای نهضت جنگل و كسی كه در مقابل بیگانگانی چون انگلیسی‌ها مقاومت كرده مفید و كمك كننده است اما این تصویر می‌توانست پررنگ‌تر از آن چیزی باشد كه در سریال دیده شد كه ما بیشتر از زبان شخصیت‌های سریال او را می‌شناسیم یا به مبارزه‌هایش پی می‌بریم. میرزا كوچك‌خان كه نقش او را بهروز شعیبی بازی می‌كند فقط در چند سكانس دیده می‌شود و به گفته كارگردان، میرزا بیشتر برای سر و سامان دادن به مردم ِ گرفتار در قحطی به ماجرا اضافه می‌شود، چون از نظر این كارگردان جوان او بیشترین سهم را در
سر و سامان دادن مردم در زمان قحطی داشته است.
قحطی‌ای كه بیشتر كنجكاوساز است
تا تكان‌دهنده
محور دوم و اصلی‌تر سریال «قحطی» است كه این سوژه هم گرچه كه تاكنون در سریال‌های تلویزیونی نبوده و پرداختن به آن غنیمت است اما شاید عمق فاجعه‌ای كه صد سال گذشته بر كشور رفت و جمعیتی میلیونی (طبق آنچه در تاریخ آمده است حدود
9 میلیون نفر) را به دست مرگ سپرد، نتوانست نشان دهد. سریال بیشتر نقشی كنجكاوساز داشت و در بستر قصه‌ای كه روایت كرد، نشان داد كه چطور مردمانی از تهران و شهرهای قحطی زده به سمت شمال ایران می‌آیند تا بتوانند از محصولات و مایحتاج‌زیستی آنجا بهره مند شوند و این كوچ اجباری را با همان قصه قحطی پیوند می‌زند. در سكانس‌هایی از قصه هم این نبود آذوقه لازم و حتی تصاویری از مرگ به خاطر فقر و قحطی به تصویر كشیده شد.
ارمنی‌ها در كنار شخصیت‌های اصلی
یك وجه ممیزه این سریــال حضــور پررنگ
دو شخصیت ارمنی است و نمایش شخصیتی از اقلیت مذهبی در كنار مبارزان نهضت جنگل قرار گرفته است. حضور اقلیت‌ها پیش از این در مواردی نادر در سریال‌های مناسبتی و تاریخی دیده شده است با این حال این سریال هم ظرفیت ویژه‌ای را برای بخشی از هموطنان رقم زد. در این قصه صدیق پدری ارمنی است كه در مسیر مبارزه با انگلیسی‌ها قرار می‌گیرد و به ناچار و برای فرار به همراه دخترش به شمال كشور می‌آید. نقش دختر نوجوان صدیق را پریا مردانیان، بازیگر كمترشناخته شده ایفا می‌كند. حضور این خانواده ارمنی كه برای چند روزی قرار است در كنار خانواده محمودخان كه مذهبی و مسلمان هستند قرار بگیرد، همسر او را با چالش‌هایی هم مواجه می‌كند و در ابتدا این همراهی را نمی‌پذیرد اما درنهایت نشان می‌دهد چقدر همراهی ارمنی‌ها در مبارزه با انگلیسی‌ها موثر واقع می‌شود و حتی پدر، جان خود را به خطر می‌اندازد.
مبارزه‌هایی كه بیشتر در سطح می‌ماند
«گیله‌وا» اگرچه داستانی جنگی دارد و از زمانه‌ای می‌گوید كه مردمانش بارها به مبارزه با انگلیسی‌ها تن داده‌اند اما صحنه‌های جنگی سریال بیشتر در سطح می‌ماند و حتی كارگردان این صحنه‌ها را در سكانس‌هایی كوتاه و مختصر و با استفاده از كمترین ادوات و تجهیزات جنگی و نظامی پیش می‌برد.
نبردهای تن به تن نیز در برخی صحنه‌ها از كمبود و خلأهای آرایش جنگی رنج می‌برد. انگلیسی‌ها در منطقه‌ای از ساحل با چادرهایی پایگاه زده‌اند و مردمان روستا می‌ترسند به مبارزه با آنها بروند. اگرچه تعداد مردم اندك است اما باز هم جمعیتی كه از انگلیسی‌ها نمایش داده می‌شود نه زیاد است و نه هراس‌انگیز و انگار تنها چند خانواده در حال مبارزه با عده‌ای انگشت شمار از انگلیسی‌ها هستند.
هرچند این اولین تجربه سریالی اردلان عاشوری است اما او در اولین تجربه خود روی سوژه‌هایی جدی دست گذاشته كه باعث شده در بوته نقد و تحلیلی جدی هم قرار بگیرد و مخاطب از او برای گام‌های بعدی در مسیر سریال‌سازی انتظاری دوچندان را مطالبه كند.
قهرمان قصه
همان‌طور كه گفته شد امیرحسین هاشمی كه اولین حضور تلویزیونی خود را در این سریال دارد از اصلی ترین شخصیت‌های سریال است. هاشمی بازیگری است كه تقریبا در تمام فیلم‌های محمدحسین مهدویان مثل «ایستاده در غبار» و «ماجرای نیمروز» 1 و 2 حضور داشته است و در «لاتاری» فرصت بیشتری برای دیده شدن پیدا كرد. او این روزها هم در فیلم «درخت گردو» حضور دارد و در این سریال توانست بازی قابل قبولی از خود ارائه کند. احمد در این سریال درگیر رابطه‌ای عاطفی با دختری ارمنی می‌شود؛ رابطه‌ای كه در یك مینی سریال هفت قسمتی چندان از فضای باورپذیر برای مخاطب دور نیست. احمد در این قصه فرآیندی چالشی را هم طی می‌كند؛ او كه جوانی كم سن و سال است در اولین زمزمه‌های جنگ اشتیاق و هیجان مبارزه با انگلیسی‌ها را دارد اما در اولین مبارزه از میدان جنگ فرار می‌كند و بعد از مدتی بنا به دلایل و انگیزه‌هایی این بار به دور از هیجانات كاذب دوباره به سوی جنگ و مبارزه می‌رود.