خاطرات محله متروک
ماجرا كم كن و بازآ...
احسان حسینی‌نسب / نویسنده و روزنامه‌نگار
در می‌زد. می‌دویدم توی حیاط. شمعدانی‌ها كنار در حیاط خانه مادربزرگ بودند. از كنار شمعدانی‌ها می‌گذشتم و می‌رسیدم به در. داد می‌زدم: «كیه؟» صدایی زنانه پاسخ می‌داد: «منم پسرم، در را باز كن.» صدا، صدای منصوره خانم بود. در را كه باز می‌كردم، پشت در می‌دیدمش. ثریا هم كنارش ایستاده بود. با چشم‌های گنگ خیره شده بود به من و آب دهانش از گوشه لب‌هایش سرازیر شده بود روی چانه‌اش و امتداد آویزان آب دهانش در هوا تاب می‌خورد. لباس‌هایش خاكی بود. كثیف و خاكی. منصوره‌خانم، ثریا را می‌فرستاد توی حیاط و خودش پی‌دخترش می‌آمد تو. می‌آمد و می‌نشست در درگاه اتاق خانه مادربزرگ. مادربزرگ از سماور نفتی‌اش چای می‌ریخت برای منصوره‌خانم. منصوره‌خانم كه می‌آمد توی درگاه اتاق، من می‌آمدم توی حیاط. كنار شمعدانی‌ها برای خودم بازی می‌كردم. ماشین كوچك اسباب‌بازی‌ام را روی موزائیك‌های خانه می‌راندم. گلدان یكی از شمعدانی‌های كوچك را میدان می‌كردم. دورش می‌چرخیدم. بعد بین دو تا گلدان شمعدانی بزرگ‌تر پارك می‌كردم. پارك كه می‌كردم، توی حیاط می‌چرخیدم و می‌دویدم و خسته كه می‌شدم، باز پناه می‌بردم به شمعدانی‌های نزدیك در و می‌نشستم در سایه دیوار و دوباره ماشینم را برمی‌داشتم و دور میدان می‌چرخیدم. هرچه می‌كردم، توی اتاق نمی‌رفتم. از ثریا می‌ترسیدم. همیشه بوی جوب و لجن ماسیده ته جوی می‌داد. همیشه خدا توی كوچه بود. همیشه، جلوی در خانه‌شان، چهار خانه بالاتر از خانه مادربزرگ، توی خاك و خل می‌لولید. به كسی كاری نداشت. با خودش حرف می‌زد. برای خودش قصه می‌گفت. از آدم‌ها، از همه، همه جز منصوره خانم می‌ترسید. همكلاسی‌های دبستانی‌ام كه همه‌شان همسایه و اهل محل بودند، می‌گفتند ثریا «جنی» است. می‌گفتند دیوانه است. از ثریا دوری می‌كردند. توی كوچه كه می‌دیدندش، به سر و كله‌اش سنگ می‌زدند. ثریا به گریه می‌افتاد و از گلویش صدایی شبیه به زوزه بیرون می‌آمد. زوزه‌اش كه بلند می‌شد، منصوره خانم می‌آمد بیرون خانه و ثریا را می‌برد توی حیاط خانه‌شان. فحشی نثار پسرها می‌كرد و در را می‌بست. در را می‌بست و من همواره، سال‌ها، تا همین دیروز دوست داشتم ببینم در آن خانه، وقتی در بسته می‌شود،
چه می‌گذرد.
روزهای سوم ماه‌های قمری، خانه مادربزرگ مجلس زنانه روضه بود. منصوره‌خانم می‌آمد روضه. نیم ساعتی می‌نشست و اشكی می‌ریخت و می‌رفت. تنها دقایقی كه ثریا تنها در خانه بود، همان دقایقی بود كه منصوره خانم توی خانه مادربزرگ بود. شوهرش طلاقش داده بود. پسرش توی جاده كازرون، شاخ‌به‌شاخ رفته بود توی شكم یك هجده چرخ كه راننده‌اش پشت فرمان خوابش برده بود. منصوره‌خانم تنهایی بار زندگی را به دوش می‌كشید. بار زندگی را و بار نگهداری از یك دختر عقب‌افتاده ذهنی را. گاهی وقت‌ها كه دلش می‌گرفت، می‌آمد پیش مادربزرگ. اما تنها نمی‌آمد. با ثریا می‌آمد. با همانی كه من از دیدنش می‌ترسیدم. ثریا چاق بود. موهایش پرپشت بود. منصوره‌خانم روی سرش شرابه رنگ و رورفته‌ای می‌بست، جای روسری. موهای پرپشت سیاهش از زیر روسری بیرون می‌ریخت و صورتش را ترسناك‌تر می‌كرد. من از ثریا می‌ترسیدم. خیلی می‌ترسیدم. ثریا اما هر بار كه پشت در خانه مادربزرگ ایستاده بود و با من چشم در چشم می‌شد، گنگ و صامت نگاهم می‌كرد. یك‌بار آمده بود دم در خانه. منصوره‌خانم رفته بود نان بخرد و طول كشیده بود كه برگردد. غالبا وقت‌هایی كه برای كاری از خانه بیرون می‌رفت، در را روی ثریا قفل می‌كرد. آن روز یادش رفته بود. ثریا ترسیده بود. آمده بود دم در خانه. توی
خاك و خل نشسته بود منتظر منصوره‌خانم. منصوره خانم برنگشته بود. ثریا گنگ، آمده بود تا دم در خانه ما. من بلند گفته بودم «كیه؟!» از پشت در صدایی نامفهوم آمده بود: «اَدَ... دَ.. دَ... دُویوی دی‌دُو» بی‌هوا در را باز كرده بودم و آن هیبت بزرگ ناهمگون كه خودش را خیس كرده بود و پشت در دیده بودم. وحشت‌زده از كنار شمعدانی‌ها دویده بودم توی حیاط و رو به مادربزرگ ناله كرده بودم: «مادرجان! مادرجان! ثریا پشت در است. تنها!» مادربزرگ آمده بود دم در. ثریا را دیده بود كه جلوی در، توی كوچه، ناامید و بی‌دفاع توی خاك و خل نشسته است. زیر بغلش را گرفته بود و آورده بودش توی خانه. من را فرستاده بود دم خانه منصوره‌خانم. من دویده بودم تا خانه‌شان. در خانه‌شان باز بود. در زده بودم، اما كسی نیامده بود دم در. سر كشیده بودم توی خانه و منصوره خانم را ندیده بودم. دویده بودم و برگشته بودم تا سر كوچه و همان‌طور كه از كنار نانوایی می‌گذشتم، منصوره خانم را توی صف دیده بودم. گفته بودم كه ثریا خانه ماست و گفته بودم كه در خانه‌شان باز است. بعد برگشته بودم خانه.
دیروزترها، توی محله قدیمی مادربزرگ قدم می‌زدم. از آن محله، یادهایی باقی است. برخی مرده‌اند، برخی رفته‌اند، برخی مانده‌اند. منصوره‌خانم یكی از آنهاست كه هنوز آنجاست و هنوز در كمركش آن خیابان بلند زندگی می‌كند. دیدمش. پیر شده بود، خیلی پیر. سلامش كردم. پاسخم داد. سراغ ثریا را گرفتم. فكر كردم حالا دیگر باید 40 سالش شده باشد. فكر كردم حتما بین آن موهای انبوه خاك‌آلود كه به شبق می‌مانست، باید چند لاخ هم سفید شده باشد. از حال ثریا پرسیدم. منصوره‌خانم به تلخی گریست. ثریا مرده بود. ایست قلبی كرده بود. آن جسم سرگردان در
خاك و خل كوچه مادربزرگ سابقه بیماری قلبی داشت. وا رفتم. لبخند كه روییده بود روی لبم، ماسید. بعض آمده را نبلعیدم. گریستم. به حال ثریا كه سال‌ها از همكلاسی‌های من سنگ خورد، به‌حال تنهایی منصوره خانم كه حالا دیگر تنها در آن خانه تاریك زندگی می‌كند. به حال خودم كه از آن كبوتر آشفته‌حال می‌ترسیدم. به‌حال آن كوچه كه ثریا را در خود نمی‌دید و تاب موهای مشكی او بر زمینش ساییده نمی‌شد.
چه می‌گذرد.
روزهای سوم ماه‌های قمری، خانه مادربزرگ مجلس زنانه روضه بود. منصوره‌خانم می‌آمد روضه. نیم ساعتی می‌نشست و اشكی می‌ریخت و می‌رفت. تنها دقایقی كه ثریا تنها در خانه بود، همان دقایقی بود كه منصوره خانم توی خانه مادربزرگ بود. شوهرش طلاقش داده بود. پسرش توی جاده كازرون، شاخ‌به‌شاخ رفته بود توی شكم یك هجده چرخ كه راننده‌اش پشت فرمان خوابش برده بود. منصوره‌خانم تنهایی بار زندگی را به دوش می‌كشید. بار زندگی را و بار نگهداری از یك دختر عقب‌افتاده ذهنی را. گاهی وقت‌ها كه دلش می‌گرفت، می‌آمد پیش مادربزرگ. اما تنها نمی‌آمد. با ثریا می‌آمد. با همانی كه من از دیدنش می‌ترسیدم. ثریا چاق بود. موهایش پرپشت بود. منصوره‌خانم روی سرش شرابه رنگ و رورفته‌ای می‌بست، جای روسری. موهای پرپشت سیاهش از زیر روسری بیرون می‌ریخت و صورتش را ترسناك‌تر می‌كرد. من از ثریا می‌ترسیدم. خیلی می‌ترسیدم. ثریا اما هر بار كه پشت در خانه مادربزرگ ایستاده بود و با من چشم در چشم می‌شد، گنگ و صامت نگاهم می‌كرد. یك‌بار آمده بود دم در خانه. منصوره‌خانم رفته بود نان بخرد و طول كشیده بود كه برگردد. غالبا وقت‌هایی كه برای كاری از خانه بیرون می‌رفت، در را روی ثریا قفل می‌كرد. آن روز یادش رفته بود. ثریا ترسیده بود. آمده بود دم در خانه. توی
خاك و خل نشسته بود منتظر منصوره‌خانم. منصوره خانم برنگشته بود. ثریا گنگ، آمده بود تا دم در خانه ما. من بلند گفته بودم «كیه؟!» از پشت در صدایی نامفهوم آمده بود: «اَدَ... دَ.. دَ... دُویوی دی‌دُو» بی‌هوا در را باز كرده بودم و آن هیبت بزرگ ناهمگون كه خودش را خیس كرده بود و پشت در دیده بودم. وحشت‌زده از كنار شمعدانی‌ها دویده بودم توی حیاط و رو به مادربزرگ ناله كرده بودم: «مادرجان! مادرجان! ثریا پشت در است. تنها!» مادربزرگ آمده بود دم در. ثریا را دیده بود كه جلوی در، توی كوچه، ناامید و بی‌دفاع توی خاك و خل نشسته است. زیر بغلش را گرفته بود و آورده بودش توی خانه. من را فرستاده بود دم خانه منصوره‌خانم. من دویده بودم تا خانه‌شان. در خانه‌شان باز بود. در زده بودم، اما كسی نیامده بود دم در. سر كشیده بودم توی خانه و منصوره خانم را ندیده بودم. دویده بودم و برگشته بودم تا سر كوچه و همان‌طور كه از كنار نانوایی می‌گذشتم، منصوره خانم را توی صف دیده بودم. گفته بودم كه ثریا خانه ماست و گفته بودم كه در خانه‌شان باز است. بعد برگشته بودم خانه.
دیروزترها، توی محله قدیمی مادربزرگ قدم می‌زدم. از آن محله، یادهایی باقی است. برخی مرده‌اند، برخی رفته‌اند، برخی مانده‌اند. منصوره‌خانم یكی از آنهاست كه هنوز آنجاست و هنوز در كمركش آن خیابان بلند زندگی می‌كند. دیدمش. پیر شده بود، خیلی پیر. سلامش كردم. پاسخم داد. سراغ ثریا را گرفتم. فكر كردم حالا دیگر باید 40 سالش شده باشد. فكر كردم حتما بین آن موهای انبوه خاك‌آلود كه به شبق می‌مانست، باید چند لاخ هم سفید شده باشد. از حال ثریا پرسیدم. منصوره‌خانم به تلخی گریست. ثریا مرده بود. ایست قلبی كرده بود. آن جسم سرگردان در
خاك و خل كوچه مادربزرگ سابقه بیماری قلبی داشت. وا رفتم. لبخند كه روییده بود روی لبم، ماسید. بعض آمده را نبلعیدم. گریستم. به حال ثریا كه سال‌ها از همكلاسی‌های من سنگ خورد، به‌حال تنهایی منصوره خانم كه حالا دیگر تنها در آن خانه تاریك زندگی می‌كند. به حال خودم كه از آن كبوتر آشفته‌حال می‌ترسیدم. به‌حال آن كوچه كه ثریا را در خود نمی‌دید و تاب موهای مشكی او بر زمینش ساییده نمی‌شد.