باید و نبایدهای رفتاری و تغذیهای بیماران مبتلا به آلزایمر چیست؟
نه به فراموشی
بیماری آلزایمر (Alzheimer’s disease) یا بیماری فراموشی، یك نوع اختلال عملكرد مغزی است كه به تدریج تواناییهای ذهنی را كم میكند. بارزترین نوع زوال عقل اختلال حافظه است. اختلال حافظه معمولا به تدریج ایجاد شده و پیشرفت میكند. با این حال به راحتی نمیتوانید بفهمید كه یكی از اعضای خانوادهتان به این بیماری مبتلا شده. توجه به هشدارهای اولیه مانند فراموشیهای لحظهای، جابهجا گذاشتن وسایل، گم كردن زمان و مكان و... میتواند كمككننده باشد، اما درنهایت این پزشك است كه پی به بیماری میبرد. از دست دادن خفیف حافظه در افراد بالای 60 سال اتفاق عجیبی نبوده و به این معنا نیست كه فرد به آلزایمر مبتلا شده است اما در مجموع افراد بالای 65 سال و كسانی كه در نزدیكانشان این بیماری را داشتهاند، مستعد ابتلا به این بیماری هستند و 2 تا 5 درصد افراد به این بیماری مبتلا میشوند.
لیلا شوقی / روزنامه نگار
خود را آماده كنید
آمادگی روحی و روانی شما كمككننده است. بیماری را قبول كنید و برای كند كردن روند آن دست به كار شوید.
آلزایمر روی تمركز تاثیر میگذارد، بنابراین انتظار داشته باشید كه فرد مانند گذشته آشپزی كند، حرف بزند و رانندگی كند. حتی ممكن است تعادل خود را از دست بدهد و زمین بخورد. دور مهربانی را هم خط بكشید، شما حالا با كودكی كه در كالبد آدم بزرگها قرار دارد، برخورد خواهید داشت.
اختلال در خواب و كمر درد از عوارض آلزایمر است. بنابراین نگران نباشید و فكر نكنید كه بیماری دیگری سراغ فرد آلزایمری آمده است.
چه باید كرد؟
بهترین كار این است كه در خانه از او نگهداری كنید. با اعضای خانواده مشورت کرده و برای نگهداری او در خانه برنامهریزی كنید و صبور باشید. اگر بیماری پیشرفت كرده از پرستار هم كمك بگیرید.
اگر خود فرد مبتلا به آلزایمر میتواند تصمیم بگیرد، به او اجازه این كار را دهید. برای كارهای مهمتر مانند تصمیمات قانونی و مالی با یك وكیل مشورت كنید.
زمان غروب آفتاب، بیماران مبتلا به آلزایمر افسرده و غمگین میشوند. این افسردگی گاهی حتی به خشونت منتهی میشود. بهتر است پردهها را بكشید. خانه را روشن كنید تا غروب را حس نكند و او را با كاری كه دوست دارد، سرگرم كنید.
ممكن است كه بیمار نام شما را فراموش كند، میتوانید نام اعضای خانواده را در كنار تصویرشان قرار دهید و نسبت را هم در كنارش بنویسید. البته با پیشرفت بیماری، حتی شاید فرد مبتلا به آلزایمر تصویر شما را هم فراموش كند.
در اغلب موارد او غمگین است. با او با مهربانی صحبت كنید. به حرفهایش گوش بدهید و به او نشان دهید كه هنوز دوستش دارید. او شاید نتواند جواب شما را بدهد، اما عشق را درك میكند.
داروها را در دسترس قرار ندهید. وسایل خانه را برای یك كودك نوپا بچینید. آشپزخانه، حمام و سرویس بهداشتی از ورودیهایی هستند كه ممكن است برای فرد مبتلا به آلزایمر، خطر داشته باشد.
از او سؤالی نپرسید كه نیاز به توضیح داشته باشد، بهترین كار این است كه سؤالی بپرسید كه با بله و نه جوابش را بدهد.
برای این دسته از بیماران گاهی تكرار زیاد و یادآوری مكرر كمككننده است. یك گفتوگوی صمیمی، كوتاه و اطمینانبخش میتواند از اضطراب و آشفتگی بیمار كم كند.
روند پیشرفت بیماری
پیشرفت آلزایمر در افراد مختلف متفاوت است و به شرایط و پیشینه زندگی، زمان تشخیص و روشهای درمانی بستگی دارد. گاهی تا 20 سال بعد از دیدن علائم اولیه بیماری پیشرفت چندانی ندارد. در حالت كلی این بیماری شامل سه مرحله است. در مرحله اول علائم یكی یكی و بهتدریج ظاهر میشوند و زندگی فرد را با مشكلات كوچكی روبهرو میكنند. در مرحله دوم، همه علائم ظاهر شده و بیمار برای زندگی نیاز به كمك و همراهی اطرافیانش دارد. در آخرین مرحله هم به خاطر درگیر شدن بخشهای زیادی از مغز، مشكلات جسمی هم ظاهر میشود.
چه كنیم
تا روند بیماری كند شود؟
با ابتلا به آلزایمر زندگی تمام نمیشود. زندگی سخت میشود، اما همچنان با كیفیت قابل قبولی میتواند ادامه پیدا كند. این كیفیت را اما شما میسازید.
فعالیت فیزیكی همیشه كمككننده است. پس ورزش هم میتواند كمك كند. شرایط روحی بیمار آلزایمریتان با ورزش ارتقا پیدا میكند. البته قبل از شروع ورزش با پزشكتان مشورت كنید. پیادهروی، باغبانی و حتی تا كردن لباسها اتو شده میتواند آرامش را به آلزایمریها هدیه بدهد.
كار شما با مراقبت از بیمار بیشتر هم شده است، بنابراین بهترین كار این است كه از خود او هم كمك بگیرید. از او بخواهید در مرتب كردن ملحفهها به شما كمك كند.
انجام كارهای ساده را به آنها بسپارید. كارهایی كه فكر میكنید او میتواند انجام دهد را در یك برگه كوچك بنویسید و از او بخواهید كه انجامش دهد.
برایش موسیقیای كه دوست دارد، پخش كنید. موسیقی برای آرام شدن او مفید است، به اضافه این كه اخیرا دانشمندان از تاثیر مثبت موسیقی بر بیماری آلزایمر گفتهاند.
اگر فرد مبتلا به آلزایمر دیابت هم دارد، بهترین كار این كه دیابتش كنترل شود. دیابت روند رشد بیماری را افزایش میدهد.
سیگار كشیدن را برایش ممنوع كنید.
با تجویز پزشك دارو مصرف كنید. داروهای خوابآور پیشرفت بیماری را بیشتر هم میكنند. در مجموع خوب خوابیدن میتواند روند رشد آلزایمر را كاهش دهد.
تغذیه افراد مبتلا باید چگونه باشد؟
به قول بقراط غذا همان دارو است. برای این كه روند آلزایمر كاهش پیدا كند، باید مراقب تغذیه هم باشید.
رژیم مدیترانهای بهترین رژیم برای بیماران مبتلا به آلزایمر است. یعنی میوه و سبزیجات تازه، روغن زیتون، آجیلها و دانههای روغنی، حبوبات، ماهی، مرغ، پنیر، شیر بز و حتی كفیر، آب و چای بهترین گزینهها برای بیمار آلزایمری شماست.
غذاهای ارگانیك بخورید. وقتش است كه با طبیعت آشتی كنید. بنابراین از غذاهای فرآوریشده استفاده نكنید و رژیم غذاییتان را تغییر دهید.
كاهش روی در افراد مبتلا به آلزایمر خیلی اتفاق میافتد. خوردن تخمه كدو، گوشت گاو تازه و شكلات تیره در این زمان توصیه میشود.
از شكر و غلات تصفیهشده استفاده كنید. شكر و غلات تصفیهشده، سلامت مغز را حفظ میكند و سطح انسولین را هم پایین نگهمیدارد.