اگر چه مأموریت موگرینی در اتحادیه اروپا پایانیافته است اما او همچنان میتواند بازیگر دنیای سیاست باشد
یادداشتهایت را جمعوجور كن فدریكا!
صحنه سیاست پرده بزرگ سینما نیست كه گروهی تماشاچی در حال دیدن فیلمی هیجانانگیز روی آن باشند. اما این صحنه شبیه فیلمهای سینمایی، تماشاچی زیادی دارد و تقریباً عموم مردم دنیا را به خودش مشغول كرده است. شاید اهمیتی كه مردم عادی به صحنه سیاست و سیاستمداران گرداننده آن میدهند، بیشتر از اشتیاق و اهمیتی باشد كه برای دیدن یك فیلم جنجالی میدهند. برای زنی كه پدرش خود یك فیلمساز سینما بوده، حضور در دنیای سیاست میتواند حالتی دو وجهی داشته باشد. این زن سیاست را در برابر دیدگان مردم مشتاق«بازی» میكند و سیاستبازیاش تماشاگران زیادی دارد.
فدریكا موگرینی- كه ایرانیها بهواسطه برجام با او كاملاً آشنا هستند- در خانوادهای هنرمند به دنیا آمد. مادرش یك طراح صحنه بود و در خانواده هنر، ارزشی بیشتر و والاتر از سیاست داشت. اما این متولد سال 1973 شهر رم، بهجای دنبال كردن كسبوكار خانوادگی ترجیح داد به سمت سیاست برود و سیاستمدار شود. با وجود این، مثل ستارگان سینما در صدر اخبار رسانهای قرار گرفت و عكس و تصویرهایش بهاندازه همین ستارگان روی جلد مجلات، روزنامهها و نشریات چاپ شد. زمانی هم كه در مجلس ایران حاضر شد، مثل ستارگان سینما كه طرفدارانشان خواهان سلفی گرفتن با آنان هستند، با درخواستهای نمایندگان مجلس ایران برای حضور در عكس یادگاریشان روبهرو شد.
آشنایی با الفبای سیاست با ژن هنری
موگرینی در دانشگاه ساپینزای شهر رم در رشته علوم سیاسی درس خواند و با فلسفه و الفبای سیاست آشنایی پیدا كرد. او كه تولدش با دخالت نظامی آمریكا در ویتنام همراه بود، نوجوانی را بانام فیدل كاسترو و دیگر انقلابیون بینالمللی سر كرد. شاید همین نامها و مبارزات ضدآمریكایی جوانان اروپایی بود كه موگرینی جوان را به سمت عضویت در فدراسیون جوانان كمونیست ایتالیا سوق داد. در سالهای پایانی دهه 80 میلادی بود كه موگرینی با عضویت در این فدراسیون، فعالیتهای سیاسیاش را شكل داد. با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و بلوك شرق، حزب كمونیست ایتالیا هم پوستانداخته و به حزب سوسیالدموكراسی تغییر نام و جهت داد. موگرینی هم در این ایام كنار حزب بود. در سالهای بعد از آن، موگرینی در بخش سیاست خارجی حزب كار كرد و در همینجا بود كه اطلاعاتش نسبت به شرایط بینالمللی و بهویژه آسیا و خاورمیانه و البته عراق، افغانستان و فلسطین افزایش یافت. او در جریان مذاكرات صلح خاورمیانه قرار گرفت و بهنوعی نماینده احزاب سوسیالیست اروپا شد. فعالیت مستمر سیاسی موگرینی در سالهای نخست سده جدید، نمایندگی پارلمان كشور را برایش به ارمغان آورد. در همین مكان بود كه مسؤولیت روابط فیمابین ایتالیا و بقیه كشورهای اروپایی به او سپرده شد. در سال 2014 بهعنوان وزیر خارجه به كابینه ماتئو رنزی پیوست تا لقب سومین زن تاریخ ایتالیا را بعد از سوزانا آگنلی و اما بونینو كسب كند كه در این سمت مشغول كار بودهاند. در این ایام، موگرینی به حل دو مشكل خارجی ایتالیا در هند و سودان كمك كرد و این موضوع موردتوجه رسانههای گروهی و محافل سیاسی قرار كرد. باوجود برخی مخالفتها، رنزی نخستوزیر وقت ایتالیا در آگوست سال 2014 طی نامهای به كمیسیون اروپا، او را بهعنوان نامزد رسمی كشورش معرفی كرد. موگرینی در اولین كنفرانس مطبوعاتیاش بعد از انتخاب بهعنوان رئیس سیاست خارجی اتحادیه اورپا، پیشنهاد گفتوگوی رهبران روسیه و اكراین را مطرح كرد تا بحران دو كشور از طریق مذاكره حلوفصل شود.
مخالف تحریم، علیه اشغالگری
با وجود این، خود موگرینی ترجیح میدهد درباره مشكلات سیاسی موجود در اروپا و مهاجران و جنگهای منطقهای صحبت كند تا چیزهای دیگر؛ در حالی كه دیدگاههای سیاسی این سیاستمدار هم در بسیاری مواقع، رودرروی دیدگاه آمریكا قرار میگیرد. او ظاهرا ازجمله مخالفان تحریم عراق بوده و از برجام قاطعانه دفاع كرده است. خواهان حل منازعه فلسطین و رژیم صهیونیستی و رسیدگی به اقدامات ضدصلح اشغالگران قدس علیه مردم فلسطین بوده است. موگرینی جزو آن دسته از سیاستمدارانی است كه رسماً تهاجم عربستان به یمن را محكوم كرد و گفت بعد از دیدن مسائل از نزدیك، متقاعد شده است كه اقدامات نظامی راهحل این مشكل نیست. در همین حال، او تصمیم ترامپ برای به رسمیت شناختن اورشلیم بهعنوان پایتخت رژیم صهیونیستی را محكوم كرد. حمایت ترامپ از برگزیت و خروج انگلستان از اتحادیه اروپا هم، چیزی بود كه باعث برآشفته شدن موگرینی شد. اما آنچه در كشورهای آسیایی و آفریقایی و خاورمیانه در ارتباط با موگرینی موردتوجه بیشتر قرارگرفته، دیدگاهش درباره اسلام است. او همان زمان كه به ریاست بخش سیاست خارجی اتحادیه اروپا انتخاب شد، رسماً اعلام كرد اسلام بخشی از تاریخ اروپا و آینده است. سال 2015 او در بروكسل چنین گفت: اسلام بخشی از جامعه غرب و تاریخ آن است. چه دوست داشته باشیم و چه دوست نداشته باشیم، اینیك واقعیت است. نمیترسم بگویم اسلام سیاسی میتواند بخشی از تصویر ما باشد.
شوکه شدیم!
البته در کنار رفتارهای سیاسی بهظاهر همراه موگرینی با سیاستهای خارجی ایران باید به رفتارهای سیاسی شبهه برانگیز او هم اشاره کرد. بهعنوانمثال او در اقدامی ضد ایرانی توهین بزرگی به تمامیت ارضی کشورمان کرد و در هدر حساب کاربری توییتر خود از تصویر نقشه جهانی استفاده کرد که در آن کشور ایران تجزیه شده و بخشهایی همچون خوزستان، آذربایجان و بلوچستان از آن جدا شده بود. انتشار این تصویر در حساب توییتری مسؤول سیاست خارجه اتحادیه اروپا باخشم کاربران توییتر همراه شد و واکنش گسترده آنان را به همراه داشت. بههرحال موگرینی به دلیل حضور در مذاکرات هستهای ایران که منجر به توافقنامه برجام شد، چهره شناخته شدهای برای مردم ایران محسوب میشود و بهصورت طبیعی کاربران ایرانی نسبت به پیامهای وی در شبکههای اجتماعی حساس هستند.
خداحافظی بدون برجام
بالاخره فدریکا موگرینی، نماینده اتحادیه اروپا در سیاست خارجی و امور امنیتی پس از پایان دوره فعالیتش با این اتحادیه خداحافظی کرد و «جوزپ بورل» وزیر خارجه اسپانیا بهعنوان مسؤول آینده دستگاه دیپلماسی اتحادیه اروپا بهعنوان جایگزین موگرینی معرفی شد. اوج حضور موگرینی در رسانههای ایران مربوط به حرکت جنجالی بعضی از نمایندگان مجلس برای سلفی گرفتن با او در بهارستان بود که با انتقادات فراوانی همراه شد. موگرینی در حالی جایگاه خود را ترک میکند که هیچگاه جرأت اجرایی کردن تعهدات برجامی در اتحادیه اروپا را پیدا نکرد و همواره در بزنگاههای تاریخی در زمین آمریکا و انگلستان بازی کرد. او رفت اما باید دید جایگزین او با فشارهای خارجی و تحریمها علیه ایران چه میکند. با اینحال موگرینی در بزنگاهها نقش محوری خود را در راستای حفظ منافع غرب (اعم از اروپا و آمریکا) به خوبی ایفا کرده، نقش محوری او در شکلگیری توافق هستهای و مراقبت وی در حفظ منافع غربیها کاملا مشهود بوده است.
یكی از همین روزها شاید خاطراتش را بنویسد
موگرینی این روزها به دلیل نوع فعالیت خود، كمتر در رسانههای گروهی دیده میشود. احتمالاً خودش هم این را بیشتر دوست دارد. حالا او میتواند بیسروصدا تر به كارهایش برسد و كمتر موردتوجه دیگران قرار گیرد. احتمالاً حالا زمان بیشتری هم برای رسیدن به امورات خانه و خانواده دارد. شاید یكی از همین روزها تصمیم بگیرد خاطراتش را بنویسد. برای كسی مثل او كه در كوران تعدادی از حوادث بسیار مهم سیاسی و اجتماعی چند دهه اخیر بوده است، نوشتن كتاب خاطرات میتواند بسیار هیجانانگیز باشد. برای جماعت كتابخوان همچنین كتابی میتواند جذابیتهای زیادی داشته باشد. در زمانهای كه تعداد سیاستمداران زن تأثیرگذار بسیار اندك است و همان تعداد اندك هم مخالفان زیادی دارند، فدریكا موگرینی میتواند مثالی هیجانانگیز برای كسانی باشد كه مدافع حضور فعال زنان در بالاترین شاخههای سیاسی و اجتماعی هستند. به باور این افراد، نامهای سرشناس زنانه را میتوان در رشتههایی غیر از بازیگری و هنر هم دید و پیدا كرد و مثال زد.