خطای محاسباتی مخالفان ترامپ در ماجرای استیضاح چه بود؟
پاس گل دموکراتها به کاخ سفید
جدال دو حزب دموکرات و جمهوریخواه آمریکا بر سر استیضاح ترامپ ادامه دارد. نانسی پلوسی، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا هنوز پرونده استیضاح ترامپ را به مجلس سنا ارسال نکرده است. دموکراتها معتقدند جمهوریخواهان سنا قصد دارند در حداقل زمان ممکن و بدون طرح شواهد و مستندات محکم در خصوص زد و بند ترامپ و زلانسکی ( رئیس جمهور اوکراین ) در ماجرای اوکراین گیت، این پرونده را مختومه اعلام کنند.
جمهوریخواهان سنا بهصراحت اعلام کردهاند اتهامات دموکراتها علیه ترامپ را قبول ندارند و رأی آنها به استیضاح منفی خواهد بود.
میچ مک کانل، رهبر جمهوریخواهان سنا از دموکراتها خواسته وقت خود را تلف نکنند و از استیضاح کلینتون (که منجر به برکناری وی از قدرت نشد) درس بگیرند. با این حال، دموکراتها معتقدند طرح دقیق و همه جانبه پرونده ترامپ در سنا میتواند منجر به ایجاد انگیزههای جدی و قوی در خصوص جلوگیری از ورود دوباره وی به کاخ سفید شود. دموکراتها که بهخوبی نسبت به نتیجه استیضاح و عدم برکناری وی از قدرت آگاه هستند، قصد دارند از موضوع استیضاح بهعنوان فاکتور و دستمایهای برای کاهش آرای جمهوریخواهان و شکست ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری سال 2020 استفاده کنند، اما ظاهرا اینبار هم یک اشتباه استراتژیک کردهاند.
نظرسنجیهایی که طی یک هفته اخیر و در بحبوحه کشمکش دموکراتها و جمهوریخواهان بر سر استیضاح ترامپ منتشر شده است، نشان میدهد بر خلاف محاسبات اولیه دموکراتها، شاهد یک موج آفرینی گسترده در نظرسنجیها (علیه ترامپ) نبودهایم. کماکان به صورت تقریبی نیمی از رأی دهندگان آمریکایی حامی استیضاح و برکناری وی و نیمی دیگر، مخالف آن هستند. فراتر از آن، دموکراتها به اصلیترین هدف خود، یعنی تغییر نگاه رأی دهندگان مستقل نسبت به ترامپ دست پیدا نکردهاند. نظرسنجی پولتیکو- مورنینگ کانسالت نشان میدهد ۸۵درصد از دموکراتها استیضاح را تأیید میکنند، در حالی که تنها ۱۷درصد از جمهوریخواهان موضع مشابهی دارند. میان گروههای مستقل هم دودستگی دیده میشود؛ ۴۸درصد موافق استیضاح و ۴۱درصد مخالف آن هستند. موافقت کمتر از نیمی از رأی دهندگان مستقل با استیضاح و برکناری ترامپ نشان میدهد رئیس جمهور ایالات متحده مانند دوران رقابتهای انتخابات ریاست جمهوری سال 2016، هنوز در بخش مهمی از این طیف تعیین کننده طرفدار دارد. برآوردهای صورت گرفته نشان میدهد برای تحقق شکست ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری سال 2020، لازم است آرای حداقل 55 تا 60 درصد رأی دهندگان مستقل به سود نامزد حزب دموکرات به گردش درآید. با این حال بهرغم هفتهها تبلیغ بر سر موضوع استیضاح ترامپ، چنین اتفاقی رخ نداده است. حتی برخی تحلیلگران معتقدند با فروکش کردن کامل تب استیضاح ترامپ در مجلس سنا، میزان تمایل رأی دهندگان مستقل برای گذار از ترامپ از وضعیت فعلی نیز کمتر خواهد شد.
آرایی به سود پوپولیسمها
آنچه امروز در جامعه آمریکا و حتی انگلیس رخ میدهد، بهخوبی نشان دهنده تمایل رأی دهندگان و شهروندان مبنی بر «گذار از جریانهای سنتی» و حرکت به سوی نوعی «تغییر» است، هرچند این تغییر کاذب و نوعی سراب باشد. بهعبارت بهتر، گذار از وضعیت موجود و تمایل به جریانهایی که شعار تغییر یا بازگشت به ملی گرایی را میدهند، در جوامع اروپایی و آمریکا به یک سبک مطالبه تبدیل شده است. در چنین معادلهای، حتی خیانت یک رئیس جمهور به منافع ملی و خطوط قرمز امنیتی کشورش نادیده انگاشته میشود. در کشور انگلیس نیز بوریس جانسون نه به عنوان نماد حزب محافظه کار، بلکه بهعنوان یک شخصیت سنت شکن مورد توجه گروههای اجتماعی و سیاسی در این کشور مورد شناسایی و اقبال رأی دهندگان قرار گرفت. حزب محافظه کار نیز به تبع جانسون در انتخابات سراسری اخیر به پیروزی رسید. نکته جالب توجه اینکه بوریس جانسون چندی پیش با رأی حدود 60درصد از اعضای حزب محافظه کار به سمت رهبری این حزب برگزیده شد.
این رأی دهی نشان میدهد در بدنه این حزب سنتی، اقبال مطلق و قابل اتکایی در قبال حضور جانسون در رأس قدرت وجود ندارد. مشابه چنین دیدگاهی در حزب جمهوریخواه آمریکا و در قبال ترامپ نیز حاکم است. حمایت سران حزب جمهوریخواه و برخی سناتورهای این حزب از ترامپ، منبعث از اجبار است. در جریان رقابتهای انتخابات ریاستجمهوری سال 2016 میلادی، ترامپ تأکید کرد تعلقخاطری به حزب جمهوریخواه ندارد و حتی تهدید کرد اگر سران این حزب از وی در انتخابات حمایت نکنند، بهصورت مستقل در رقابتها حضور پیدا خواهد کرد.
بازی به سود ترامپ
با همه این اوصاف، چهار استراتژیست جمهوریخواه به این سوال پاسخ ندادهاند که چرا به رغم موارد اشاره شده، همچنان عده زیادی در نظرسنجیهای عمومی و ایالتی، از بقای ترامپ در رأس معادلات سیاسی و اجرایی ایالات متحده حمایت میکنند! به نظر میرسد در چنین شرایطی پروژه لینکن نیز اساسا جایی برای طرح و بحث در فضای سیاسی آمریکا پیدا نکند، زیرا ترامپ نیز مدعی احیای ارزش های آمریکایی در داخل این کشور و جهان است!
هر چند پروسه استیضاح ترامپ هنوز به پایان نرسیده است، اما بخش اعظمی از آن طی شده و البته نتیجه آن نیز برای دموکراتها فعلاً مطلوب نبوده است. بیدلیل نبود که برخی افراد کلیدی در حزب دموکرات، با طرح پرونده ترامپ در مجلس نمایندگان و سنا و به جریان انداختن استیضاح وی مخالف بودهاند. آنها معتقدند ترامپ از استیضاح خود بهعنوان نماد و مصداقی برای متهم کردن دموکراتها مبنی بر ایجاد گره کور سیاسی در آمریکا استفاده خواهد کرد و همین مسأله، میتواند در نهایت به ضرر رقبای ترامپ تمام شود.
ظهور پدیده ترامپیسم
فضای سیاسی و اجتماعی حاکم بر ایالات متحده آمریکا، اگرچه برای ترامپ خوشایند و مطلوب بهنظر میرسد، اما استراتژیستهای ارشد و سنتی حزب جمهوریخواه را به شدت نگران کرده است. به عبارت بهتر، وجه مشترک نظریه پردازان و استراتژیستهای کلان دو حزب سنتی آمریکا، مخالفت با ظهور پدیده ترامپیسم است. آنها معتقدند ترامپیسم نه مانند ریگانیسم و نیکسونیسم یک مکتب و فکری مدون است و نه قاعدهای برای سنجش و ارزیابی ارزشها و مولفههای مبنایی آن میتوان متصور شد! ترامپیسم و متعلقات آن در داخل و خارج از آمریکا، دارای بنیان و قاعده خاصی نیست و از این رو، هر لحظه شکل و حتی هویت خود را تغییر میدهد. تحلیلهای اخیر چهار نفر از استراتژیستهای حزب جمهوریخواه در روزنامه نیویورک تایمز نشان دهنده همین مسأله است. جورج کانوی، استیو اشمیدت، جان ویورز و ریک ولیسون در خصوص تحولات اخیر در حزب جمهوریخواه می نویسند: «وطن پرستی و بقای ملت، در مقابله با جنایات، فساد و ماهیت نابود کننده دونالد ترامپ، نه صرفاً یک مساله سیاسی، بلکه دستور مافوق است. ما به عنوان آمریکایی باید مقابل خساراتی که او و طرفدارانش به حکومت قانون، وجهه آمریکا و قانون اساسی آن وارد میکنند، بایستیم. به همین دلیل ما پروژه لینکلن را اعلام میکنیم، یعنی تلاش برای برجسته کردن ارزشها و مسائل کشورمان، رشادتها و وظایف مردمش. این تلاش، فراتر از صرفاً مشارکت است و حفظ اصولی که بسیاری برای آن جنگیدهاند- یعنی در میدان جنگ و دور از خانه یا جوامعشان-کمترین دستاورد آن است.»