وزیر ارشاد آمارهای جالبی از وضعیت ایران و جهان در استفاده از اینترنت ارائه كرده كه نشان می‌دهد ایرانی‌ها در طول روز به طور میانگین 169 دقیقه از اینترنت استفاده می‌كنند
ما اینترنت‌خوارها!
پیر و جوان، كودك و بزرگسال، فرقی ندارد چه سنی داریم و در كجای جهان زندگی می‌كنیم. اغلب ما درگیرش شده ایم. این ذات جهان است.تغییر مداوم از هر نوعی، خوب یا بد.... بالاخره ناگزیر است و رخ می‌دهد. همان‌طور كه روزی و روزگاری آدم‌ها دور هم جمع می‌شدند، قصه می‌گفتند و شعر می‌خواندند، همان‌طور كه كم كم رادیو و تلویزیون و سینما دور همی‌ها را تغییر دادند و برای آدم ها، همدم‌های غایبی را به میان آوردند كه حرف‌ها و روایت‌هایی متفاوت از قصه‌های سابق داشتند، همان‌طور كه پرواز، با اختراع هواپیما از رویای انسان به یك اتفاق عادی بدل شد، راه‌ها شكل گرفتند و سفرهایی كه چند هفته و چند ماه تا مقصد فاصله داشتند، فشرده شدند و در چند ساعت خلاصه شدند، همان‌طور كه هیزم به گاز شهری بدل شد و تلفن آرزوی شنیدن صدای دیگران از راه دور را برآورده كرد، همان‌طور كه بعدترش تلفن‌های همراه دسترسی به آدم‌های دیگر را برایمان در لحظه فراهم كرد، خیلی چیزها عوض شد و می‌شود. حالا ما آدم‌های این دوره تجربه‌های متفاوتی داریم؛ تجربه‌هایی كه می‌گویند عصر یكه تازی سینما و رادیو و تلفن و خیلی چیزهای دیگر گذشته و آنها حالا بخشی از زندگی عادی مان هستند. در این مرحله رسیده ایم به عصر یكه تازی اینترنت كه البته به نظر می‌رسد این یكی قصد دارد حالا حالاها یكه تاز بماند، هر چند به مرور به بخش عادی زندگی مان بدل می‌شود اما اینترنت با پیشرفت مداوم تكنولوژی احتمالا سال‌های طولانی به مسیر خود ادامه داده و این برتری را حفظ خواهد كرد. جمع گسترده‌ای از مردم جهان این روزها درگیر اینترنت و گوشی تلفن همراه خود هستند. پدیده‌ای آن‌قدر همه گیر كه آمارها نشان از نفوذ بالایش در سراسر جهان و همچنین ایران دارد.
استفاده از اینترنت و گوشی همراه در ایران هم به پدیده‌ای همه گیر بدل شده، آن‌قدر كه بسیاری از پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها هم درگیرش شده اند و حتی از این طریق خبرها را دنبال می‌كنند و از فرزندان و دوستانشان خبر می‌گیرند. اگر باور ندارید می‌توانید نگاهی بیندازید به آمارهای تازه‌ای كه سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این باره مطرح كرده است. او كه در آیین اختتامیه چهارمین جشنواره رسانه‌ای ابوذر در تالار شهر مشهد شركت كرده بود، آماری از ضریب نفوذ اینترنت و تلفن همراه در ایران ارائه كرد و به مقایسه آن با آمارهای جهانی پرداخت. در ادامه نگاهی می‌اندازیم به این آمارها تا ببینیم اوضاع در ایران و جهان چگونه پیش می‌رود و در مقایسه با جهان چه وضعیتی داریم.
گوشی‌های هوشمند در جهان
چند روز دیگر سال میلادی تغییر می‌كند و می‌رسیم به سال 2020. همین شش سال پیش یعنی در سال 2014 در سراسر جهان چهار میلیارد و صد دستگاه گوشی وجود داشته و داشتن این نوع گوشی‌ها یك انتخاب و تا حدی هم پدیده‌ای اشرافی محسوب می‌شده اما حالا در سراسر جهان شش میلیارد گوشی تلفن همراه هوشمند وجود دارد و افزوده شدن یك میلیارد و 900 میلیون گوشی در مدت زمان شش سال رشد بالایی است. امروزه گوشی‌های هوشمند، صرفاً یك كالا نیستند و به یك ابزار وسیع ارتباطی مبدل شده اند كه فضای ارتباطی را دستخوش تغییرات جدی كرده‌اند.
2 رتبه جهانی خوب برای ایران
ایران رتبه پانزدهم برخورداری از تلفن همراه و جزو چهار كشور برتر جهان در ثبت دامنه است. صالحی در این باره می‌گوید: در ثبت دامنه، جزو چهار كشور برتر جهان هستیم و در سال ۹۶، ۹۶۸ هزار ثبت دامنه و در سال ۹۷، یك‌میلیون و ۱۱ هزار دامنه ثبت شده است. پس می‌بینیم كه فضای اینترنت در ایران با دامنه‌های كاربری و نفوذ چه تغییرات عمیقی پیدا كرده است.
رشد مداوم داده‌های صوتی و تصویری
جایگاه صوت و تصویر هم در رسانه‌ها تغییرات عمده‌ای را تجربه كرده‌اند. به گفته صالحی، در سال ۲۰۱۴ معادل 3/37 درصد سهم صوت و تصویر در ترافیك داده رد و بدل شده، در سال ۲۰۱۵، 7/45 درصد، سال ۲۰۱۷ معادل 8/71 درصد و این رقم در سال ۲۰۱۸ به ۷۹ درصد رسیده است.
این یعنی اینترنت دارد بستر انتشار صوت و تصویر می‌شود. یعنی به احتمال زیاد در آینده باید تلویزیون را باید از اینترنت ببینیم.
چه خبر از ایران؟
حالا بخش جالب تر این است كه بدانید در همین ایران خودمان با 80میلیون جمعیت ۷۲میلیون مشترك اینترنت داریم كه ۱۲ میلیون و ۸۰۰هزار نفر آنها، ثابت هستند. در ضریب نفوذ اینترنت، 86/88درصد است كه حدود ۸۳درصد آن، مربوط به موبایل كه در پنج سال، به چهار برابر رسیده است، به گفته صالحی گستره اینترنت در حال حاضر در همه شهرها ۸۶درصد و در روستاها ۵۸درصد داده‌هاست.
این نکته هم جای تآمل دارد که کاربران دارای اینترنت ثابت تعداد پایینی را در مقایسه با کاربران اینترنت موبایل دارند.
آیا سرویس‌دهی و امکانات اینترنت ثابت در ایران واقعا مناسب است؟
روزی یک ساعت و نیم با اینترنت
13 دقیقه با کتاب
میانگین مصرف اینترنت ما، ۱۶۹ دقیقه در روز و میانگین مصرف تلویزیون، ۷۴ دقیقه و میانگین مصرف روزنامه چه كاغذی و چه اینترنتی، 8/27 دقیقه در روز است. همچنین در حوزه شبكه‌های اجتماعی، سهمی كه این شبكه‌ها در فضای ایران دارند، درصد قابل توجهی است.
صالحی می‌گوید: هم آمار جهانی و هم آمار ملی خودمان، نكته‌هایی را به ما علامت می‌دهند كه طبعاً جریان رسانه‌ای ما مخصوصاً جریان در خدمت منافع نظام نمی‌تواند این علامت‌های مهم را نادیده بگیرد. حالا در کنار همه این‌ها نگاهی بیندازید به این آمار که می‌گوید هر ایرانی روزنامه بیش از 5/1ساعت سرگرم اینترنت است، حدود یک ساعت و ربع تلویزیون می‌بیند و کمتر از نیم ساعت روزنامه و مجله می‌خواند. وزیر ارشاد مهرماه امسال گفت هر ایرانی به طور میانگین تنها 13دقیقه مطالعه می‌کند. آن هم درحالی که مدام گفته می‌شود که اینترنت با همه خوبی‌هایش می‌تواند مغز و ذهن ما را تنبل کند و کتاب به فعالیت بیشتر ذهن و هوش کمک می‌کند.
رشد صعودی كاربران شبكه‌های اجتماعی
شبكه‌های اجتماعی را می‌توان یكی از فراگیرترین پدیده‌های رسانه‌های این سال‌ها دانست. این رسانه‌ها تنها طی یك سال رشد 9 درصدی را تجربه كرده اند و به تعداد مخاطبانشان افزوده شده است. به گفته صالحی در سال ۲۰۱۹، سه میلیارد و ۴۸۰ میلیون نفر در جهان، كاربر شبكه‌های اجتماعی داشته ایم، درحالی كه این تعداد در سال ۲۰۱۸، ۹ درصد كمتر بوده است. احتمالا این 9 درصد همان پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایی هستند كه روز به روز حضورشان در فضای شبكه‌های اجتماعی پررنگ تر می‌شود.
خلاصه که فضای مجازی هم تهدید است و هم فرصت، از کودک تا پیر همه اینجا هستند و همان‌طور که می‌توان از این فضا در راستای فرهنگ‌سازی استفاده کرد، می‌شود رهایش کرد و اجازه داد هر با ربط و بی‌ربطی برای ذهن جامعه ایرانی تصمیم بگیرد و خوراک فکری‌اش را تأمین کند.
وسط یك جنگ نامرئی!
عصر، عصر جنگ‌های رسانه‌ای است؛ جنگی كه نه از آن گریزی است و نه می‌توان قدرتش را ندیده گرفت. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره اهمیت جنگ رسانه‌ای می‌گوید: جنگ رسانه‌ای، سهمگین‌تر از جنگ اقتصادی است، زیرا تأثیرات نامرئی دارد. اكنون ۲۵۰ شبكه ماهواره‌ای فارسی‌زبان فعالیت می‌كنند و ما در یك جنگ جامع روانی و رسانه‌ای قرار داریم.
به گفته او در تحلیلی از موضوعات شبكه‌های ماهواره‌ای فارسی زبان صورت گرفته این نتیجه به دست آمده كه جهتگیری‌های آنها مقابل ایران حدود ۵۳ درصد منفی، 5/21 درصد دوپهلو و 3/25 درصد خنثی بوده است. پس بیش از ۷۵ درصد آنها تقریبا با نگاه‌های منفی به سمت كشور ما حركت كرده‌اند.
چند روز دیگر سال میلادی تغییر می‌كند و می‌رسیم به سال 2020. همین شش سال پیش یعنی در سال 2014 در سراسر جهان چهار میلیارد و صد دستگاه گوشی وجود داشته و داشتن این نوع گوشی‌ها یك انتخاب و تا حدی هم پدیده‌ای اشرافی محسوب می‌شده اما حالا در سراسر جهان شش میلیارد گوشی تلفن همراه هوشمند وجود دارد و افزوده شدن یك میلیارد و 900 میلیون گوشی در مدت زمان شش سال رشد بالایی است. امروزه گوشی‌های هوشمند، صرفاً یك كالا نیستند و به یك ابزار وسیع ارتباطی مبدل شده اند كه فضای ارتباطی را دستخوش تغییرات جدی كرده‌اند.
2 رتبه جهانی خوب برای ایران
ایران رتبه پانزدهم برخورداری از تلفن همراه و جزو چهار كشور برتر جهان در ثبت دامنه است. صالحی در این باره می‌گوید: در ثبت دامنه، جزو چهار كشور برتر جهان هستیم و در سال ۹۶، ۹۶۸ هزار ثبت دامنه و در سال ۹۷، یك‌میلیون و ۱۱ هزار دامنه ثبت شده است. پس می‌بینیم كه فضای اینترنت در ایران با دامنه‌های كاربری و نفوذ چه تغییرات عمیقی پیدا كرده است.
رشد مداوم داده‌های صوتی و تصویری
جایگاه صوت و تصویر هم در رسانه‌ها تغییرات عمده‌ای را تجربه كرده‌اند. به گفته صالحی، در سال ۲۰۱۴ معادل 3/37 درصد سهم صوت و تصویر در ترافیك داده رد و بدل شده، در سال ۲۰۱۵، 7/45 درصد، سال ۲۰۱۷ معادل 8/71 درصد و این رقم در سال ۲۰۱۸ به ۷۹ درصد رسیده است.
این یعنی اینترنت دارد بستر انتشار صوت و تصویر می‌شود. یعنی به احتمال زیاد در آینده باید تلویزیون را باید از اینترنت ببینیم.
چه خبر از ایران؟
حالا بخش جالب تر این است كه بدانید در همین ایران خودمان با 80میلیون جمعیت ۷۲میلیون مشترك اینترنت داریم كه ۱۲ میلیون و ۸۰۰هزار نفر آنها، ثابت هستند. در ضریب نفوذ اینترنت، 86/88درصد است كه حدود ۸۳درصد آن، مربوط به موبایل كه در پنج سال، به چهار برابر رسیده است، به گفته صالحی گستره اینترنت در حال حاضر در همه شهرها ۸۶درصد و در روستاها ۵۸درصد داده‌هاست.
این نکته هم جای تآمل دارد که کاربران دارای اینترنت ثابت تعداد پایینی را در مقایسه با کاربران اینترنت موبایل دارند.
آیا سرویس‌دهی و امکانات اینترنت ثابت در ایران واقعا مناسب است؟
روزی یک ساعت و نیم با اینترنت
13 دقیقه با کتاب
میانگین مصرف اینترنت ما، ۱۶۹ دقیقه در روز و میانگین مصرف تلویزیون، ۷۴ دقیقه و میانگین مصرف روزنامه چه كاغذی و چه اینترنتی، 8/27 دقیقه در روز است. همچنین در حوزه شبكه‌های اجتماعی، سهمی كه این شبكه‌ها در فضای ایران دارند، درصد قابل توجهی است.
صالحی می‌گوید: هم آمار جهانی و هم آمار ملی خودمان، نكته‌هایی را به ما علامت می‌دهند كه طبعاً جریان رسانه‌ای ما مخصوصاً جریان در خدمت منافع نظام نمی‌تواند این علامت‌های مهم را نادیده بگیرد. حالا در کنار همه این‌ها نگاهی بیندازید به این آمار که می‌گوید هر ایرانی روزنامه بیش از 5/1ساعت سرگرم اینترنت است، حدود یک ساعت و ربع تلویزیون می‌بیند و کمتر از نیم ساعت روزنامه و مجله می‌خواند. وزیر ارشاد مهرماه امسال گفت هر ایرانی به طور میانگین تنها 13دقیقه مطالعه می‌کند. آن هم درحالی که مدام گفته می‌شود که اینترنت با همه خوبی‌هایش می‌تواند مغز و ذهن ما را تنبل کند و کتاب به فعالیت بیشتر ذهن و هوش کمک می‌کند.
رشد صعودی كاربران شبكه‌های اجتماعی
شبكه‌های اجتماعی را می‌توان یكی از فراگیرترین پدیده‌های رسانه‌های این سال‌ها دانست. این رسانه‌ها تنها طی یك سال رشد 9 درصدی را تجربه كرده اند و به تعداد مخاطبانشان افزوده شده است. به گفته صالحی در سال ۲۰۱۹، سه میلیارد و ۴۸۰ میلیون نفر در جهان، كاربر شبكه‌های اجتماعی داشته ایم، درحالی كه این تعداد در سال ۲۰۱۸، ۹ درصد كمتر بوده است. احتمالا این 9 درصد همان پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایی هستند كه روز به روز حضورشان در فضای شبكه‌های اجتماعی پررنگ تر می‌شود.
خلاصه که فضای مجازی هم تهدید است و هم فرصت، از کودک تا پیر همه اینجا هستند و همان‌طور که می‌توان از این فضا در راستای فرهنگ‌سازی استفاده کرد، می‌شود رهایش کرد و اجازه داد هر با ربط و بی‌ربطی برای ذهن جامعه ایرانی تصمیم بگیرد و خوراک فکری‌اش را تأمین کند.
وسط یك جنگ نامرئی!
عصر، عصر جنگ‌های رسانه‌ای است؛ جنگی كه نه از آن گریزی است و نه می‌توان قدرتش را ندیده گرفت. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره اهمیت جنگ رسانه‌ای می‌گوید: جنگ رسانه‌ای، سهمگین‌تر از جنگ اقتصادی است، زیرا تأثیرات نامرئی دارد. اكنون ۲۵۰ شبكه ماهواره‌ای فارسی‌زبان فعالیت می‌كنند و ما در یك جنگ جامع روانی و رسانه‌ای قرار داریم.
به گفته او در تحلیلی از موضوعات شبكه‌های ماهواره‌ای فارسی زبان صورت گرفته این نتیجه به دست آمده كه جهتگیری‌های آنها مقابل ایران حدود ۵۳ درصد منفی، 5/21 درصد دوپهلو و 3/25 درصد خنثی بوده است. پس بیش از ۷۵ درصد آنها تقریبا با نگاه‌های منفی به سمت كشور ما حركت كرده‌اند.