بررسی صفر تا صد برنامه‌های شب یلدا که امسال از شبکه های مختلف سیما پخش شد
بوی تغییر ز اوضاع جهان می‌شنوم
چند سالی هست كه تلویزیون هم در كنار مردم، شب یلدا را جشن می‌گیرد و تلاش می‌كند با برنامه‌های ویژه در كنار خانواده‌ها، لحظات خوشی را در طولانی‌ترین شب سال برای مردم فراهم كند. اما باید دید كه آیا مانند دكور و رنگ و لعاب برنامه‌ها كه سال به سال پرتجمل‌تر و خیره‌كننده‌تر می‌شوند در ایده و محتوا هم پیشرفتی حاصل می‌شود یا خیر.
از آنجا كه همه شبكه‌های تلویزیون در ساعات پایانی سه شب آخر فصل پاییز، یك باكس زنده برای پخش در نظر می‌گیرند روشن است كه برای این برنامه‌های زنده نیاز به مجری دارند. به همین جهت است كه شبكه‌ها پرمخاطب‌ترین مجریان خود را برای ویژه‌برنامه‌های یلدایی آماده می‌كنند و سعی دارند تا سفره این برنامه‌ها را با چند مهمان جالب تكمیل كنند.
فاطمه ترکاشوند / روزنامه‌نگار
قبل از یلدا
شبكه‌های اصلی تلویزیون شامل 4 شبكه اول به علاوه نسیم، خصوصا در مناسبت‌های مختلف و مهم سال، در مركز توجه بینندگان قرار دارند. دو دهه پیش سال‌هایی را با تلویزیون می‌گذراندیم كه در مناسبت‌ها، جنگ‌های طنز و ورزش، بیشترین طرفدار را داشتند و تلویزیون هم سعی می‌كرد با ذائقه مخاطب كنار بیاید. آرام آرام، فضای برنامه‌ها تغییر كرد و به استودیو محدود شد و مجریان تلویزیون شان و خاصیتی مهم‌تر از آنچه پیشتر داشتند، پیدا كردند. این تغییرات ناشی از تغییر حال و هوا و البته اقتضائات مالی تلویزیون بود و برنامه‌ریزی و خلاقیت و ایده‌پردازی برای تغییر، سهم كمتری در آن داشت.
حالا هم چند سالی هست كه ویژه‌برنامه‌ها با محوریت گفت‌وگوی مجریان با شخصیت‌های مختلف به تكرار افتاده است و بعید نیست در آستانه تغییر دیگری باشیم. البته تغییر ظواهر برنامه مثل دكور یا دعوت از مجری‌های محبوب و مهمان‌های متفاوت از جمله راهكارهایی است كه برنامه‌سازان و تهیه‌كنندگان را امیدوار می‌كند كه هنوز هم می‌توانند این سبك را ادامه دهند و با اندكی از افزودنی‌ها آن را جذاب‌تر كنند اما برای مخاطبان آگاه تلویزیون همه چیز نشانه‌های تغییر را آشكار
كرده است.
سری به شبكه‌های اجتماعی در آستانه شروع برنامه‌های شب یلدامی‌تواند بخشی از این پیش‌بینی‌ها و انتظارات متفاوت را آشكار كند. هنوز موضوعات جذاب بسیاری از جمله تاریخ و خصوصا تاریخ معاصر جای خود را در میان محتواهای تلویزیون باز نكرده‌اند. هنوز فرم‌های مختلف نمایشی، اعتماد به نفس حضور در میان قالبهای گفت‌وگومحور زنده در میان ویژه‌برنامه‌های مناسبی را كسب نكرده‌اند. هنوز چهره‌های نادیده بسیاری هستند كه حرفهای ناگفته جذاب و مهم‌شان می‌تواند در زندگی مخاطب، نقطه عطف بزرگی ایجاد كند. اما تنها تغییر رویكرد و جسارت برنامه‌سازان و همراهی مدیران صداوسیماست كه می‌تواند باب این تغییرات را به روی مهم‌ترین و همچنان اثرگذارترین رسانه در كشور ایران باز كند. برای چشمان تیزبینی كه انتظارات و امیدهای مردم به تلویزیون را قبل از یلدا رصد می‌كنند، درك این نكات چیزهای پیچیده‌ای نیست.
فرمول یك
شبكه 1
مجری: علی ضیا
فرمت مجری و مهمان در شبكه یك طبیعتا ذهن مخاطب را هم به اندازه مدیران شبكه به سمت یك نفر و یك برنامه می‌برد: فرمول یك و علی ضیا. این برنامه با اجرای بی‌پروا و حاشیه‌ساز مجری‌اش شناخته می‌شود. موضوعی كه شاید امسال در رقابت با حواشی ویژه‌برنامه‌های شبكه‌های سه و نسیم، واقعا كم آورد و كنار نشست. با این حال متنوع‌ترین موضوعاتی كه با حضور مهمان‌ها می‌شود سر صحبت درباره‌شان را باز كرد به همین برنامه اختصاص داشت. حضور مجری‌های برنامه‌های پرمخاطب تلویزیون البته امسال پای ثابت غالب ویژه‌برنامه‌ها بود كه فرمول یك هم آن را با دعوت از داریوش فرضیایی پاس داشت. تم احترام به مادر و خانواده‌محوری در این برنامه با دعوت از همین دو مهمان آغاز شد. اما فرمول یك، پای مساله علم و كارآفرینی دانش‌بنیان را هم كه انتظار نمی‌رفت شبكه چهار بیشتر نسبت به آن دغدغه داشته باشد، به میان كشید. این برنامه با دعوت از ربات «سورنا» و تیم سازندگانش، لحظات جالب و متنوعی را برای مخاطبان خلق كرد. حضور «پرواز همای» هم شگفتانه دیگر این برنامه بود. خواننده‌ای كه قبل‌تر به دلیل تم سیاسی برخی آثارش از تلویزیون دور نگه داشته می‌شد، شب یلدا به طور زنده با سازش روی آنتن آمد و یكی از اجراهای موسیقی را به نمایش گذاشت كه شبیه سایرین تا دسته ساز را نشان میدادند. ایده جالب‌تر برنامه فرمول یك، دعوت از یك خانواده هنری مشهور بود. خانواده امیرسلیمانی كه همگی با بازی‌هایشان در فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیون شناخته شده هستند، یلدایی‌ترین و خانوادگی‌ترین بخش این ویژه‌برنامه را
اجرا كردند.
گفت‌وگو و خنده و حافظ‌خوانی در كنار خانواده در این بخش برگزار شد تا فرمول یك در آخرین بخش خود، جای خالی ورزش را هم با گفت‌وگوی منتقدانه در كنار امیرحسین صادقی بازیكن تیم استقلال پر كند. بر این اساس متنوع‌ترین مجموعه موضوعی را برنامه فرمول یك به مخاطبان تلویزیون در شب یلدا عرضه كرد و انتخاب بهترین و متناسب‌ترین مهمان‌ها، موجب حفظ تعادل و توازن برنامه شد.
روشن‌ترین شب
شبكه 2
مجری: محمد سلوكی
ویژه‌برنامه شبكه دو تا كمی قبل از شب‌های یلدا طبق اخبار قرار بود با اجرای ژیلا صادقی روی آنتن برود اما نهایتا این شبكه از محمد سلوكی برای گذراندن طولانی‌ترین شب سال در كنار مردم استفاده كرد. احتمالا همین بی‌برنامگی دامن سایر بخشهای ویژه‌برنامه «روشن‌ترین شب» را هم گرفت. دكور ساده و تاریك برنامه چندان رغبتی در مخاطب برنمی‌انگیخت خصوصا اگر در مقایسه با دكور سایر شبكه‌ها قرار می‌گرفت. در بخش اول پس از ادای احترام به مدافعان حرم، مهمان‌های برنامه از جمله زوج نرگس محمدی و علی اوجی، زیر كرسی شعر می‌خواندند و طبیعتا یك كرسی بزرگ در مركز قاب‌های تلویزیونی فضای زیادی را به هدر می‌دهد. در حالی كه چهره آدم‌ها حتی اندكی مشخص نیست یك مربع قرمز بزرگ در قاب‌های درشت، چشم مخاطب را خسته می‌كند. با این همه برنامه روشن‌ترین شب شاید تنها برنامه‌ای بود كه در اولین بخش به پدربزرگ‌ها به اندازه مادربزرگ‌ها اهمیت داد و برنامه‌اش را با همین تم آغاز كرد. اما در ادامه سردترین و بدون تنوع‌ترین ویژه‌برنامه تلویزیون با گفت‌وگوهای طولانی و بی‌موضوع زیر كرسی و یك بخش شق‌ورق‌تر برای صحبت با مسؤولین شهری در موضوعات جدی جلو رفت. روشن‌ترین شب تماما در مقابل تلویزیون‌های بزرگی می‌گذشت كه تصاویری از برف و سرما را نشان میدادند و جز كلیپ‌های ضبط‌شده از قطعات موسیقی، هیچ ارتباط دیگری با بیرون نمی‌گرفت. در مجموع به نظر می‌رسید كه روشن‌ترین شب با حداقل برنامه‌ریزی و سردرگمی در ایده و احتمالا به نتیجه نرسیدن دعوت از مهمان‌ها روی آنتن رفته است.
شب آرام
شبكه 3
مجری: رضا رشیدپور
شبكه سه سیما طولانی‌ترین ویژه‌برنامه را از حدود ساعت 19 تا نزدیك به نیمه شب به نمایش گذاشت تا رضا رشیدپور، ركورد دیده‌شده‌ترین مجری را در شب یلدا در میان شبكه‌های تلویزیونی بزند. رشیدپور كه با شمایلی متفاوت از برنامه‌های صبحگاهی‌اش با انبوهی ریش روی آنتن آمد، برنامه‌اش را با بخشهای مختلف و مهمان‌های متنوع، خوش‌ریتم‌تر و زنده‌تر از سایرین كرده بود. او طبق رسم سایر برنامه‌هایش، از دریچه دوربین، ایستاده به خانه‌های مردم رفت و برخلاف سایر ویژه‌برنامه‌ها نه زیر كرسی دراز كشید و نه حتی روی صندلی نشست. احتمالا به همین خاطر هم بود كه طراح دكور برنامه در فضای نسبتا كوچك، با چند تصویر بزرگ در پس‌زمینه و نور و تلالو و یك میز بلند در وسط، كار طراحی صحنه را تمام كرده بود. در واقع نقطه ثقل «شب آرام»، بیش از آن كه به سمت ظواهر برنامه بلغزد، به طرف محتوا و مهمان‌ها رفته بود.
اول از همه قرار بود این برنامه هم میزبان یكی از مهم‌ترین مجریان سیما یعنی احسان علیخانی باشد كه با اعلام بیماری او، حضورش در شب آرام منتفی شد. اما چند بازیگر، یك زوج كارآفرین، چند خواننده، یك توانگر، یك خیر، یك شاعر، یك كودك،
یك خانواده و انواع و اقسام مهمان‌های دیگر نشان میدادند كه دست شبكه سه برای دعوت از آدم‌ها بیش از همه باز بوده است. به‌علاوه كه در میان حضور مهمان‌های مختلف، كلیپ‌هایی هم از چهره‌های شناخته‌شده دیگر در حوزه‌های مختلف پخش می‌شد تا بسته متنوع «شب آرام» خیره‌كننده‌تر از سایرین به نظر برسد. البته تنوع مهمان‌ها در برنامه رشیدپور لزوما به معنای تنوع موضوعی هم نبود. گفت‌وگوی رشیدپور با مهمان‌ها حول و حوش یك حال و هوای مشخص می‌گشت كه می‌شود آن را محصول یلدایی بودن برنامه دانست.
اما مساله قابل توجه و متفاوت دیگر در شب آرام، قرعه‌كشی و تبلیغات بود. این برنامه به جز اخبار شبانگاهی شبكه سه توسط بخش قرعه‌كشی رفاه هم قطع شد. البته در خود برنامه هم بخشی برای قرعه‌كشی و اهدای جوایز نقدی به شركت‌كنندگان اختصاص داشت. تبلیغات اسپانسرها و قرعه‌كشی و اهدای جوایز از ابزارهای مهم برخی شبكه‌ها برای ثابت نگه داشتن مخاطب پای تلویزیون است. برخی انتقادات و گوشه و كنایه‌های سیاسی را هم می‌شود به این ابزارها اضافه كرد كه رضا رشیدپور از آن نیز بهره برد و البته مورد توجه بینندگان تلویزیون در شب یلدا قرار گرفت و كاربران برخی شبكه‌های اجتماعی به آن واكنش نشان دادند.
انار و برف
شبكه 4
مجری: آفرین عبیسی، رابعه مدنی
شاید بتوان عنوان ایده‌دارترین ویژه‌برنامه شب یلدای تلویزیون را به «انار و برف» شبكه چهار سیما اختصاص داد. برنامه‌ای كه تلاش كرده بود تا با استفاده از مادربزرگ‌های فیلم‌ها در مقام مجری، فضای متفاوت و متناسبی را در ذهن مخاطب خلق كند. رابعه مدنی و آفرین عبیسی اجرای این ویژه‌برنامه را بر عهده داشتند اما ایده‌پردازان این اتفاق، به دو مساله مهم توجه نکرده بودند: اول تناسب این ایده با تشخص و هویت شبكه چهار و دوم موانع عملی كردن این ایده ظاهرا جالب. در ادامه «انار و برف» از هر دو حیث ضربه خورد.
طبیعتا مخاطب تلویزیون شبكه چهار را با ابعاد علمی و فرهنگی آن می‌شناسد و اجرای یك ویژه‌برنامه از جنس سایر شبكه‌ها، مورد انتظار نیست. با این حال اگر فرض كنیم كه شبكه چهار تلاش كرد تا در قالبی عامه‌پسندتر، قالبهای نمایشی قدیمی مثل مرشد و سیاه را دوباره برای مخاطب آشنا كند، باز هم باید اعتراف كرد كه این اتفاق با برنامه‌ریزی و طراحی درستی رخ نداده است.
«انار و برف» می‌توانست مجموعه‌ای از آداب و رسوم از یاد رفته را یادآوری و تداعی كند یا درباره آنها، همان طور كه هویت شبكه چهار اقتضا می‌كند با متخصصان‌شان به گفت‌وگو بنشیند اما این فرصت را از دست داد و با یك بخش طولانی شعرخوانی میان خانم‌ها، زمان زیادی را خرج به نمایش گذاشتن یك ایده كرد: حضور زنان به عنوان گرداننده برنامه‌های شب یلدا. از بدشانسی اما چند ناهماهنگی میان چهره‌های محبوبی كه البته كار اجرا را درست نمی‌شناسند، هم برنامه را از هدفش دور می‌كرد و هم به نظر اشكالات عجیب و غریبی در اجرای حرفهای یك ویژه‌برنامه می‌آمد.
ورزشگاه
شبكه 5
مجری: حافظ كاظم زاده، هیراد حاتمی
ویژه‌برنامه شبكه پنج سیما بعد از شبكه چهار و سه نشان داد كه مساله تشخص و هویت شبكه‌های تلویزیونی، واقعا در مرحله حساس و عجیبی قرار گرفته است. ویژه‌برنامه‌ای كه انتظار می‌رفت در شبكه سه یا ورزش باشد، در شبكه‌ای قرار گرفت كه سال‌هاست آن را با هیچ ویژگی خاصی نمی‌شناسیم. با این حال یكی از سرزنده‌ترین ویژه‌برنامه‌های شب یلدای تلویزیون همراه با موضوع ورزش در شبكه پنج روی آنتن رفت. در حالی كه طبق اعلام‌های قبلی قرار بود حمید گودرزی، هیراد حاتمی یا علی انصاریان مجریان ورزشگاه باشند این برنامه نهایتا با یك زوج مجری دیگر روی آنتن رفت و آنها با مهمان‌های ورزشی مختلفی كه در میان آنها ورزشكاران زن هم حضور داشتند به گفت‌وگو نشستند. از بخشهای جالب این برنامه، گفت‌وگوی نزدیك و صمیمی در یكی از ویدئوهای ضبط شده با برانكو، سرمربی پرسپولیس بود كه به صحبت‌های صمیمانه درباره یلدای ایرانی می‌گذشت.
دورهمی
شبكه نسیم
مجری: مهران مدیری
مهم‌ترین اتفاق آخرین شب پاییز امسال، گذشته از شمردن جوجه‌ها، بازگشت مهران مدیری به آنتن شبكه نسیم بود. موضوعی كه خود او در استندآپ حاشیه‌سازش با طعنه‌ای ضمنی به صحبت‌های جنجالی رئیس‌جمهور، به عنوان یك غافلگیری از آن یاد كرد. دكتر روحانی كه پس از ماجراهای گرانی بنزین، اظهار كرده بود خودش هم صبح فردای اعلام نرخ جدید، متوجه آن شده در اولین بازگشت دورهمی پس از چند ماه، دستمایه شوخی مدیری با صداوسیما قرار گرفت و او هم اعلام كرد كه خودش هم صبح جمعه متوجه شده كه دورهمی قرار است مجددا پخش شود.
ویژگی مهم این برنامه همین بود كه برخلاف سایر ویژه‌برنامه‌ها زنده نبود و ویژگی مشتركش با سایرین دعوت از مجریان دیگر برنامه‌های پرمخاطب تلویزیون بود. اصلی‌ترین بخش دورهمی یلدایی نسیم، گفت‌وگوی مهران مدیری با سه مجری از دیگر برنامه‌های شاخص شبكه نسیم بود.
پژمان بازغی از برنامه كودك‌شو، محمد علیمردانی از برنامه چهل تكه و سروش صحت از برنامه كتاب‌باز، نهایتا گفت‌وگوی جالب و پرباری از آب درآمد خصوصا كه در آن، به مساله سلبریتی‌ها و نگاه مردم به آنها هم پرداختند.
دورهمی از ساعت 10 تا حدود نیمه‌شب ادامه داشت و شوخی‌ها و لحظات مفرحی را برای بینندگان تلویزیون فراهم كرد. بخش مهم حافظ‌خوانی كه جزو رسوم ثابت و دلپذیر شب‌های یلدای ایرانی است با حافظ‌خوانی سروش صحت كه از قضا مجری بهترین برنامه كتابی تلویزیون هم هست، همراه شد و در عین خنده‌دار بودن نشان داد كه كتابخوان‌ها هم آدم به آدم فرق دارند و ممكن است از مهم‌ترین كتاب ادبیات كهن كشور خود چیز زیادی ندانند.
شبكه‌های اصلی تلویزیون شامل 4 شبكه اول به علاوه نسیم، خصوصا در مناسبت‌های مختلف و مهم سال، در مركز توجه بینندگان قرار دارند. دو دهه پیش سال‌هایی را با تلویزیون می‌گذراندیم كه در مناسبت‌ها، جنگ‌های طنز و ورزش، بیشترین طرفدار را داشتند و تلویزیون هم سعی می‌كرد با ذائقه مخاطب كنار بیاید. آرام آرام، فضای برنامه‌ها تغییر كرد و به استودیو محدود شد و مجریان تلویزیون شان و خاصیتی مهم‌تر از آنچه پیشتر داشتند، پیدا كردند. این تغییرات ناشی از تغییر حال و هوا و البته اقتضائات مالی تلویزیون بود و برنامه‌ریزی و خلاقیت و ایده‌پردازی برای تغییر، سهم كمتری در آن داشت.
حالا هم چند سالی هست كه ویژه‌برنامه‌ها با محوریت گفت‌وگوی مجریان با شخصیت‌های مختلف به تكرار افتاده است و بعید نیست در آستانه تغییر دیگری باشیم. البته تغییر ظواهر برنامه مثل دكور یا دعوت از مجری‌های محبوب و مهمان‌های متفاوت از جمله راهكارهایی است كه برنامه‌سازان و تهیه‌كنندگان را امیدوار می‌كند كه هنوز هم می‌توانند این سبك را ادامه دهند و با اندكی از افزودنی‌ها آن را جذاب‌تر كنند اما برای مخاطبان آگاه تلویزیون همه چیز نشانه‌های تغییر را آشكار
كرده است.
سری به شبكه‌های اجتماعی در آستانه شروع برنامه‌های شب یلدامی‌تواند بخشی از این پیش‌بینی‌ها و انتظارات متفاوت را آشكار كند. هنوز موضوعات جذاب بسیاری از جمله تاریخ و خصوصا تاریخ معاصر جای خود را در میان محتواهای تلویزیون باز نكرده‌اند. هنوز فرم‌های مختلف نمایشی، اعتماد به نفس حضور در میان قالبهای گفت‌وگومحور زنده در میان ویژه‌برنامه‌های مناسبی را كسب نكرده‌اند. هنوز چهره‌های نادیده بسیاری هستند كه حرفهای ناگفته جذاب و مهم‌شان می‌تواند در زندگی مخاطب، نقطه عطف بزرگی ایجاد كند. اما تنها تغییر رویكرد و جسارت برنامه‌سازان و همراهی مدیران صداوسیماست كه می‌تواند باب این تغییرات را به روی مهم‌ترین و همچنان اثرگذارترین رسانه در كشور ایران باز كند. برای چشمان تیزبینی كه انتظارات و امیدهای مردم به تلویزیون را قبل از یلدا رصد می‌كنند، درك این نكات چیزهای پیچیده‌ای نیست.
فرمول یك
شبكه 1
مجری: علی ضیا
فرمت مجری و مهمان در شبكه یك طبیعتا ذهن مخاطب را هم به اندازه مدیران شبكه به سمت یك نفر و یك برنامه می‌برد: فرمول یك و علی ضیا. این برنامه با اجرای بی‌پروا و حاشیه‌ساز مجری‌اش شناخته می‌شود. موضوعی كه شاید امسال در رقابت با حواشی ویژه‌برنامه‌های شبكه‌های سه و نسیم، واقعا كم آورد و كنار نشست. با این حال متنوع‌ترین موضوعاتی كه با حضور مهمان‌ها می‌شود سر صحبت درباره‌شان را باز كرد به همین برنامه اختصاص داشت. حضور مجری‌های برنامه‌های پرمخاطب تلویزیون البته امسال پای ثابت غالب ویژه‌برنامه‌ها بود كه فرمول یك هم آن را با دعوت از داریوش فرضیایی پاس داشت. تم احترام به مادر و خانواده‌محوری در این برنامه با دعوت از همین دو مهمان آغاز شد. اما فرمول یك، پای مساله علم و كارآفرینی دانش‌بنیان را هم كه انتظار نمی‌رفت شبكه چهار بیشتر نسبت به آن دغدغه داشته باشد، به میان كشید. این برنامه با دعوت از ربات «سورنا» و تیم سازندگانش، لحظات جالب و متنوعی را برای مخاطبان خلق كرد. حضور «پرواز همای» هم شگفتانه دیگر این برنامه بود. خواننده‌ای كه قبل‌تر به دلیل تم سیاسی برخی آثارش از تلویزیون دور نگه داشته می‌شد، شب یلدا به طور زنده با سازش روی آنتن آمد و یكی از اجراهای موسیقی را به نمایش گذاشت كه شبیه سایرین تا دسته ساز را نشان میدادند. ایده جالب‌تر برنامه فرمول یك، دعوت از یك خانواده هنری مشهور بود. خانواده امیرسلیمانی كه همگی با بازی‌هایشان در فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیون شناخته شده هستند، یلدایی‌ترین و خانوادگی‌ترین بخش این ویژه‌برنامه را
اجرا كردند.
گفت‌وگو و خنده و حافظ‌خوانی در كنار خانواده در این بخش برگزار شد تا فرمول یك در آخرین بخش خود، جای خالی ورزش را هم با گفت‌وگوی منتقدانه در كنار امیرحسین صادقی بازیكن تیم استقلال پر كند. بر این اساس متنوع‌ترین مجموعه موضوعی را برنامه فرمول یك به مخاطبان تلویزیون در شب یلدا عرضه كرد و انتخاب بهترین و متناسب‌ترین مهمان‌ها، موجب حفظ تعادل و توازن برنامه شد.
روشن‌ترین شب
شبكه 2
مجری: محمد سلوكی
ویژه‌برنامه شبكه دو تا كمی قبل از شب‌های یلدا طبق اخبار قرار بود با اجرای ژیلا صادقی روی آنتن برود اما نهایتا این شبكه از محمد سلوكی برای گذراندن طولانی‌ترین شب سال در كنار مردم استفاده كرد. احتمالا همین بی‌برنامگی دامن سایر بخشهای ویژه‌برنامه «روشن‌ترین شب» را هم گرفت. دكور ساده و تاریك برنامه چندان رغبتی در مخاطب برنمی‌انگیخت خصوصا اگر در مقایسه با دكور سایر شبكه‌ها قرار می‌گرفت. در بخش اول پس از ادای احترام به مدافعان حرم، مهمان‌های برنامه از جمله زوج نرگس محمدی و علی اوجی، زیر كرسی شعر می‌خواندند و طبیعتا یك كرسی بزرگ در مركز قاب‌های تلویزیونی فضای زیادی را به هدر می‌دهد. در حالی كه چهره آدم‌ها حتی اندكی مشخص نیست یك مربع قرمز بزرگ در قاب‌های درشت، چشم مخاطب را خسته می‌كند. با این همه برنامه روشن‌ترین شب شاید تنها برنامه‌ای بود كه در اولین بخش به پدربزرگ‌ها به اندازه مادربزرگ‌ها اهمیت داد و برنامه‌اش را با همین تم آغاز كرد. اما در ادامه سردترین و بدون تنوع‌ترین ویژه‌برنامه تلویزیون با گفت‌وگوهای طولانی و بی‌موضوع زیر كرسی و یك بخش شق‌ورق‌تر برای صحبت با مسؤولین شهری در موضوعات جدی جلو رفت. روشن‌ترین شب تماما در مقابل تلویزیون‌های بزرگی می‌گذشت كه تصاویری از برف و سرما را نشان میدادند و جز كلیپ‌های ضبط‌شده از قطعات موسیقی، هیچ ارتباط دیگری با بیرون نمی‌گرفت. در مجموع به نظر می‌رسید كه روشن‌ترین شب با حداقل برنامه‌ریزی و سردرگمی در ایده و احتمالا به نتیجه نرسیدن دعوت از مهمان‌ها روی آنتن رفته است.
شب آرام
شبكه 3
مجری: رضا رشیدپور
شبكه سه سیما طولانی‌ترین ویژه‌برنامه را از حدود ساعت 19 تا نزدیك به نیمه شب به نمایش گذاشت تا رضا رشیدپور، ركورد دیده‌شده‌ترین مجری را در شب یلدا در میان شبكه‌های تلویزیونی بزند. رشیدپور كه با شمایلی متفاوت از برنامه‌های صبحگاهی‌اش با انبوهی ریش روی آنتن آمد، برنامه‌اش را با بخشهای مختلف و مهمان‌های متنوع، خوش‌ریتم‌تر و زنده‌تر از سایرین كرده بود. او طبق رسم سایر برنامه‌هایش، از دریچه دوربین، ایستاده به خانه‌های مردم رفت و برخلاف سایر ویژه‌برنامه‌ها نه زیر كرسی دراز كشید و نه حتی روی صندلی نشست. احتمالا به همین خاطر هم بود كه طراح دكور برنامه در فضای نسبتا كوچك، با چند تصویر بزرگ در پس‌زمینه و نور و تلالو و یك میز بلند در وسط، كار طراحی صحنه را تمام كرده بود. در واقع نقطه ثقل «شب آرام»، بیش از آن كه به سمت ظواهر برنامه بلغزد، به طرف محتوا و مهمان‌ها رفته بود.
اول از همه قرار بود این برنامه هم میزبان یكی از مهم‌ترین مجریان سیما یعنی احسان علیخانی باشد كه با اعلام بیماری او، حضورش در شب آرام منتفی شد. اما چند بازیگر، یك زوج كارآفرین، چند خواننده، یك توانگر، یك خیر، یك شاعر، یك كودك،
یك خانواده و انواع و اقسام مهمان‌های دیگر نشان میدادند كه دست شبكه سه برای دعوت از آدم‌ها بیش از همه باز بوده است. به‌علاوه كه در میان حضور مهمان‌های مختلف، كلیپ‌هایی هم از چهره‌های شناخته‌شده دیگر در حوزه‌های مختلف پخش می‌شد تا بسته متنوع «شب آرام» خیره‌كننده‌تر از سایرین به نظر برسد. البته تنوع مهمان‌ها در برنامه رشیدپور لزوما به معنای تنوع موضوعی هم نبود. گفت‌وگوی رشیدپور با مهمان‌ها حول و حوش یك حال و هوای مشخص می‌گشت كه می‌شود آن را محصول یلدایی بودن برنامه دانست.
اما مساله قابل توجه و متفاوت دیگر در شب آرام، قرعه‌كشی و تبلیغات بود. این برنامه به جز اخبار شبانگاهی شبكه سه توسط بخش قرعه‌كشی رفاه هم قطع شد. البته در خود برنامه هم بخشی برای قرعه‌كشی و اهدای جوایز نقدی به شركت‌كنندگان اختصاص داشت. تبلیغات اسپانسرها و قرعه‌كشی و اهدای جوایز از ابزارهای مهم برخی شبكه‌ها برای ثابت نگه داشتن مخاطب پای تلویزیون است. برخی انتقادات و گوشه و كنایه‌های سیاسی را هم می‌شود به این ابزارها اضافه كرد كه رضا رشیدپور از آن نیز بهره برد و البته مورد توجه بینندگان تلویزیون در شب یلدا قرار گرفت و كاربران برخی شبكه‌های اجتماعی به آن واكنش نشان دادند.
انار و برف
شبكه 4
مجری: آفرین عبیسی، رابعه مدنی
شاید بتوان عنوان ایده‌دارترین ویژه‌برنامه شب یلدای تلویزیون را به «انار و برف» شبكه چهار سیما اختصاص داد. برنامه‌ای كه تلاش كرده بود تا با استفاده از مادربزرگ‌های فیلم‌ها در مقام مجری، فضای متفاوت و متناسبی را در ذهن مخاطب خلق كند. رابعه مدنی و آفرین عبیسی اجرای این ویژه‌برنامه را بر عهده داشتند اما ایده‌پردازان این اتفاق، به دو مساله مهم توجه نکرده بودند: اول تناسب این ایده با تشخص و هویت شبكه چهار و دوم موانع عملی كردن این ایده ظاهرا جالب. در ادامه «انار و برف» از هر دو حیث ضربه خورد.
طبیعتا مخاطب تلویزیون شبكه چهار را با ابعاد علمی و فرهنگی آن می‌شناسد و اجرای یك ویژه‌برنامه از جنس سایر شبكه‌ها، مورد انتظار نیست. با این حال اگر فرض كنیم كه شبكه چهار تلاش كرد تا در قالبی عامه‌پسندتر، قالبهای نمایشی قدیمی مثل مرشد و سیاه را دوباره برای مخاطب آشنا كند، باز هم باید اعتراف كرد كه این اتفاق با برنامه‌ریزی و طراحی درستی رخ نداده است.
«انار و برف» می‌توانست مجموعه‌ای از آداب و رسوم از یاد رفته را یادآوری و تداعی كند یا درباره آنها، همان طور كه هویت شبكه چهار اقتضا می‌كند با متخصصان‌شان به گفت‌وگو بنشیند اما این فرصت را از دست داد و با یك بخش طولانی شعرخوانی میان خانم‌ها، زمان زیادی را خرج به نمایش گذاشتن یك ایده كرد: حضور زنان به عنوان گرداننده برنامه‌های شب یلدا. از بدشانسی اما چند ناهماهنگی میان چهره‌های محبوبی كه البته كار اجرا را درست نمی‌شناسند، هم برنامه را از هدفش دور می‌كرد و هم به نظر اشكالات عجیب و غریبی در اجرای حرفهای یك ویژه‌برنامه می‌آمد.
ورزشگاه
شبكه 5
مجری: حافظ كاظم زاده، هیراد حاتمی
ویژه‌برنامه شبكه پنج سیما بعد از شبكه چهار و سه نشان داد كه مساله تشخص و هویت شبكه‌های تلویزیونی، واقعا در مرحله حساس و عجیبی قرار گرفته است. ویژه‌برنامه‌ای كه انتظار می‌رفت در شبكه سه یا ورزش باشد، در شبكه‌ای قرار گرفت كه سال‌هاست آن را با هیچ ویژگی خاصی نمی‌شناسیم. با این حال یكی از سرزنده‌ترین ویژه‌برنامه‌های شب یلدای تلویزیون همراه با موضوع ورزش در شبكه پنج روی آنتن رفت. در حالی كه طبق اعلام‌های قبلی قرار بود حمید گودرزی، هیراد حاتمی یا علی انصاریان مجریان ورزشگاه باشند این برنامه نهایتا با یك زوج مجری دیگر روی آنتن رفت و آنها با مهمان‌های ورزشی مختلفی كه در میان آنها ورزشكاران زن هم حضور داشتند به گفت‌وگو نشستند. از بخشهای جالب این برنامه، گفت‌وگوی نزدیك و صمیمی در یكی از ویدئوهای ضبط شده با برانكو، سرمربی پرسپولیس بود كه به صحبت‌های صمیمانه درباره یلدای ایرانی می‌گذشت.
دورهمی
شبكه نسیم
مجری: مهران مدیری
مهم‌ترین اتفاق آخرین شب پاییز امسال، گذشته از شمردن جوجه‌ها، بازگشت مهران مدیری به آنتن شبكه نسیم بود. موضوعی كه خود او در استندآپ حاشیه‌سازش با طعنه‌ای ضمنی به صحبت‌های جنجالی رئیس‌جمهور، به عنوان یك غافلگیری از آن یاد كرد. دكتر روحانی كه پس از ماجراهای گرانی بنزین، اظهار كرده بود خودش هم صبح فردای اعلام نرخ جدید، متوجه آن شده در اولین بازگشت دورهمی پس از چند ماه، دستمایه شوخی مدیری با صداوسیما قرار گرفت و او هم اعلام كرد كه خودش هم صبح جمعه متوجه شده كه دورهمی قرار است مجددا پخش شود.
ویژگی مهم این برنامه همین بود كه برخلاف سایر ویژه‌برنامه‌ها زنده نبود و ویژگی مشتركش با سایرین دعوت از مجریان دیگر برنامه‌های پرمخاطب تلویزیون بود. اصلی‌ترین بخش دورهمی یلدایی نسیم، گفت‌وگوی مهران مدیری با سه مجری از دیگر برنامه‌های شاخص شبكه نسیم بود.
پژمان بازغی از برنامه كودك‌شو، محمد علیمردانی از برنامه چهل تكه و سروش صحت از برنامه كتاب‌باز، نهایتا گفت‌وگوی جالب و پرباری از آب درآمد خصوصا كه در آن، به مساله سلبریتی‌ها و نگاه مردم به آنها هم پرداختند.
دورهمی از ساعت 10 تا حدود نیمه‌شب ادامه داشت و شوخی‌ها و لحظات مفرحی را برای بینندگان تلویزیون فراهم كرد. بخش مهم حافظ‌خوانی كه جزو رسوم ثابت و دلپذیر شب‌های یلدای ایرانی است با حافظ‌خوانی سروش صحت كه از قضا مجری بهترین برنامه كتابی تلویزیون هم هست، همراه شد و در عین خنده‌دار بودن نشان داد كه كتابخوان‌ها هم آدم به آدم فرق دارند و ممكن است از مهم‌ترین كتاب ادبیات كهن كشور خود چیز زیادی ندانند.