یبوست در دوران نوزادی بسیار شایع است، برای جلوگیری از این بیماری چه باید کرد؟
مادر بیماری‌ها در کمین نوزادان
یبوست به امالامراض مشهور است و می‌تواند باعث بیماری‌های دیگری شود. این بیماری كوچك و بزرگ ندارد و حتی نوزادها هم به آن دچار می شوند. فرقی ندارد نوزاد چند ماهه باشد و شما چقدر به او رسیدگی كنید. یبوست همیشه در كمین است. برای این كه جلوی خشكی روده‌های نوزادتان را بگیرید، كارهای مختلفی می‌توانید انجام دهید.
با تشكر از: دكتر نوید رمضانی ــ متخصص كودك
لیلا شوقی / خبرنگار
چرایی یبوست نوزادان
فكر نكنید شما تنها پدر و مادری هستید كه نگران چنین موضوعی هستید. همه والدین این موضوع جزو دغدغهشان است. اتفاقا نگرانی‌تان درست و بجاست. چون یبوست در نوزادان باعث بی‌قراری آنها می‌شود. اگر نوزادتان به یبوست دچار‌شده باشد مدفوعش سفت و سخت می‌شود و به صورت عادی هم نمیتواند قضای حاجت كند و این باعث درد او می‌شود. نوزادهایی كه شیر مادر می‌خورند، كمتر به یبوست دچار می‌شوند.
شیر مادر به‌راحتی هضم می‌شود و تركیبات چربی و پروتئینی درون شیر مادر از ابتلا به یبوست جلوگیری می‌كنند. به طور طبیعی، در روده نوزاد، باكتری‌های مفیدی وجود دارند كه با شیر مادر تركیب شده و باعث می‌شوند كه پروتئینهای شیر را بشكنند و این یعتی كه مدفوع راحت‌تر از روده خارج می‌شود. بیشتر مشكلات در نوزادانی اتفاق میافتد كه شیر خشك می‌خورند. هضم شیر خشك برای نوزاد سخت است. بنابراین اگر به نوزادتان شیر خشك می‌دهید، بیشتر از دیگر والدین باید از سلامت روده‌هایش مطمئن شوید.
دلایل ابتلا به یبوست:
اگر فرزندتان شیر مادر می‌خورد و باز هم یبوست دارد، این یعنی یك عامل مادرزادی مانند سیستیك فیبروزیس، دیابت بی‌مزه، كم‌كاری تیروئید و نقص‌های مادرزادی در روده و مقعد دارد. برای این كه در این باره مطمئن شوید، بهتر است به پزشك مراجعه كنید.
اغلب نوزادان در زمانی كه خوردن غذای جامد را شروع می‌كنند، یبوست را هم تجربه می‌كنند. موز، برنج، نان سفید، سیب‌زمینی، ماست، پنیر و پاستا، غذاهایی هستند كه باعث كندی حركت روده و درنتیجه یبوست می‌شوند.
نوع شیر خشك هم بر روی عملكرد روده تاثیر دارد. این كه غلظت شیر خشك چقدر است، لاكتوز دارد یا نه یا این كه حاوی كازئین است، در یبوست تاثیرگذار است.
كم شدن آب بدن كودك باعث ایجاد یبوست می‌شود. در چنین شرایطی كودك هرچه كه می‌خورد، بخش آب را جذب می‌كند و این باعث می‌شود كه مدفوعش سفت، خشك و درنتیجه دفع سفت شود.
داروهایی مانند ایبوپروفن، آنتی‌بیوتیك، استامینوفن، سرماخوردگی و مكمل‌های آهن می‌توانند باعث یبوست شوند.
آلرژی غذایی، یكی دیگر از دلایل یبوست است.
نوزاد شما یبوست دارد، اگر:
مدفوع او سفت، خشك و تكهتكه خارج می‌شود.
در زمان دفع، گریه می‌كند یا این كه زیاد زور می‌زند، یعنی یبوست دارد.
اشتهای نوزادتان كم است، وزن نمی‌گیرد و خونریزی مقعدی دارد.
دو یا سه روز، مدفوع نكرده است (نوزادان شیر‌خشكی) و یك هفته، دفع نداشته (اگر شیر مادر می‌خورد)
درمان یبوست در كودكان:
اگر نوزادتان یبوست دارد، به پزشك مراجعه كنید، اما راهكارهای خانگی و ساده‌ای هم وجود دارد كه می‌توانید از آنها كمك بگیرید.
شكم نوزاد را ماساژ دهید. از قسمت پایین، به سمت بیرون و در جهت عقربههای ساعت این كار را انجام دهید. بهتر است كه دستان‌تان را با یك روغن، مانند روغن بادام یا روغن زیتون چرب كنید تا ماساژ راحت‌تر هم انجام شود.
نوزاد را به پشت بخوابانید، پاهایش را بگیرید و به آرامی به شكل دایره‌ای او را حركت دهید. این كار باعث حركت عضلات شكم و فشار ملایم به روده می‌شود و درنتیجه، حركات روده، راحت‌تر می‌شود.
حمام گرم دفع را برای كودك‌تان راحت‌تر می‌كند. می‌توانید ماساژ دادن را در حمام انجام دهید. حتی می‌توانید با وازلین، اطراف مقعد كودك را چرب كنید.
اگر نوزادتان، شیر خشك می‌خورد، طبق دستورالعمل شیر خشك را درست كنید. اضافه كردن بیش از اندازه شیر، باعث ابتلا به یبوست می‌شود.
اگر نوزادتان، چهار تا شش ماهه است، به او حریره‌بادام، پوره میوه یا سبزیجات بدهید. غذاهای فیبردار، از یبوست پیشگیری می‌كنند. خوردن آب آلو ناشتا هم می‌تواند از دفع سخت و یبوست پیشگیری می‌كند. در همین سن، می‌توانید به او پوره هلو و آلو بدهید. به جای برنج كه یبوست‌زاست، می‌توانید به او جو دهید.
در زمان شیردهی، می‌توانید آب را بجوشانید و بگذارید سرد شود بعد به نوزادتان بدهید. می‌توانید 50 تا 130 میلی‌لیتر در روز به نوزاد آب بدهید. حجم آب را كم‌كم زیاد كنید، ولی در حالت كلی آب نباید جای شیر را بگیرد.
درصورتی كه یبوست طولانی شد و با تغییر رژیم غذایی تغییر نكرد و علائم دیگری مانند خون در مدفوع، وزن نگرفتن و استفراغ هم همراه داشت، حتما به پزشك مراجعه كنید.
نكته كلیدی درباره یبوست:
اگر نوزاد شما، در ماه‌های اول تولدش است، به طور طبیعی، باید چند بار در روز دفع داشته باشد. در این زمان حتی اگر نوزادتان یك بار در هفته هم دفع داشت، ایرادی ندارد. اگر نوزادتان شیر مادر می‌خورد، تا دو تا سه ماهگی، حركات روده‌اش زیاد بوده و در این ماه‌ها، مدفوعش زردرنگ است. بعد از شش ماهگی و خوردن غذای جامد، حركات روده او هم تغییر می‌كند؛ بنابراین ممكن است نوزاد دو تا سه بار در روز دفع داشته باشد. در این زمان برخی از نوزادان، به خاطر مواد غذایی‌ای كه می‌خورند ممكن است، دچار یبوست شوند. درصورتی كه زیاد به نوزادتان غذای جامد بدهید، ممكن است به كم‌آبی مبتلا شود و یبوست بگیرد.
فكر نكنید شما تنها پدر و مادری هستید كه نگران چنین موضوعی هستید. همه والدین این موضوع جزو دغدغهشان است. اتفاقا نگرانی‌تان درست و بجاست. چون یبوست در نوزادان باعث بی‌قراری آنها می‌شود. اگر نوزادتان به یبوست دچار‌شده باشد مدفوعش سفت و سخت می‌شود و به صورت عادی هم نمیتواند قضای حاجت كند و این باعث درد او می‌شود. نوزادهایی كه شیر مادر می‌خورند، كمتر به یبوست دچار می‌شوند.
شیر مادر به‌راحتی هضم می‌شود و تركیبات چربی و پروتئینی درون شیر مادر از ابتلا به یبوست جلوگیری می‌كنند. به طور طبیعی، در روده نوزاد، باكتری‌های مفیدی وجود دارند كه با شیر مادر تركیب شده و باعث می‌شوند كه پروتئینهای شیر را بشكنند و این یعتی كه مدفوع راحت‌تر از روده خارج می‌شود. بیشتر مشكلات در نوزادانی اتفاق میافتد كه شیر خشك می‌خورند. هضم شیر خشك برای نوزاد سخت است. بنابراین اگر به نوزادتان شیر خشك می‌دهید، بیشتر از دیگر والدین باید از سلامت روده‌هایش مطمئن شوید.
دلایل ابتلا به یبوست:
اگر فرزندتان شیر مادر می‌خورد و باز هم یبوست دارد، این یعنی یك عامل مادرزادی مانند سیستیك فیبروزیس، دیابت بی‌مزه، كم‌كاری تیروئید و نقص‌های مادرزادی در روده و مقعد دارد. برای این كه در این باره مطمئن شوید، بهتر است به پزشك مراجعه كنید.
اغلب نوزادان در زمانی كه خوردن غذای جامد را شروع می‌كنند، یبوست را هم تجربه می‌كنند. موز، برنج، نان سفید، سیب‌زمینی، ماست، پنیر و پاستا، غذاهایی هستند كه باعث كندی حركت روده و درنتیجه یبوست می‌شوند.
نوع شیر خشك هم بر روی عملكرد روده تاثیر دارد. این كه غلظت شیر خشك چقدر است، لاكتوز دارد یا نه یا این كه حاوی كازئین است، در یبوست تاثیرگذار است.
كم شدن آب بدن كودك باعث ایجاد یبوست می‌شود. در چنین شرایطی كودك هرچه كه می‌خورد، بخش آب را جذب می‌كند و این باعث می‌شود كه مدفوعش سفت، خشك و درنتیجه دفع سفت شود.
داروهایی مانند ایبوپروفن، آنتی‌بیوتیك، استامینوفن، سرماخوردگی و مكمل‌های آهن می‌توانند باعث یبوست شوند.
آلرژی غذایی، یكی دیگر از دلایل یبوست است.
نوزاد شما یبوست دارد، اگر:
مدفوع او سفت، خشك و تكهتكه خارج می‌شود.
در زمان دفع، گریه می‌كند یا این كه زیاد زور می‌زند، یعنی یبوست دارد.
اشتهای نوزادتان كم است، وزن نمی‌گیرد و خونریزی مقعدی دارد.
دو یا سه روز، مدفوع نكرده است (نوزادان شیر‌خشكی) و یك هفته، دفع نداشته (اگر شیر مادر می‌خورد)
درمان یبوست در كودكان:
اگر نوزادتان یبوست دارد، به پزشك مراجعه كنید، اما راهكارهای خانگی و ساده‌ای هم وجود دارد كه می‌توانید از آنها كمك بگیرید.
شكم نوزاد را ماساژ دهید. از قسمت پایین، به سمت بیرون و در جهت عقربههای ساعت این كار را انجام دهید. بهتر است كه دستان‌تان را با یك روغن، مانند روغن بادام یا روغن زیتون چرب كنید تا ماساژ راحت‌تر هم انجام شود.
نوزاد را به پشت بخوابانید، پاهایش را بگیرید و به آرامی به شكل دایره‌ای او را حركت دهید. این كار باعث حركت عضلات شكم و فشار ملایم به روده می‌شود و درنتیجه، حركات روده، راحت‌تر می‌شود.
حمام گرم دفع را برای كودك‌تان راحت‌تر می‌كند. می‌توانید ماساژ دادن را در حمام انجام دهید. حتی می‌توانید با وازلین، اطراف مقعد كودك را چرب كنید.
اگر نوزادتان، شیر خشك می‌خورد، طبق دستورالعمل شیر خشك را درست كنید. اضافه كردن بیش از اندازه شیر، باعث ابتلا به یبوست می‌شود.
اگر نوزادتان، چهار تا شش ماهه است، به او حریره‌بادام، پوره میوه یا سبزیجات بدهید. غذاهای فیبردار، از یبوست پیشگیری می‌كنند. خوردن آب آلو ناشتا هم می‌تواند از دفع سخت و یبوست پیشگیری می‌كند. در همین سن، می‌توانید به او پوره هلو و آلو بدهید. به جای برنج كه یبوست‌زاست، می‌توانید به او جو دهید.
در زمان شیردهی، می‌توانید آب را بجوشانید و بگذارید سرد شود بعد به نوزادتان بدهید. می‌توانید 50 تا 130 میلی‌لیتر در روز به نوزاد آب بدهید. حجم آب را كم‌كم زیاد كنید، ولی در حالت كلی آب نباید جای شیر را بگیرد.
درصورتی كه یبوست طولانی شد و با تغییر رژیم غذایی تغییر نكرد و علائم دیگری مانند خون در مدفوع، وزن نگرفتن و استفراغ هم همراه داشت، حتما به پزشك مراجعه كنید.
نكته كلیدی درباره یبوست:
اگر نوزاد شما، در ماه‌های اول تولدش است، به طور طبیعی، باید چند بار در روز دفع داشته باشد. در این زمان حتی اگر نوزادتان یك بار در هفته هم دفع داشت، ایرادی ندارد. اگر نوزادتان شیر مادر می‌خورد، تا دو تا سه ماهگی، حركات روده‌اش زیاد بوده و در این ماه‌ها، مدفوعش زردرنگ است. بعد از شش ماهگی و خوردن غذای جامد، حركات روده او هم تغییر می‌كند؛ بنابراین ممكن است نوزاد دو تا سه بار در روز دفع داشته باشد. در این زمان برخی از نوزادان، به خاطر مواد غذایی‌ای كه می‌خورند ممكن است، دچار یبوست شوند. درصورتی كه زیاد به نوزادتان غذای جامد بدهید، ممكن است به كم‌آبی مبتلا شود و یبوست بگیرد.