بازخوانی ماجرای 3 نمونه از تلخ‌ترین حوادث فضایی جهان در سالگرد رخداد آنها
تلخ‌ترین روزهای فضانوردان
هر بار كه فضانوردی به سلامت به زمین برمی‌گردد، نه‌تنها خدمه پرواز و مهندسان فضایی مشاركت‌كننده در ماموریت كه همه علاقه‌مندان دانش فضایی لبخند می‌زنند و این بازگشت را جشن می‌گیرند. با وجود گذشت بیش از نیم‌قرن از سفر نخستین انسان به فضا، تثبیت این فناوری هنوز به اندازه اطمینان از سفرهای فضایی نیست و خطرهایی كه می‌تواند جان فضانوردان را تهدید كند پرتعداد است. نخستین روزهای بهمن یادآور فاجعه‌بارترین حوادث هوایی جهان است. حادثه انفجار سفینه آپولو-1 و همین‌طور حوادث تلخ شاتل‌های چلنجر و كلمبیا که سال‌ها پیش در همین روزها رخ داد. این روزها كه متخصصان فضایی ما روزهای پرالتهاب آماده‌سازی پرتاب ماهواره «ظفر-1» با ماهواره‌بر «سیمرغ» را پشت سر می‌گذارند و پیوسته در اضطراب كسب موفقیت در این پرتاب فضایی و تزریق ماهواره در مدار خود هستند، بازخوانی ماجرای سه حادثه بزرگ فضایی در سالگرد آنها می‌تواند درس‌هایی برای ما داشته باشد كه در مرحله توسعه و تثبیت فناوری تولید ماهواره‌ها و دیگر طرح‌های فضایی در كشور هستیم.
پرونده مشكوك شاتل‌های فضایی
فضاپیمای قابل استفاده مجدد شاتل كه آمریكایی‌ها از اواسط دهه 1350/ 1970 كار روی آن را آغاز كردند و عملا از اوایل دهه 1360/ 1980 به خدمت گرفته شد، طی حدود دو دهه فعالیت خود در كنار نكات مثبت زیادی كه داشت، باعث بالاترین كشتارهای فضایی نیز شده بود. انفجار شاتل چلنجر در 8 بهمن 1364/ 28 ژانویه 1986 و نابودی كلمبیا در 12 بهمن 1381/ یكم فوریه 2003 جمعا 14 كشته برجا گذاشت. شاید برای كسانی كه پیگیرانه پروازهای فضایی را دنبال نمی‌كنند، این حوادث غیرمترقبه و تصادفی جلوه كند. اما آنان كه با كنجكاوی بیشتری به بررسی پروازهای این فضاپیما می‌پردازند می‌دانند بروز چنین وقایعی چندان نامنتظره نیست. هریك از دو حادثه از مدت‌ها قبل قابل پیش‌بینی بوده و حتی كارشناسان، رسما به سازمان فضایی آمریكا اخطار داده بودند. اما دستگاه كاغذبازی عریض و طویل ناسا به این گونه اخطارها وقعی نگذاشت تا بالاخره دو كشتار بزرگ در اوایل بهمن سال‌های 1364 و 1381 ضربه‌هایی اساسی را به این سازمان و طرح شاتل فضایی وارد كرد.
فاجعه انفجار شاتل چلنجر
ناسا از دی 1363/ ژانویه 1985 برای پرواز شماره 51-ال شاتل فضایی، پنج فضانورد را انتخاب كرد. فرماندهی پرواز را فرانسیس اسكوبی بر عهده داشت كه در پرواز 41-سی خلبان فضاپیما بود. مایكل اسمیت خلبان ناو باید نخستین ماموریت فضایی خود را انجام می‌داد. رونالد مك نیر یك سفر فضایی در پرونده داشت. الیسن اونیزوكا قبلا به عنوان متخصص ماموریت در پرواز اس.تی.اس - 51 سی به فضا رفته بود. جودیت رسنیك از نخستین زنان فضانورد بود كه ناسا در سال 1357/ 1978 برای پرواز با شاتل فضایی انتخاب كرد. رسنیك در جریان پرواز شماره 41-دی شاتل فضایی به‌عنوان متخصص ماموریت حضور داشت و 145 ساعت را در مدار زمین گذراند. گریگوری جارویس مهندس شركت هیوز از طرف این شركت ماموریت داشت برخی آزمایش‌ها را در فضا انجام دهد و بر استقرار ماهواره سینكوم4 نظارت كند و بالاخره كریستا مك آلیف 37 ساله معلم زبان انگلیسی به عنوان نخستین فضانورد غیرحرفه‌ای آمریكایی باید به فضا می‌رفت تا درباره زندگی و استفاده از فضا تجاربی كسب كند.
در شب هشتم بهمن 64، دمای هوا به شش درجه زیر صفر سقوط كرد. نمایندگان شركت مورتون تهیكول كه موشك‌های جامد سوز تقویتی شاتل را ساخته بودند از امضای سند اجازه پرتاب خودداری كردند. آنها می‌گفتند پرتاب در دمای كمتر از 7 درجه سانتیگراد نباید صورت بگیرد، زیرا
حلقه عایق بخش‌های مختلف موشك شتاب‌دهنده، در سرمای زیر صفر درجه خاصیت ارتجاعی خود را از دست می‌دهد.
همه دستگاه‌ها و سكوی پرتاب، صبح آن روز یخ زده بود و قندیل‌های یخ در خیلی از محل‌ها دیده می‌شد. افتادن این قندیل‌ها می‌توانست صدمه جدی به ناو بزند. با وجود همه اخطارها، شاتل فضایی در ساعت 11:38 (به وقت محلی) سكوی پرتاب را به مقصد مدار زمین ترك كرد.
در اولین ثانیه‌های پرواز، از محل اتصال بخش دوم و نهایی موشك سمت راست، توده دود قهوه‌ای مشاهده شد. در ثانیه 59 بعد از پرتاب، آتشی در محل اتصال موشك‌های جامدسوز با فضاپیما به چشم خورد. در لحظه‌ای كه قرار بود فشار به حداكثر برسد، آتش بیشتر شد، جهت شعله آتش به طرف دیواره مخزن سوخت خارجی بود. در ثانیه 65 بعد از پرتاب، مخزن هیدروژن ترك خورد.
در ارتفاع 14 كیلومتر و در ثانیه 73 پرواز، پایه پایینی موشك تقویتی سمت راست كنده و بال راست چلنجر را قطع و مخزن اكسیژن را سوراخ كرد. همزمان انتهای باك هیدروژن جدا شد و در هم آمیختن هیدروژن و اكسیژن انفجار شدیدی در پی داشت. ناو در چند ثانیه تكه‌تكه شد. تا یك ساعت بعد، قطعات چلنجر به داخل آب سقوط می‌كرد. 25ثانیه بعد از حادثه انفجار، كابین فضاپیما با هفت فضانورد به ارتفاع 20 كیلومتری رسید و 140 ثانیه طول كشید كه در آب‌های اقیانوس سقوط كرد.
پس از این حادثه از سوی رئیس‌جمهور وقت آمریكا هیاتی برای پیگیری دلایل آن انفجار تعیین شد. پژوهش‌های این گروه نشان داد خرابی حلقه لاستیكی عایق بین بخش‌های موشك جامدسوز تقویتی، كارایی‌نداشتن خود را در دماهای پایین قبلا نیز نشان داده بود، اما بی توجهی مسؤولان ناسا به هشدار كارشناسان باعث این حادثه شد.
ماجرای حادثه شاتل كلمبیا
فضاپیمای كلمبیا در ساعت 15:39 بامداد 26 دی 1381/ 16 ژانویه 2003 باهفت سرنشین راهی فضا شد تا ماموریتی 16 روزه را به انجام برساند. آمریكایی‌ها این پرواز را با شدیدترین تدابیر امنیتی پیش می‌بردند زیرا اولین فضانورد رژیم صهیونیستی در بین خدمه پرواز بود. سرنشینان این پرواز عبارتند بودند از: ریك‌هازبند (فرمانده ناو)، ویلیام مككول (خلبان)، مایكل آندرسون (متخصص ماموریت)، كالپانا چاولا (متخصص ماموریت)، لاورا كلارك (متخصص ماموریت)، دانیل براون (متخصص ماموریت) و بالاخره ایلان رامون (خلبان نیروی هوایی رژیم صهیونیستی به‌عنوان
فضانورد مهمان). فضاپیما طبق برنامه در مدار زمین قرار گرفت و فضانوردان توانستند كارهای پیش‌بینی‌شده را طبق برنامه به پایان برسانند و سرانجام به دستور مركز هدایت پرواز در روز 12 بهمن آماده بازگشت به زمین شدند.
هنگام بازگشت شاتل به جو، دستگاه هدایت خودكار شاتل، چند گردش تند انجام داد تا سرعت شاتل در جو زمین كم شود. در این زمان، اولین نشانه‌ها مبنی بر متفاوت بودن رفتار آیرودینامیكی شاتل در مقایسه با پروازهای قبلی ظاهر شد: در اثر انحراف بیش از حد شاتل به سمت بال چپ، موشك‌های مانور دهنده سمت راست شاتل برای حفظ تعادل آن روشن شدند. به دنبال آن، حسگرها، خبر از افزایش غیرمعمول دما در داخل و اطراف بال سمت چپ شاتل دادند. كنترل‌كنندگان پرواز با ریك‌هازبند فرمانده شاتل در مورد دمای غیرطبیعی بدنه شاتل تماس می‌گیرند. اما ناگهان تماس با شاتل قطع می‌شود...
بعد از حادثه، گروهی ماموریت یافتند كه دلایل فاجعه را كشف كنند. گزارش نشان داد هنگام پرتاب شاتل كلمبیا، اصابت یك قطعه عایق سبك جداشده از مخزن سوخت به كاشی‌های ضد حرارتی این فضاپیما، آن را دچار شكستگی كرد. با وجود ارائه پیشنهاد عكسبرداری از فضاپیما (كه می‌توانست مركز كنترل را متوجه اشكال به‌وجود آمده كند) مهندسان تصمیمگیرنده، نسبت به این هشدارها بی‌تفاوت ماندند. به گفته هیات بازرسی سانحه انفجار كلمبیا، حاصل عدم شفافیت مدیران ناسا، توجیه اشتباهات به جای رسیدگی به آنها، بی‌توجهی به مسائل ایمنی، كاغذبازی‌های این سازمان، اشكالات فنی و نیز كمبود بودجه بود.
ضایعه جان‌باختن فضانوردان آپولو - 1
تقریبا شش سال از سخنرانی جان اف. كندی، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده كه قول داده بود تا پایان دهه، فضانوردانی از آمریكا به ماه سفر كنند، می‌گذشت. دستگاه‌های جاسوسی آمریكا خبر داشتند روس‌ها نیز در پشت پرده، به‌شدت برای اعزام انسان به ماه تلاش می‌كنند. اگر آنها بار دیگر موفقیتی به دست می‌آوردند، آمریكا با بی‌آبرویی وسیعی در سطح جهانی مواجه می‌شد. به همین دلیل تمام دست‌اندركاران سعی داشتند كار با سرعت هرچه تمام‌تر پیش برود. این سرعت‌گیری باعث پایین‌آمدن سطح دقت شد. شركت نورث‌امریكن،
برنده مناقصه آپولو، ناوی كه باید انسان را به ماه می‌برد، در ساخت چنین تجهیزات عظیمی تجربه نداشت. ویرجیل گریسام، ادوارد وایت و راجر چافی به عنوان سرنشینان نخستین آپولو انتخاب و با جدیت مشغول آموزش و تمرین شدند.
فضاپیما مشكلات امنیتی فراوانی داشت. در كف ناو، سیم‌كشی‌های زیادی بود. سامانه تنظیم گرما نشت می‌كرد. اجزای این سامانه چند بار باز و بسته شد؛ زیرا تنظیم‌كننده گرما و لوله‌ها مشكل داشتند. بخار اتیلن گلیكول كه در سامانه تنظیم گرما به كار می‌رفت بسیار آتش‌زا بود. در كابین فضاپیما وسایل نجات نبود، زیرا وقت ایجاد و نصب آن را نداشتند. مسؤولان شركت سازنده نیز بسیاری از پیشنهادهای كارشناسان را به بهانه كمبود وقت و این‌كه آپولو هرچه زودتر باید به فضا پرتاب شود، رد می‌كردند. اما سه فضانورد مرتبا تمرین‌های خود را در این ناو نابسامان انجام می‌دادند.
در 7 بهمن 1345/ 27 ژانویه 1967 سه فضانورد یك بار دیگر تمرین داشتند. ساعت یك بعدازظهر، فضانوردان در حالی كه لباس‌های مخصوص را پوشیده بودند، یكی بعد از دیگری به درون سفینه پا گذاشتند. درِ سفینه بسته شد. دوربین‌های تلویزیونی داخل سفینه وضعیت فضانوردان را نشان می‌داد.
ناگهان مركز هدایت پرواز صدای فریاد فضانوردان را شنید كه از آتش‌سوزی در سفینه خبر می‌داد. به‌زودی دوربین تلویزیونی سفینه هم از كار افتاد و دیگر نه تصویری دیده و نه صدایی شنیده می‌شد.
مسؤولان بلافاصله به سوی سفینه هجوم آوردند تا به فضانوردان كمك كنند اما تا تلاش‌های كارشناسان برای بازكردن آن ثمر داد، داخل ناو چیزی جز مشتی خاكستر نمانده بود (تصویر پایین).
به این ترتیب هر سه فضانورد آپولو-1 در وضعیتی بسیار دردناك كشته شدند.
پس از این آتش‌سوزی، پژوهش‌های وسیعی درباره علل آن انجام شد. بررسی‌ها نشان داد چون فضای داخل سفینه برخلاف هوای معمولی، از اكسیژن پر شده بود بر اثر بروز یك جرقه كوچك مشتعل شده و جان سه فضانورد را گرفت. در ادامه برای اطمینان بیشتر، چند سفینه آپولو به شكل خودكار و بدون سرنشین به فضا فرستاده شد تا همه دستگاه‌های آن آزمایش شود و اطمینان لازم برای سفرهای سرنشین‌دار به دست آید.
فضاپیمای قابل استفاده مجدد شاتل كه آمریكایی‌ها از اواسط دهه 1350/ 1970 كار روی آن را آغاز كردند و عملا از اوایل دهه 1360/ 1980 به خدمت گرفته شد، طی حدود دو دهه فعالیت خود در كنار نكات مثبت زیادی كه داشت، باعث بالاترین كشتارهای فضایی نیز شده بود. انفجار شاتل چلنجر در 8 بهمن 1364/ 28 ژانویه 1986 و نابودی كلمبیا در 12 بهمن 1381/ یكم فوریه 2003 جمعا 14 كشته برجا گذاشت. شاید برای كسانی كه پیگیرانه پروازهای فضایی را دنبال نمی‌كنند، این حوادث غیرمترقبه و تصادفی جلوه كند. اما آنان كه با كنجكاوی بیشتری به بررسی پروازهای این فضاپیما می‌پردازند می‌دانند بروز چنین وقایعی چندان نامنتظره نیست. هریك از دو حادثه از مدت‌ها قبل قابل پیش‌بینی بوده و حتی كارشناسان، رسما به سازمان فضایی آمریكا اخطار داده بودند. اما دستگاه كاغذبازی عریض و طویل ناسا به این گونه اخطارها وقعی نگذاشت تا بالاخره دو كشتار بزرگ در اوایل بهمن سال‌های 1364 و 1381 ضربه‌هایی اساسی را به این سازمان و طرح شاتل فضایی وارد كرد.
فاجعه انفجار شاتل چلنجر
ناسا از دی 1363/ ژانویه 1985 برای پرواز شماره 51-ال شاتل فضایی، پنج فضانورد را انتخاب كرد. فرماندهی پرواز را فرانسیس اسكوبی بر عهده داشت كه در پرواز 41-سی خلبان فضاپیما بود. مایكل اسمیت خلبان ناو باید نخستین ماموریت فضایی خود را انجام می‌داد. رونالد مك نیر یك سفر فضایی در پرونده داشت. الیسن اونیزوكا قبلا به عنوان متخصص ماموریت در پرواز اس.تی.اس - 51 سی به فضا رفته بود. جودیت رسنیك از نخستین زنان فضانورد بود كه ناسا در سال 1357/ 1978 برای پرواز با شاتل فضایی انتخاب كرد. رسنیك در جریان پرواز شماره 41-دی شاتل فضایی به‌عنوان متخصص ماموریت حضور داشت و 145 ساعت را در مدار زمین گذراند. گریگوری جارویس مهندس شركت هیوز از طرف این شركت ماموریت داشت برخی آزمایش‌ها را در فضا انجام دهد و بر استقرار ماهواره سینكوم4 نظارت كند و بالاخره كریستا مك آلیف 37 ساله معلم زبان انگلیسی به عنوان نخستین فضانورد غیرحرفه‌ای آمریكایی باید به فضا می‌رفت تا درباره زندگی و استفاده از فضا تجاربی كسب كند.
در شب هشتم بهمن 64، دمای هوا به شش درجه زیر صفر سقوط كرد. نمایندگان شركت مورتون تهیكول كه موشك‌های جامد سوز تقویتی شاتل را ساخته بودند از امضای سند اجازه پرتاب خودداری كردند. آنها می‌گفتند پرتاب در دمای كمتر از 7 درجه سانتیگراد نباید صورت بگیرد، زیرا
حلقه عایق بخش‌های مختلف موشك شتاب‌دهنده، در سرمای زیر صفر درجه خاصیت ارتجاعی خود را از دست می‌دهد.
همه دستگاه‌ها و سكوی پرتاب، صبح آن روز یخ زده بود و قندیل‌های یخ در خیلی از محل‌ها دیده می‌شد. افتادن این قندیل‌ها می‌توانست صدمه جدی به ناو بزند. با وجود همه اخطارها، شاتل فضایی در ساعت 11:38 (به وقت محلی) سكوی پرتاب را به مقصد مدار زمین ترك كرد.
در اولین ثانیه‌های پرواز، از محل اتصال بخش دوم و نهایی موشك سمت راست، توده دود قهوه‌ای مشاهده شد. در ثانیه 59 بعد از پرتاب، آتشی در محل اتصال موشك‌های جامدسوز با فضاپیما به چشم خورد. در لحظه‌ای كه قرار بود فشار به حداكثر برسد، آتش بیشتر شد، جهت شعله آتش به طرف دیواره مخزن سوخت خارجی بود. در ثانیه 65 بعد از پرتاب، مخزن هیدروژن ترك خورد.
در ارتفاع 14 كیلومتر و در ثانیه 73 پرواز، پایه پایینی موشك تقویتی سمت راست كنده و بال راست چلنجر را قطع و مخزن اكسیژن را سوراخ كرد. همزمان انتهای باك هیدروژن جدا شد و در هم آمیختن هیدروژن و اكسیژن انفجار شدیدی در پی داشت. ناو در چند ثانیه تكه‌تكه شد. تا یك ساعت بعد، قطعات چلنجر به داخل آب سقوط می‌كرد. 25ثانیه بعد از حادثه انفجار، كابین فضاپیما با هفت فضانورد به ارتفاع 20 كیلومتری رسید و 140 ثانیه طول كشید كه در آب‌های اقیانوس سقوط كرد.
پس از این حادثه از سوی رئیس‌جمهور وقت آمریكا هیاتی برای پیگیری دلایل آن انفجار تعیین شد. پژوهش‌های این گروه نشان داد خرابی حلقه لاستیكی عایق بین بخش‌های موشك جامدسوز تقویتی، كارایی‌نداشتن خود را در دماهای پایین قبلا نیز نشان داده بود، اما بی توجهی مسؤولان ناسا به هشدار كارشناسان باعث این حادثه شد.
ماجرای حادثه شاتل كلمبیا
فضاپیمای كلمبیا در ساعت 15:39 بامداد 26 دی 1381/ 16 ژانویه 2003 باهفت سرنشین راهی فضا شد تا ماموریتی 16 روزه را به انجام برساند. آمریكایی‌ها این پرواز را با شدیدترین تدابیر امنیتی پیش می‌بردند زیرا اولین فضانورد رژیم صهیونیستی در بین خدمه پرواز بود. سرنشینان این پرواز عبارتند بودند از: ریك‌هازبند (فرمانده ناو)، ویلیام مككول (خلبان)، مایكل آندرسون (متخصص ماموریت)، كالپانا چاولا (متخصص ماموریت)، لاورا كلارك (متخصص ماموریت)، دانیل براون (متخصص ماموریت) و بالاخره ایلان رامون (خلبان نیروی هوایی رژیم صهیونیستی به‌عنوان
فضانورد مهمان). فضاپیما طبق برنامه در مدار زمین قرار گرفت و فضانوردان توانستند كارهای پیش‌بینی‌شده را طبق برنامه به پایان برسانند و سرانجام به دستور مركز هدایت پرواز در روز 12 بهمن آماده بازگشت به زمین شدند.
هنگام بازگشت شاتل به جو، دستگاه هدایت خودكار شاتل، چند گردش تند انجام داد تا سرعت شاتل در جو زمین كم شود. در این زمان، اولین نشانه‌ها مبنی بر متفاوت بودن رفتار آیرودینامیكی شاتل در مقایسه با پروازهای قبلی ظاهر شد: در اثر انحراف بیش از حد شاتل به سمت بال چپ، موشك‌های مانور دهنده سمت راست شاتل برای حفظ تعادل آن روشن شدند. به دنبال آن، حسگرها، خبر از افزایش غیرمعمول دما در داخل و اطراف بال سمت چپ شاتل دادند. كنترل‌كنندگان پرواز با ریك‌هازبند فرمانده شاتل در مورد دمای غیرطبیعی بدنه شاتل تماس می‌گیرند. اما ناگهان تماس با شاتل قطع می‌شود...
بعد از حادثه، گروهی ماموریت یافتند كه دلایل فاجعه را كشف كنند. گزارش نشان داد هنگام پرتاب شاتل كلمبیا، اصابت یك قطعه عایق سبك جداشده از مخزن سوخت به كاشی‌های ضد حرارتی این فضاپیما، آن را دچار شكستگی كرد. با وجود ارائه پیشنهاد عكسبرداری از فضاپیما (كه می‌توانست مركز كنترل را متوجه اشكال به‌وجود آمده كند) مهندسان تصمیمگیرنده، نسبت به این هشدارها بی‌تفاوت ماندند. به گفته هیات بازرسی سانحه انفجار كلمبیا، حاصل عدم شفافیت مدیران ناسا، توجیه اشتباهات به جای رسیدگی به آنها، بی‌توجهی به مسائل ایمنی، كاغذبازی‌های این سازمان، اشكالات فنی و نیز كمبود بودجه بود.
ضایعه جان‌باختن فضانوردان آپولو - 1
تقریبا شش سال از سخنرانی جان اف. كندی، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده كه قول داده بود تا پایان دهه، فضانوردانی از آمریكا به ماه سفر كنند، می‌گذشت. دستگاه‌های جاسوسی آمریكا خبر داشتند روس‌ها نیز در پشت پرده، به‌شدت برای اعزام انسان به ماه تلاش می‌كنند. اگر آنها بار دیگر موفقیتی به دست می‌آوردند، آمریكا با بی‌آبرویی وسیعی در سطح جهانی مواجه می‌شد. به همین دلیل تمام دست‌اندركاران سعی داشتند كار با سرعت هرچه تمام‌تر پیش برود. این سرعت‌گیری باعث پایین‌آمدن سطح دقت شد. شركت نورث‌امریكن،
برنده مناقصه آپولو، ناوی كه باید انسان را به ماه می‌برد، در ساخت چنین تجهیزات عظیمی تجربه نداشت. ویرجیل گریسام، ادوارد وایت و راجر چافی به عنوان سرنشینان نخستین آپولو انتخاب و با جدیت مشغول آموزش و تمرین شدند.
فضاپیما مشكلات امنیتی فراوانی داشت. در كف ناو، سیم‌كشی‌های زیادی بود. سامانه تنظیم گرما نشت می‌كرد. اجزای این سامانه چند بار باز و بسته شد؛ زیرا تنظیم‌كننده گرما و لوله‌ها مشكل داشتند. بخار اتیلن گلیكول كه در سامانه تنظیم گرما به كار می‌رفت بسیار آتش‌زا بود. در كابین فضاپیما وسایل نجات نبود، زیرا وقت ایجاد و نصب آن را نداشتند. مسؤولان شركت سازنده نیز بسیاری از پیشنهادهای كارشناسان را به بهانه كمبود وقت و این‌كه آپولو هرچه زودتر باید به فضا پرتاب شود، رد می‌كردند. اما سه فضانورد مرتبا تمرین‌های خود را در این ناو نابسامان انجام می‌دادند.
در 7 بهمن 1345/ 27 ژانویه 1967 سه فضانورد یك بار دیگر تمرین داشتند. ساعت یك بعدازظهر، فضانوردان در حالی كه لباس‌های مخصوص را پوشیده بودند، یكی بعد از دیگری به درون سفینه پا گذاشتند. درِ سفینه بسته شد. دوربین‌های تلویزیونی داخل سفینه وضعیت فضانوردان را نشان می‌داد.
ناگهان مركز هدایت پرواز صدای فریاد فضانوردان را شنید كه از آتش‌سوزی در سفینه خبر می‌داد. به‌زودی دوربین تلویزیونی سفینه هم از كار افتاد و دیگر نه تصویری دیده و نه صدایی شنیده می‌شد.
مسؤولان بلافاصله به سوی سفینه هجوم آوردند تا به فضانوردان كمك كنند اما تا تلاش‌های كارشناسان برای بازكردن آن ثمر داد، داخل ناو چیزی جز مشتی خاكستر نمانده بود (تصویر پایین).
به این ترتیب هر سه فضانورد آپولو-1 در وضعیتی بسیار دردناك كشته شدند.
پس از این آتش‌سوزی، پژوهش‌های وسیعی درباره علل آن انجام شد. بررسی‌ها نشان داد چون فضای داخل سفینه برخلاف هوای معمولی، از اكسیژن پر شده بود بر اثر بروز یك جرقه كوچك مشتعل شده و جان سه فضانورد را گرفت. در ادامه برای اطمینان بیشتر، چند سفینه آپولو به شكل خودكار و بدون سرنشین به فضا فرستاده شد تا همه دستگاه‌های آن آزمایش شود و اطمینان لازم برای سفرهای سرنشین‌دار به دست آید.