یك دانش‌آموز تیزهوش ارومیه‌ای با پرورش اسب اصیل كرد ثابت كرد مهارت‌آموزی منافاتی با تحصیل ندارد
زندگی با قره‌خان
در ارومیه، جایی كه از همه بیشتر نام دریاچه نیمه خشك آن شنیده می‌شود جوانی 17ساله، دانش‌آموز رشته ریاضی كلاس یازدهم در یكی از مدارس تیزهوشان شهر تحصیل می‌كند كه ضریب هوشی‌اش تنها وجه ممیزه او از بقیه هم‌سن و سال‌هایش نیست. محمدرضا باقری پسر درسخوانی است، یك عضو فعال اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزی و در عین حال مشتاق تحصیل در رشته مهندسی، البته نه از آن مهندس‌هایی كه هر سال به اجبار به خیل بیكاران اضافه می‌شوند بلكه از آنهایی كه اگر بازار كار راه نداد و او به مقصود نرسید، مهارتی در چنته دارد كه حتما به كارش می‌آید. محمدرضا یك اسب‌شناس حرفه‌ای و یك كره‌كش ماهر است و سر و كارش با اسب‌های اصیل كردی است. او با این مهارت، وحشت بیكار ماندن ندارد و بخت اگر یار باشد همان جوان تراز انقلابی خواهد شد كه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بر آن تاكید دارد، جوانی كه در یك رشته مهارت دارد و می‌تواند بعد از گرفتن دیپلم برای امرار معاش حلال تلاش كند. گرچه آموزش و پرورش هنوز نتوانسته با وجود شعارهای فراوان، طرح«هر دانش‌آموز یك مهارت» را در ایران گسترده كند، ولی محمدرضا در عمل ثابت كرده هم می‌شود خوب درس خواند و هم می‌شود خوب مهارت آموخت و برای آینده دغدغه نان و كار نداشت.
عده‌ای معتقدند بچه‌درسخوان‌ها مخصوصا محصلان مدارس سمپاد (تیزهوشان) فقط سرشان در كتاب و درس است و به‌جز این به چیزی فكر نمی‌كنند، ولی شما مثال نقض این طرز تفكر هستید.
بله، من از پنج سالگی با اسب سر و كار دارم چون شغل پدرم پرورش اسب بود. در ده سالگی هم سواركار حرفه‌ای شدم و مقام آوردم. من عاشق اسب‌ها هستم اما درعین حال به درس خواندن هم علاقه دارم و برای آینده‌ام برنامه‌ریزی كرده‌ام.
چه برنامه‌ای؟
می خواهم در دانشگاه رشته مهندسی پلیمر بخوانم. البته در یكی از واحدهای دانشگاه آزاد رشته اسب‌داری تدریس می‌شود ولی دوست دارم مهندسی بخوانم.
چطور درس می‌خوانید كه نه از اسب‌ها غافل شوید و نه از مهندسی؟
پرورش اسب سه شاخه دارد: پرش، دو و زیبایی. من در رشته زیبایی (درساژ) اسب كار می‌كنم و عمده فعالیت در این بخش یعنی خرید و فروش‌ها در تابستان انجام می‌شود و با سردشدن هوا از حجم كار كم می‌شود. حتی زمانی كه اوج كار است اولویت را به درسم می‌دهم و اگر لازم باشد تا شب‌هنگام نیز مطالعه می‌كنم و آن وقت به سراغ اسب‌ها می‌روم. البته این را هم بگویم كه در ایجاد توازن بین درس و كارم، انجمن اسلامی آذربایجان‌غربی نقش مهمی دارد چون با برگزاری كلاس‌های درسی با قیمت پایین و كیفیت بالا به من كمك می‌كند.
شما فعالیت‌های گلخانه‌ای هم دارید، درست است؟
بله. موضوع این است كه بعد از خشك شدن دریاچه ارومیه بیماری آتشك میان باغ‌ها شیوع پیدا كرد. این بیماری به این صورت است كه وقتی درخت‌ها گل می‌دهند بیماری از طریق گل وارد ریشه می‌شود و آن را خشك می‌كند و به همین سبب دیگر نهالی نمی‌تواند رشد كند مگر با صرف هزینه‌های زیاد. همین موضوع باعث شد تا من درباره احداث گلخانه و استفاده از روش هیدروپونیك با پدرم صحبت كنم و به این نتیجه برسیم كه باید از باغداری دست بكشیم و مشغول كشت گلخانه‌ای شویم. همه مطالعات و تحقیقات مربوط به ساخت گلخانه و روش هیدروپونیك را نیز من انجام دادم و خوشحالم كه این كار برای اولین بار در ارومیه دارد توسط ما انجام می‌شود.
می‌خواهید در گلخانه چه محصولی پرورش دهید؟
صیفی‌جات مثل گوجه‌فرنگی و خیار.
برگردیم به موضوع پرورش اسب. پرورش اسب‌های زیبا چه فوت و فنی دارد؟
برای داشتن اسب‌هایی كه در بخش زیبایی حرفی برای گفتن داشته باشند ابتدا باید دنبال اسب‌هایی با نژاد اصیل گشت. اسب‌های اصیلی كه من روی آنها كار می‌كنم از نژاد كرد هستند. ما یك اسب سیلمی داریم كه دی‌ان‌ای آن را به آمریكا و انگلیس فرستادیم و آنها تایید كردند كه نژادش از اصیل‌ترین نژادهای اسب كرد است.
سیلمی یعنی چه؟
یعنی خالص از نظر نژاد.
این اسب را كجا پیدا كردید؟
از یكی از روستاییان آذربایجان‌غربی. آن موقع یك كره بود كه دو میلیون تومان از صاحبش خریدیم. این اسب وقتی چهارساله شد در مسابقات زیبایی بوكان نیز اول شد.
صاحبش نمی‌دانست این اسب تا این حد اصیل است؟
صاحبانشان معمولا از این موضوع خبر ندارند و سررشته‌ای در امور زیبایی ندارند، بنابراین بین نگه داشتن و فروختن اسب‌ها مردد می‌شوند ولی چون ما قیمت خوبی بابتشان می‌پردازیم آنها می‌فروشند.
اسب سیلمی شما نر است یا ماده؟
نر است، اسمش هم قره‌خان.
اگر كسی آن را از شما بخواهد می‌فروشید؟
به هیچ وجه. قره‌خان اسبی است كه ما از آن كره‌كشی می‌كنیم. الان چند مشتری دارد كه حاضرند برایش 80میلیون تومان پول بدهند ولی ما آن را نخواهیم فروخت.
شما خودت فوت و فن كره‌كشی را می‌دانی؟
بله من دو سال است به صورت حرفه‌ای وارد این حوزه شده‌ام. با كمك پدرم یك مادیان خریدم و از آن كره‌كشی كردم. اولین كره‌ای كه از این اسب گرفتم الان شش ماهه است و با قیمت 25 میلیون تومان مشتری دارد ولی قصد فروش ندارم. اسب‌های ما جزو مطرح‌ترین اسب‌های نژاد كرد در ایران هستند و اسب سیلمی ما كه اسب اصلی‌مان است جزو چهار اسب برتر كشور از نظر خلوص نژاد است.
زیبایی اسب با چه معیارهایی سنجیده می‌شود؟
زیبایی اسب به نژادش بستگی دارد. در ایران چهار نژاد تركمن، كاسپین، كرد و عرب خوزستان وجود دارد كه از نظر زیبایی از سه نژاد دیگر برتر است. البته وقتی می‌خواهند اسب‌ها را بررسی كنند هر نژادی را باخودش قیاس می‌كنند نه این كه مثلا اسب كرد را با عرب.
زیبایی اسب كرد به چه چیزهایی است؟
به گردن و طرز راه رفتنشان. اسب‌های كرد یك نوع رقص خاص دارند كه هیچ اسب دیگری ندارد. این اسب‌ها موقع راه رفتن پایشان را به زمین می‌كوبند و حالت ویژه‌ای دارند. اسب‌های كرد موقع سواركاری شیرجه می‌روند كه حركتی مختص خودشان است. همچنین گردن اسب‌های كرد كلفت است برخلاف اسب‌های عرب كه گردنی نازك دارند و زیبایی‌شان با این صفت سنجیده می‌شود. پوزه اسب‌های این دو نژاد نیز با هم فرق دارد به طوری كه سطح پوزه اسب‌های كرد صاف ولی پوزه اسب‌های عرب قوس مانند است.
این توضیحات نشان می‌دهد در كار خود ماهر هستید.
بله خوشبختانه با همه ریزه‌كاری‌های اسب‌های نژاد كرد آشنا هستم.
می‌شود گفت پرورش اسب یك كسب و كار پردرآمد است؟
میزان درآمد در این حرفه به میزان مهارت شخص بستگی دارد. اگر شخصی به كار مسلط باشد حتما سود می‌كند اما اگر ماهر نباشد بی‌شك ضرر می‌دهد.
چطور؟
اسب حیوان ضعیفی است و با یك سرماخوردگی ساده می‌تواند از بین برود. یا ممكن است به خاطر یك عفونت ساده در پا مجبور به قطع عضو شود و معلوم است اسب بدون پا دیگر به هیچ دردی نمی‌خورد. پس اسب‌ها نیاز به رسیدگی زیاد دارند. امروز قیمت هر آمپول مخصوص سرماخوردگی اسب چهار میلیون تومان است، كه قیمت زیادی است، حالا به بقیه هزینه‌های درمانی اشاره نمی‌كنم.
پس هزینه‌های نگهداری اسب بالاست؟
بله. اكنون هزینه نگهداری از هر اسب ماهی 800 هزار تومان است تازه اگر فضا متعلق به خودت باشد وگرنه اگر بخواهی از پانسیون استفاده كنی این هزینه تا ماهی یك و نیم میلیون تومان هم می‌رسد.
با این وصف آذربایجان‌غربی ظرفیت خوبی برای پرورش اسب نژاد كرد دارد. آیا جوان‌های این استان به این سمت گرایش دارند؟
بله، عده‌ای هستند كه البته من جوان‌ترین آنها هستم، ولی چون هزینه‌ها بالاست هر كسی از عهده انجام آن برنمی آید. در حال حاضر قیمت یك اسب با نژاد خوب كه بشود از آن كره‌كشی كرد و سود به دست آورد 30 تا40 میلیون تومان است درحالی كه نهادهای دولتی هیچ حمایتی نمی‌كنند. البته جهاد كشاورزی فقط برای باشگاه‌داری كمی وام می‌دهد، اما برای حمایت از پرورش اسب و ایجاد شغل، كاری انجام نمی‌شود.
بله، من از پنج سالگی با اسب سر و كار دارم چون شغل پدرم پرورش اسب بود. در ده سالگی هم سواركار حرفه‌ای شدم و مقام آوردم. من عاشق اسب‌ها هستم اما درعین حال به درس خواندن هم علاقه دارم و برای آینده‌ام برنامه‌ریزی كرده‌ام.
چه برنامه‌ای؟
می خواهم در دانشگاه رشته مهندسی پلیمر بخوانم. البته در یكی از واحدهای دانشگاه آزاد رشته اسب‌داری تدریس می‌شود ولی دوست دارم مهندسی بخوانم.
چطور درس می‌خوانید كه نه از اسب‌ها غافل شوید و نه از مهندسی؟
پرورش اسب سه شاخه دارد: پرش، دو و زیبایی. من در رشته زیبایی (درساژ) اسب كار می‌كنم و عمده فعالیت در این بخش یعنی خرید و فروش‌ها در تابستان انجام می‌شود و با سردشدن هوا از حجم كار كم می‌شود. حتی زمانی كه اوج كار است اولویت را به درسم می‌دهم و اگر لازم باشد تا شب‌هنگام نیز مطالعه می‌كنم و آن وقت به سراغ اسب‌ها می‌روم. البته این را هم بگویم كه در ایجاد توازن بین درس و كارم، انجمن اسلامی آذربایجان‌غربی نقش مهمی دارد چون با برگزاری كلاس‌های درسی با قیمت پایین و كیفیت بالا به من كمك می‌كند.
شما فعالیت‌های گلخانه‌ای هم دارید، درست است؟
بله. موضوع این است كه بعد از خشك شدن دریاچه ارومیه بیماری آتشك میان باغ‌ها شیوع پیدا كرد. این بیماری به این صورت است كه وقتی درخت‌ها گل می‌دهند بیماری از طریق گل وارد ریشه می‌شود و آن را خشك می‌كند و به همین سبب دیگر نهالی نمی‌تواند رشد كند مگر با صرف هزینه‌های زیاد. همین موضوع باعث شد تا من درباره احداث گلخانه و استفاده از روش هیدروپونیك با پدرم صحبت كنم و به این نتیجه برسیم كه باید از باغداری دست بكشیم و مشغول كشت گلخانه‌ای شویم. همه مطالعات و تحقیقات مربوط به ساخت گلخانه و روش هیدروپونیك را نیز من انجام دادم و خوشحالم كه این كار برای اولین بار در ارومیه دارد توسط ما انجام می‌شود.
می‌خواهید در گلخانه چه محصولی پرورش دهید؟
صیفی‌جات مثل گوجه‌فرنگی و خیار.
برگردیم به موضوع پرورش اسب. پرورش اسب‌های زیبا چه فوت و فنی دارد؟
برای داشتن اسب‌هایی كه در بخش زیبایی حرفی برای گفتن داشته باشند ابتدا باید دنبال اسب‌هایی با نژاد اصیل گشت. اسب‌های اصیلی كه من روی آنها كار می‌كنم از نژاد كرد هستند. ما یك اسب سیلمی داریم كه دی‌ان‌ای آن را به آمریكا و انگلیس فرستادیم و آنها تایید كردند كه نژادش از اصیل‌ترین نژادهای اسب كرد است.
سیلمی یعنی چه؟
یعنی خالص از نظر نژاد.
این اسب را كجا پیدا كردید؟
از یكی از روستاییان آذربایجان‌غربی. آن موقع یك كره بود كه دو میلیون تومان از صاحبش خریدیم. این اسب وقتی چهارساله شد در مسابقات زیبایی بوكان نیز اول شد.
صاحبش نمی‌دانست این اسب تا این حد اصیل است؟
صاحبانشان معمولا از این موضوع خبر ندارند و سررشته‌ای در امور زیبایی ندارند، بنابراین بین نگه داشتن و فروختن اسب‌ها مردد می‌شوند ولی چون ما قیمت خوبی بابتشان می‌پردازیم آنها می‌فروشند.
اسب سیلمی شما نر است یا ماده؟
نر است، اسمش هم قره‌خان.
اگر كسی آن را از شما بخواهد می‌فروشید؟
به هیچ وجه. قره‌خان اسبی است كه ما از آن كره‌كشی می‌كنیم. الان چند مشتری دارد كه حاضرند برایش 80میلیون تومان پول بدهند ولی ما آن را نخواهیم فروخت.
شما خودت فوت و فن كره‌كشی را می‌دانی؟
بله من دو سال است به صورت حرفه‌ای وارد این حوزه شده‌ام. با كمك پدرم یك مادیان خریدم و از آن كره‌كشی كردم. اولین كره‌ای كه از این اسب گرفتم الان شش ماهه است و با قیمت 25 میلیون تومان مشتری دارد ولی قصد فروش ندارم. اسب‌های ما جزو مطرح‌ترین اسب‌های نژاد كرد در ایران هستند و اسب سیلمی ما كه اسب اصلی‌مان است جزو چهار اسب برتر كشور از نظر خلوص نژاد است.
زیبایی اسب با چه معیارهایی سنجیده می‌شود؟
زیبایی اسب به نژادش بستگی دارد. در ایران چهار نژاد تركمن، كاسپین، كرد و عرب خوزستان وجود دارد كه از نظر زیبایی از سه نژاد دیگر برتر است. البته وقتی می‌خواهند اسب‌ها را بررسی كنند هر نژادی را باخودش قیاس می‌كنند نه این كه مثلا اسب كرد را با عرب.
زیبایی اسب كرد به چه چیزهایی است؟
به گردن و طرز راه رفتنشان. اسب‌های كرد یك نوع رقص خاص دارند كه هیچ اسب دیگری ندارد. این اسب‌ها موقع راه رفتن پایشان را به زمین می‌كوبند و حالت ویژه‌ای دارند. اسب‌های كرد موقع سواركاری شیرجه می‌روند كه حركتی مختص خودشان است. همچنین گردن اسب‌های كرد كلفت است برخلاف اسب‌های عرب كه گردنی نازك دارند و زیبایی‌شان با این صفت سنجیده می‌شود. پوزه اسب‌های این دو نژاد نیز با هم فرق دارد به طوری كه سطح پوزه اسب‌های كرد صاف ولی پوزه اسب‌های عرب قوس مانند است.
این توضیحات نشان می‌دهد در كار خود ماهر هستید.
بله خوشبختانه با همه ریزه‌كاری‌های اسب‌های نژاد كرد آشنا هستم.
می‌شود گفت پرورش اسب یك كسب و كار پردرآمد است؟
میزان درآمد در این حرفه به میزان مهارت شخص بستگی دارد. اگر شخصی به كار مسلط باشد حتما سود می‌كند اما اگر ماهر نباشد بی‌شك ضرر می‌دهد.
چطور؟
اسب حیوان ضعیفی است و با یك سرماخوردگی ساده می‌تواند از بین برود. یا ممكن است به خاطر یك عفونت ساده در پا مجبور به قطع عضو شود و معلوم است اسب بدون پا دیگر به هیچ دردی نمی‌خورد. پس اسب‌ها نیاز به رسیدگی زیاد دارند. امروز قیمت هر آمپول مخصوص سرماخوردگی اسب چهار میلیون تومان است، كه قیمت زیادی است، حالا به بقیه هزینه‌های درمانی اشاره نمی‌كنم.
پس هزینه‌های نگهداری اسب بالاست؟
بله. اكنون هزینه نگهداری از هر اسب ماهی 800 هزار تومان است تازه اگر فضا متعلق به خودت باشد وگرنه اگر بخواهی از پانسیون استفاده كنی این هزینه تا ماهی یك و نیم میلیون تومان هم می‌رسد.
با این وصف آذربایجان‌غربی ظرفیت خوبی برای پرورش اسب نژاد كرد دارد. آیا جوان‌های این استان به این سمت گرایش دارند؟
بله، عده‌ای هستند كه البته من جوان‌ترین آنها هستم، ولی چون هزینه‌ها بالاست هر كسی از عهده انجام آن برنمی آید. در حال حاضر قیمت یك اسب با نژاد خوب كه بشود از آن كره‌كشی كرد و سود به دست آورد 30 تا40 میلیون تومان است درحالی كه نهادهای دولتی هیچ حمایتی نمی‌كنند. البته جهاد كشاورزی فقط برای باشگاه‌داری كمی وام می‌دهد، اما برای حمایت از پرورش اسب و ایجاد شغل، كاری انجام نمی‌شود.