سایه‌های ترس عمارتی که نمی‌شناسیم
یادداشت: سید رضا صائمی روزنامه نگار
سریال ملکاوان از تولیدات اداره کل فیلم‌و‌سریال معاونت برون مرزی که این روزها برای اولین نوبت پخش خود، در حال نمایش از شبکه آی‌فیلم است، سراغ قصه‌ای رفته که فارغ از سویه و ساختار دراماتیکش، در بخش‌هایی از آن، رگه‌هایی از ترس را می‌توان در پس قصه ردیابی کرد. البته سریال، ساختاری معمایی دارد و در گونه وحشت ساخته نشده، اما به‌واسطه مقتضیات موقعیت قصه که بر بنیاد رمزگشایی از یک خودکشی بنا شده، با مولفه‌های سینمای وحشت، فضایی ترسیم شده که به نوعی با گونه وحشت و برخی از مولفه‌های آن پهلو می‌زند.
البته باید تفاوت گذاشت بین فیلم‌و‌سریالی که از اساس با رویکرد وحشت ساخته شده با قصه ای که به دلیل برخی مقتضیات دراماتیک، احساسی از ترس را ایجاد می‌کند. پرهیز از بازنمایی این موقعیت‌ها در یک قصه معمایی ممکن است به ضعف ساختاری اثر منجر و با این نقد مواجه شود که فیلمساز نتوانسته روانشناختی یک موقعیت تراژیک یا ترسناک را به زبان سینمایی آن بازنمایی کند. وقتی موقعیتی ذاتا ترسناک یا با دلشوره و دلهره همراه است، فیلمساز نمی‌تواند از آن چشمپوشی کند و از سویه‌های دراماتیک و نمایشی خود در ترسیم آن موقعیت بگذرد.
اما با توجه به فرهنگ عمومی جامعه ما و برخی ملاحظات اخلاقی و رفتاری، نمایش عریان موقعیت‌های وحشتناک آن هم در تلویزیون و در سریال ممکن است آثار مخربی هم داشته باشد. خوشبختانه شبکه آی‌فیلم برای برخی از قسمت‌های سریال که دوز ترس در آن وجود داشت، برای مخاطب شرط سنی گذاشته و با برچسب منفی12 تلاش کرده به مخاطبان هشدار دهد تماشای این قسمت‌ها برای همه سنین مناسب نیست. اقدامی که همانند برچسب‌زنی برخی فیلم و سریال‌‌ها در برشی از زمان فیلم یا سریال اتفاق نمی‌افتد که کار خانواده را برای پرهیز دادن از تماشا دشوار کند، بلکه کامل همان بخش را با برچسب منفی12 مجزا می‌کند.
سویه‌های ترسناک سریال ملکاوان از حیث ساختار نمایشی خوب از کار درآمده و همین که خیلی‌ها نسبت به ترسناک بودن این صحنه‌ها ابراز نگرانی کرده‌اند نشانگرموفقیت فیلمساز بوده و این نقطه ضعف از منظر برخی، نقطه قوت سریال از حیث ساختاری و دراماتیک است. از این رو اگر برخی از صحنه‌های سریال ترسناک است، نه ضعف سریال است نه اشکالی در عملکرد شبکه آی‌فیلم. شبکه با رده‌بندی سنی خودش نسبت به پیامدهای منفی برخی قسمت‌ها به مخاطب آگاهی و هشدار داده تا او را نسبت به هیجانات منفی مجموعه در نسبت با برخی رده‌های سنی مخاطبان مصمون نگه دارد. در واقع ترس هم به عنوان یک هیجان عاطفی به شکل متناسب با مقتضیات درام ممکن است در یک سریال تلویزیونی وجود داشته باشد.