با حمید اسكندری، مدرس و داور رویداد «سیرنگ» كه سابقه 15 سال برنامه‌سازی در تلویزیون دارد
عصر جدید برنامه‌سازی
فرآیند تولید یك برنامه تلویزیونی خیلی ساده به نظر می‌رسد. نویسنده‌ها متن‌های آن را آماده می‌كنند، متن توسط مجری مقابل چند دوربین داخل استودیو اجرا می‌شود و مهمان‌ها می‌آیند و می‌روند و برنامه طبق برنامه‌ریزی‌های قبلی پیش می‌رود، اما به همین سادگی‌ها نیست! برنامه‌سازی در تلویزیون هنری است كه یا باید درسش را در دانشگاه خوانده باشید و چند سال برای خواندن جزوات دانشگاه‌تان دود چراغ خورده یا این‌كه به صورت تجربی آن را آموخته باشید كه به چند سال كار در این حوزه نیاز است. در دوره‌هایی كه «سیرنگ» برگزار كرده سعی شده هنر برنامه‌سازی و رساندن ایده به طرح توسط بهترین اساتید این حوزه به جوان‌ترها منتقل شود و نیروی تازه‌نفس و كاربلد برای برنامه‌سازی وارد تلویزیون شوند. حمید اسكندری یكی از مدرسان این دوره «سیرنگ» بوده است.
با وی در مورد چند و چون این دوره صحبت كرده‌ایم.
چرا پذیرفتید یكی از مدرسان این رویداد باشید؟
ما قبل از این كارگاه جلساتی را در سازمان صدا و سیما
برگزار می‌كردیم كه در آنها طراحی برنامه انجام می‌شد. بعد از این‌كه دوستان اعلام كردند قرار است دوره‌ای با موضوع برنامه‌سازی برگزار شود، چون موضوع دوره سیرنگ سال‌ها دغدغه خودم هم بوده به ذهنم رسید كه چگونگی تبدیل‌كردن یك ایده برنامه‌سازی یا یك ایده تلویزیونی به طرح قابل اجرا را در این دوره آموزش دهیم. به نظرم آمد این رویداد بهترین موقعیت است تا بتوانم تجربیاتی را كه در طول این سال‌ها به دست آورده‌ام به جوان‌ترها
منتقل كنم.
سعی كردید در این دوره چه چیزی را به تازه‌كارها و علاقه‌مندان این حوزه منتقل كنید؟
وقتی به صورت جدی وارد تلویزیون شدم و توانستم مستقل برنامه بسازم، شبكه‌های اجتماعی شروع به كار كرده بودند و استفاده مردم از این فضا آغاز شده بود و خیلی‌ها معتقد بودند كه دوران مرجعیت تلویزیون به پایان رسیده و دیگر مردم تلویزیون نگاه نمی‌كنند یا استفاده از این رسانه به حداقل رسیده است. زمانی كه این مواجهه برای من صورت گرفت با خودم زیاد فكر می‌كردم كه حالا راه برون‌رفت از این وضعیت چیست؟ كشورهای دیگر را كه در این موضوع مورد بررسی قرار می‌دادم می‌دیدم كه این‌طور نیست یعنی مردم هم از شبكه‌های اجتماعی استفاده می‌كردند و در كنار آن هم هنوز تلویزیون محبوبیت خود را حفظ كرده، اما چطور؟ تلویزیون كشورهای دیگر سعی كرده بودند خودشان را بازتولید كنند و یك مدل جدیدی از رسانه را طراحی كرده و ارائه داده‌اند. یعنی سعی كرده‌اند خودشان را در قالب جدیدی قرار دهند كه هم ویژگی‌های یك رسانه را داشته باشند و هم سهم مخاطب در تولید محتوا را بیشتر كرده‌اند. با بررسی‌های بیشتر به این نتیجه رسیدم برنامه‌های تلویزیونی را با روش پلتفرم‌های ارتباطی طراحی و اجرا كنم به این معنا كه سهم مخاطب در برنامه‌های تلویزیونی خیلی بیشتر از پیامك‌های ارسالی به برنامه باشد و حتما گروه‌های مختلف مخاطبان برنامه نقش بسیار مهم و پررنگی در برنامه داشته باشند. به نظرم نظر مخاطب باید نه تنها در ارائه برنامه كه در طراحی برنامه هم دخیل باشد. سعی كردم در این دوره تجربیاتم در ارتباط با اهمیت مخاطب در دیده شدن یك برنامه را با شركت‌كنندگان به اشتراك بگذارم.
بازخوردها چطور بود؟
این اولین رویداد با موضوع طراحی برنامه‌های تلویزیونی بود كه برگزار شد، اما واقعا شگفت‌زده‌ام كرد. اكثر كسانی كه در این دوره شركت كرده بودند بسیار جوان و ایده و طرح‌هایی كه برای ساخت برنامه می‌دادند خیلی فراتر از تصورم بود. راستش را بخواهید فكرش را هم نمی‌كردم از این دوره ایده و طرح برنامه تلویزیونی خوب و چشمگیری بیرون بیاید در حالی كه ما از 28 طرحی كه شركت‌كننده‌ها ارائه دادند و از صد طرحی كه طی دو روز برگزاری رویداد برایمان ارسال شد، چیزی بالغ بر 20 برنامه تلویزیونی خوب می‌شود ساخت. جالب این‌كه عموم كسانی كه شركت كرده بودند در میانگین سنی 20 تا 27 سال قرار داشتند.
به نظر شما ورود جوانان به حوزه برنامه‌سازی در تلویزیون ضروری است؟ در این بین آموزش چقدر مهم است؟
این رویداد یك اتفاق مبارك برای تلویزیون بود چرا كه نسل جوانی كه به عنوان برنامه‌ساز می‌خواستند وارد این حوزه شوند راه مناسبی برای ورود به
صدا و سیما پیش روی‌شان نبود. تا قبل از این رویداد فرد باید فراوان تلاش می‌كرد راه‌های مختلف و شغل‌های زیادی را در این حوزه محك می‌زد تا بتواند یك روزی به برنامه‌سازی برسد كه البته «شانس» هم در آن خیلی دخیل بود. اما حالا «سیرنگ» باعث شد نسل جوان راه مناسب برای ورود به برنامه‌سازی را پیدا كنند و مستقیما در همان شغلی كه دوستش داشتند وارد شده و مشغول به كار شوند. علاوه براین، این فرصت برایشان پیش آمد كه در كنار گروه‌های حرفه‌ای قرار بگیرند و توانایی‌هایشان را با این گروه‌ها محك بزنند. به هرحال تلویزیون برای بازتولید خود نیاز مبرمی به نسل جوان دارد. به هرحال جوانان امروز شبكه‌های اجتماعی را به اصطلاح قورت داده‌اند و خیلی خوب بلدند از این فضا به نحو احسن استفاده كنند. رویداد سیرنگ باعث شد بفهمیم اتفاقا بچه‌های بیرون از سازمان صدا و سیما خیلی خوش ایده و خلاق هستند و تا امروز راه مناسبی برای ورود به این حوزه پیدا نكرده‌اند. به نظرم كافی است این افراد سرخط‌های برنامه‌سازی و ادبیات و فرهنگ سازمانی صدا و سیما را یاد بگیرند و به عنوان برنامه‌ساز وارد تلویزیون شوند. در این رویداد مدرسانی بزرگ مانند آقای شهیدی‌فر، آقای صفاریان‌پور و آقای منصوری حضور داشتند كه پشت هر كدام‌شان كوهی از تجربه قرار داشت.
هر كدام از این استادان تجربه چندین و چند ساله خود را در یك و نیم ساعت در اختیار شركت‌كنندگان قرار دادند و این اتفاق اتفاق كمی نبود. حتی خود من هم در این دوره از این اساتید چیزهای جدید یاد گرفتم. جالب است كه پنج طرحی كه بیشترین امتیاز را در این رویداد گرفتند طرح‌هایی بودند كه همین امروز قابلیت برنامه شدن را داشتند. به‌علاوه سه گروه اول این رویداد كارهای قراردادشان برای برنامه‌سازی برای تلویزیون انجام شده و این اتفاق برای دو گروه بعدی هم در هفته‌های آینده خواهد افتاد.
خودتان چطور وارد صدا و سیما شدید؟
با یكی از تهیه‌كنندگان ارتباط داشتم و ایشان از علاقه و دغدغه‌ام كاملا باخبر بودند. برای ساخت یك برنامه از من دعوت كردند به عنوان طراح دكور حضور داشته باشم. كاملا اتفاقی از من خواسته شد در همان برنامه اجرا داشته باشم. تقریبا تمام كسانی كه امروز جزو افراد با سابقه در این حوزه هستند كاملا
اتفاقی وارد صدا و سیما شده‌اند، برنامه‌ساز شدن من ربط مستقیمی به شانسم داشت. سال 81 گروه كودك و نوجوان شبكه دو، برنامه‌ای یك ساعته بود كه سه روز در هفته روی آنتن می‌رفت و اولین برنامه‌ای بود كه من در آن به عنوان دستیار تهیه‌كننده حضور داشتم. ولی از سال 84 به صورت جدی وارد حوزه برنامه‌سازی شدم. 23 ساله بودم و برنامه مهمانی را از شبكه تهران روی آنتن بردیم كه بعد از آن به صورت مستمر و با برنامه‌های مختلف در شبكه‌های مختلف كارم ادامه پیدا كرد.
ما قبل از این كارگاه جلساتی را در سازمان صدا و سیما
برگزار می‌كردیم كه در آنها طراحی برنامه انجام می‌شد. بعد از این‌كه دوستان اعلام كردند قرار است دوره‌ای با موضوع برنامه‌سازی برگزار شود، چون موضوع دوره سیرنگ سال‌ها دغدغه خودم هم بوده به ذهنم رسید كه چگونگی تبدیل‌كردن یك ایده برنامه‌سازی یا یك ایده تلویزیونی به طرح قابل اجرا را در این دوره آموزش دهیم. به نظرم آمد این رویداد بهترین موقعیت است تا بتوانم تجربیاتی را كه در طول این سال‌ها به دست آورده‌ام به جوان‌ترها
منتقل كنم.
سعی كردید در این دوره چه چیزی را به تازه‌كارها و علاقه‌مندان این حوزه منتقل كنید؟
وقتی به صورت جدی وارد تلویزیون شدم و توانستم مستقل برنامه بسازم، شبكه‌های اجتماعی شروع به كار كرده بودند و استفاده مردم از این فضا آغاز شده بود و خیلی‌ها معتقد بودند كه دوران مرجعیت تلویزیون به پایان رسیده و دیگر مردم تلویزیون نگاه نمی‌كنند یا استفاده از این رسانه به حداقل رسیده است. زمانی كه این مواجهه برای من صورت گرفت با خودم زیاد فكر می‌كردم كه حالا راه برون‌رفت از این وضعیت چیست؟ كشورهای دیگر را كه در این موضوع مورد بررسی قرار می‌دادم می‌دیدم كه این‌طور نیست یعنی مردم هم از شبكه‌های اجتماعی استفاده می‌كردند و در كنار آن هم هنوز تلویزیون محبوبیت خود را حفظ كرده، اما چطور؟ تلویزیون كشورهای دیگر سعی كرده بودند خودشان را بازتولید كنند و یك مدل جدیدی از رسانه را طراحی كرده و ارائه داده‌اند. یعنی سعی كرده‌اند خودشان را در قالب جدیدی قرار دهند كه هم ویژگی‌های یك رسانه را داشته باشند و هم سهم مخاطب در تولید محتوا را بیشتر كرده‌اند. با بررسی‌های بیشتر به این نتیجه رسیدم برنامه‌های تلویزیونی را با روش پلتفرم‌های ارتباطی طراحی و اجرا كنم به این معنا كه سهم مخاطب در برنامه‌های تلویزیونی خیلی بیشتر از پیامك‌های ارسالی به برنامه باشد و حتما گروه‌های مختلف مخاطبان برنامه نقش بسیار مهم و پررنگی در برنامه داشته باشند. به نظرم نظر مخاطب باید نه تنها در ارائه برنامه كه در طراحی برنامه هم دخیل باشد. سعی كردم در این دوره تجربیاتم در ارتباط با اهمیت مخاطب در دیده شدن یك برنامه را با شركت‌كنندگان به اشتراك بگذارم.
بازخوردها چطور بود؟
این اولین رویداد با موضوع طراحی برنامه‌های تلویزیونی بود كه برگزار شد، اما واقعا شگفت‌زده‌ام كرد. اكثر كسانی كه در این دوره شركت كرده بودند بسیار جوان و ایده و طرح‌هایی كه برای ساخت برنامه می‌دادند خیلی فراتر از تصورم بود. راستش را بخواهید فكرش را هم نمی‌كردم از این دوره ایده و طرح برنامه تلویزیونی خوب و چشمگیری بیرون بیاید در حالی كه ما از 28 طرحی كه شركت‌كننده‌ها ارائه دادند و از صد طرحی كه طی دو روز برگزاری رویداد برایمان ارسال شد، چیزی بالغ بر 20 برنامه تلویزیونی خوب می‌شود ساخت. جالب این‌كه عموم كسانی كه شركت كرده بودند در میانگین سنی 20 تا 27 سال قرار داشتند.
به نظر شما ورود جوانان به حوزه برنامه‌سازی در تلویزیون ضروری است؟ در این بین آموزش چقدر مهم است؟
این رویداد یك اتفاق مبارك برای تلویزیون بود چرا كه نسل جوانی كه به عنوان برنامه‌ساز می‌خواستند وارد این حوزه شوند راه مناسبی برای ورود به
صدا و سیما پیش روی‌شان نبود. تا قبل از این رویداد فرد باید فراوان تلاش می‌كرد راه‌های مختلف و شغل‌های زیادی را در این حوزه محك می‌زد تا بتواند یك روزی به برنامه‌سازی برسد كه البته «شانس» هم در آن خیلی دخیل بود. اما حالا «سیرنگ» باعث شد نسل جوان راه مناسب برای ورود به برنامه‌سازی را پیدا كنند و مستقیما در همان شغلی كه دوستش داشتند وارد شده و مشغول به كار شوند. علاوه براین، این فرصت برایشان پیش آمد كه در كنار گروه‌های حرفه‌ای قرار بگیرند و توانایی‌هایشان را با این گروه‌ها محك بزنند. به هرحال تلویزیون برای بازتولید خود نیاز مبرمی به نسل جوان دارد. به هرحال جوانان امروز شبكه‌های اجتماعی را به اصطلاح قورت داده‌اند و خیلی خوب بلدند از این فضا به نحو احسن استفاده كنند. رویداد سیرنگ باعث شد بفهمیم اتفاقا بچه‌های بیرون از سازمان صدا و سیما خیلی خوش ایده و خلاق هستند و تا امروز راه مناسبی برای ورود به این حوزه پیدا نكرده‌اند. به نظرم كافی است این افراد سرخط‌های برنامه‌سازی و ادبیات و فرهنگ سازمانی صدا و سیما را یاد بگیرند و به عنوان برنامه‌ساز وارد تلویزیون شوند. در این رویداد مدرسانی بزرگ مانند آقای شهیدی‌فر، آقای صفاریان‌پور و آقای منصوری حضور داشتند كه پشت هر كدام‌شان كوهی از تجربه قرار داشت.
هر كدام از این استادان تجربه چندین و چند ساله خود را در یك و نیم ساعت در اختیار شركت‌كنندگان قرار دادند و این اتفاق اتفاق كمی نبود. حتی خود من هم در این دوره از این اساتید چیزهای جدید یاد گرفتم. جالب است كه پنج طرحی كه بیشترین امتیاز را در این رویداد گرفتند طرح‌هایی بودند كه همین امروز قابلیت برنامه شدن را داشتند. به‌علاوه سه گروه اول این رویداد كارهای قراردادشان برای برنامه‌سازی برای تلویزیون انجام شده و این اتفاق برای دو گروه بعدی هم در هفته‌های آینده خواهد افتاد.
خودتان چطور وارد صدا و سیما شدید؟
با یكی از تهیه‌كنندگان ارتباط داشتم و ایشان از علاقه و دغدغه‌ام كاملا باخبر بودند. برای ساخت یك برنامه از من دعوت كردند به عنوان طراح دكور حضور داشته باشم. كاملا اتفاقی از من خواسته شد در همان برنامه اجرا داشته باشم. تقریبا تمام كسانی كه امروز جزو افراد با سابقه در این حوزه هستند كاملا
اتفاقی وارد صدا و سیما شده‌اند، برنامه‌ساز شدن من ربط مستقیمی به شانسم داشت. سال 81 گروه كودك و نوجوان شبكه دو، برنامه‌ای یك ساعته بود كه سه روز در هفته روی آنتن می‌رفت و اولین برنامه‌ای بود كه من در آن به عنوان دستیار تهیه‌كننده حضور داشتم. ولی از سال 84 به صورت جدی وارد حوزه برنامه‌سازی شدم. 23 ساله بودم و برنامه مهمانی را از شبكه تهران روی آنتن بردیم كه بعد از آن به صورت مستمر و با برنامه‌های مختلف در شبكه‌های مختلف كارم ادامه پیدا كرد.