7 دستور كاربردی در محیط Command Prompt برای تنظیمات شبكه
مدیریت متنی
محیط Control Panel و اپلیكیشن تنظیمات ویندوز قابلیت‌های تقریبا محدودی در زمینه تغییر و استفاده از قابلیت‌های شبكه‌ای ویندوز در اختیار كاربر قرار می‌دهند. در نتیجه، اگر دوست دارید روی شبكه خانگی یا تجاری خود كنترل كامل داشته باشید و از تمام امكاناتی كه سیستم‌عامل ویندوز می‌تواند به شما ارائه دهد استفاده كنید، باید از محیط فرامین متنی یا Command Prompt استفاده كنید. قبلا هم درباره قابلیت‌ها، سادگی و سطح دسترسی بالاتر كنسول CMD نسبت به دیگر رابط‌های كاربری در ویندوز توضیح داده بودیم، اما اگر هیچ‌آشنایی با این كنسول ندارید جای نگرانی نیست. برای استفاده از قابلیت‌های این كنسول در كنترل و رفع مشكلات شبكههای رایانه‌ای، كافی است وارد كنسول CMD شوید و این دستورها را وارد كنید.
خشایار مریدپور
ping
این یكی از عمومی‌ترین و درعین‌حال كاربردی‌ترین دستورهای شبكه‌ای است كه می‌توانید در محیط فرامین متنی به‌كار ببرید. با این دستور می‌توانید متوجه شوید آیا امكان دسترسی به یك IP یا دامنه به‌خصوص را دارید و اگر این طور است چقدر طول می‌كشد تا اطلاعات بین این دو سیستم
رد و بدل شود.
طرز كار دستور ping به این صورت است كه چند بسته یا packet داده به دامنه یا IP مورد نظر ارسال می‌شود و زمان و تعداد بسته‌های برگشتی گزارش می‌شود. درصورتی كه یك یا چند بسته داده برنگردند، به‌عنوان از دست رفته یا Lost گزارش می‌شوند. از دست رفتن داده‌ها یا Packet loss باعث عملكرد ضعیف در بازی‌های آنلاین یا استریمینگ می‌شود و با استفاده از این دستور می‌توانید به‌سادگی وجود چنین مشكلی را آزمایش كنید. این دستور كه متن آن به‌صورت:
ping www.google.com
یا به شكل:
ping 127.0.0.1
است، به‌صورت پیش‌فرض چهار بسته داده كه هریك چهار ثانیه زمان برای برگشت یا time out شدن دارند به آدرس یا IP وارد شده ارسال می‌كند. اگر بخواهید تعداد بسته‌ها را بیشتر كنید، مثلا ده بسته می‌توانید:
ping www.google.com –n 10
را وارد كنید یا با
ping www.google.com –w 6000
زمان تایم‌اوت بسته‌ها را به 6 ثانیه
(یا 6000 میلی‌ثانیه) برسانید.
tracert
این دستور مخفف كلمات Trace Route یا دنبال كردن مسیر است. مثل دستور ping، این دستور هم چند بسته داده ارسال می‌كند تا بتواند مشكلات احتمالی در شبكه را شناسایی كند، اما در عین حال مسیری را كه برای رسیدن به مقصد طی می‌كنند، هم دنبال می‌كند.
با وارد كردن این دستور به‌ازای هر بار كه بسته داده از یك سرور به سرور دیگر دست‌به‌دست شود، یك گزارش یك‌خطی شامل اختلاف زمانی شما و آن گره در شبكه و آدرس IP (و دامنه در صورت وجود) نمایش داده می‌شود. در هر جهش سه گزارش latency یا دیركرد مشاهده خواهید كرد، چون این دستور برای مقابله با دیركرد یا از دست رفتن داده‌ها برای هر جهش سه بسته داده ارسال می‌كند، در نتیجه دیركردی كه مشاهده می‌كنید
latency واقعی شما نیست و میانگین این سه مقدار بیشتر به واقعیت نزدیك است.
pathping
این دستور عملكردی مشابه دستور tracert دارد فقط اطلاعات بیشتری به شما می‌دهد و زمان بیشتری هم برای آن لازم دارید. پس از ارسال بسته‌های داده با pathping، مسیر طی شده و مقدار از دست رفتن داده‌ها به‌ازای هر گره در شبكه به‌صورت تفصیلی محاسبه شده و نمایش داده
می‌شود.
این دستور می‌تواند برای عیب‌یابی گره‌های غیرفعال یا مشكل‌دار در شبكههای محلی بسیار مفید باشد.
ipconfig
این دستور بدون شك پركاربردترین دستور متنی است كه توسط كاربران ویندوز استفاده می‌شود. نه‌تنها اطلاعاتی كه با وارد كردن این دستور به شما نمایش داده می‌شود مفید است، بلكه می‌توانید با افزودن چند سوئیچ یا دستور تكمیلی به انتهای آن كارهای دیگری هم انجام دهید. وارد كردن ipconfig به شما تمام آداپتورهای شبكه سیستم و مشخصات آنها را نمایش می‌دهد.
آدرس IPV4، Default Gateway یا درگاه پیش‌فرض در بخش كارت شبكه اترنت یا Wi ــ Fi مهم‌ترین اطلاعات نمایش داده شده هستند. همان‌طور كه گفتیم با افزودن دستورهای تكمیلی می‌توانید كارهای جالب‌تری هم بكنید كه یكی از كاربردی‌ترین آنها خالی كردن حافظه DNS یا DNS cache است كه با دستور
ipconfig /flushdns
انجام می‌شود. این دستور به درد مواقعی می‌خورد كه اینترنت شما وصل است، اما یك سایت یا آدرس به‌خصوص در دسترس نیست (مثلا گوگل تایم اوت می‌شود یا در دسترس نیست).
getmac
تمام تجهیزات سازگار با استاندارد IEEE 802 یك آدرس MAC یا Media Access Control
یكتا دارند كه توسط سازنده تعیین شده و در حافظه سخت‌افزار ثبت می‌شود. مهم‌ترین استفاده این آدرس، محدود كردن دسترسی افراد به شبكههای رایانه‌ای به‌خصوص در محیط‌های تجاری است و در بسیاری از مواقع باید با دادن آدرس MAC لپ‌تاپ یا گوشی خود به مدیر شبكه اجازه دسترسی به آن را پیدا كنید. البته می‌توانید برای امنیت بیشتر در شبكههای خانگی هم تنها به آدرس‌های سخت‌افزاری به‌خصوص اجازه ورود به شبكه را بدهید. در هر صورت، برای دسترسی به آدرس MAC دستگاه خود كافی است در محیط CMD دستور getmac را وارد كنید. توجه داشته باشید كه در گزارش نمایش داده شده، به‌ازای هر‌دستگاه مجهز به قابلیت ارتباط به شبكه یك آدرس MAC نمایش داده خواهد شد و آدرس MAC كارت شبكه اترنت و وای‌فای شما با هم یكی نیست.
netstat
این دستور یك ابزار برای دسترسی به تمام اطلاعات مرتبط با آمار، عیب‌یابی و تحلیل شبكه است. البته این ابزار تخصصی قدرتمند می‌تواند كمی پیچیده باشد، اما اگر مدیر شبكه یك شركت تولیدی بزرگ یا مسوول شبكه دانشگاهتان نیستید، نیازی نیست با تمام جنبه‌های فنی آن آشنا باشید. در ساده‌ترین شكل، با وارد كردن netstat می‌توانید تمام اتصالات فعال سیستم خود از شبكه LAN تا اینترنت را مشاهده كنید. البته اتصال فعال به‌معنی نقل و انتقال داده نیست و تنها به‌معنی باز بودن پورت‌ها برای ورود داده‌های احتمالی است. درواقع كاربرد این دستور برای كاربران عادی بیشتر مشاهده پورت‌های سیستم و استفاده از قابلیت‌های forward porting است، اما اگر می‌خواهید با بیشتر از ده سوئیچ این فرمان و كاربردهای آن بیشتر آشنا شوید می‌توانید با افزودن /? بعد از یك فاصله به انتهای دستور به‌شكل
netstat /?
از راهنمای آن استفاده كنید.
netsh
این دستور بسیار قدرتمند به‌محض اجرا، محیط فرامین متنی را وارد حالت Nertwork Shell می‌كند كه به شما اجازه نمایش و تغییر تفصیلی تنظیمات تمام آداپتورهای شبكه سیستم را می‌دهد. در پوسته شبكه زمینه یا Contextهای مختلف برای دستورهای مرتبط با مسیریابی، دستورات DHCP، عیب‌یابی و … وجود دارد كه بیشتر به درد حرفه‌ای‌ها می‌خورند، ولی امكان اجرای دستورهای مجزا نیز وجود دارد. برای دیدن همه زمینه‌های موجود می‌توانید از
netsh /?
استفاده كنید تا فهرستی از زمینه‌های كاربردی و دستورها به‌شما نمایش داده شود. برای مشاهده فرامین موجود در یك زمینه، مثلا تنظیمات Wi ــ Fi، می‌توانید از
netsh wlan /?
استفاده كنید. در نهایت می‌توانید بازهم از سوئیچ /? برای مشاهده زیردستورها استفاده كنید تا مثلا به دستور زیر برسید كه تمام كارت‌های شبكه سیستم و درایورهای آنها را نمایش می‌دهد:
netsh wlan show drivers
این یكی از عمومی‌ترین و درعین‌حال كاربردی‌ترین دستورهای شبكه‌ای است كه می‌توانید در محیط فرامین متنی به‌كار ببرید. با این دستور می‌توانید متوجه شوید آیا امكان دسترسی به یك IP یا دامنه به‌خصوص را دارید و اگر این طور است چقدر طول می‌كشد تا اطلاعات بین این دو سیستم
رد و بدل شود.
طرز كار دستور ping به این صورت است كه چند بسته یا packet داده به دامنه یا IP مورد نظر ارسال می‌شود و زمان و تعداد بسته‌های برگشتی گزارش می‌شود. درصورتی كه یك یا چند بسته داده برنگردند، به‌عنوان از دست رفته یا Lost گزارش می‌شوند. از دست رفتن داده‌ها یا Packet loss باعث عملكرد ضعیف در بازی‌های آنلاین یا استریمینگ می‌شود و با استفاده از این دستور می‌توانید به‌سادگی وجود چنین مشكلی را آزمایش كنید. این دستور كه متن آن به‌صورت:
ping www.google.com
یا به شكل:
ping 127.0.0.1
است، به‌صورت پیش‌فرض چهار بسته داده كه هریك چهار ثانیه زمان برای برگشت یا time out شدن دارند به آدرس یا IP وارد شده ارسال می‌كند. اگر بخواهید تعداد بسته‌ها را بیشتر كنید، مثلا ده بسته می‌توانید:
ping www.google.com –n 10
را وارد كنید یا با
ping www.google.com –w 6000
زمان تایم‌اوت بسته‌ها را به 6 ثانیه
(یا 6000 میلی‌ثانیه) برسانید.
tracert
این دستور مخفف كلمات Trace Route یا دنبال كردن مسیر است. مثل دستور ping، این دستور هم چند بسته داده ارسال می‌كند تا بتواند مشكلات احتمالی در شبكه را شناسایی كند، اما در عین حال مسیری را كه برای رسیدن به مقصد طی می‌كنند، هم دنبال می‌كند.
با وارد كردن این دستور به‌ازای هر بار كه بسته داده از یك سرور به سرور دیگر دست‌به‌دست شود، یك گزارش یك‌خطی شامل اختلاف زمانی شما و آن گره در شبكه و آدرس IP (و دامنه در صورت وجود) نمایش داده می‌شود. در هر جهش سه گزارش latency یا دیركرد مشاهده خواهید كرد، چون این دستور برای مقابله با دیركرد یا از دست رفتن داده‌ها برای هر جهش سه بسته داده ارسال می‌كند، در نتیجه دیركردی كه مشاهده می‌كنید
latency واقعی شما نیست و میانگین این سه مقدار بیشتر به واقعیت نزدیك است.
pathping
این دستور عملكردی مشابه دستور tracert دارد فقط اطلاعات بیشتری به شما می‌دهد و زمان بیشتری هم برای آن لازم دارید. پس از ارسال بسته‌های داده با pathping، مسیر طی شده و مقدار از دست رفتن داده‌ها به‌ازای هر گره در شبكه به‌صورت تفصیلی محاسبه شده و نمایش داده
می‌شود.
این دستور می‌تواند برای عیب‌یابی گره‌های غیرفعال یا مشكل‌دار در شبكههای محلی بسیار مفید باشد.
ipconfig
این دستور بدون شك پركاربردترین دستور متنی است كه توسط كاربران ویندوز استفاده می‌شود. نه‌تنها اطلاعاتی كه با وارد كردن این دستور به شما نمایش داده می‌شود مفید است، بلكه می‌توانید با افزودن چند سوئیچ یا دستور تكمیلی به انتهای آن كارهای دیگری هم انجام دهید. وارد كردن ipconfig به شما تمام آداپتورهای شبكه سیستم و مشخصات آنها را نمایش می‌دهد.
آدرس IPV4، Default Gateway یا درگاه پیش‌فرض در بخش كارت شبكه اترنت یا Wi ــ Fi مهم‌ترین اطلاعات نمایش داده شده هستند. همان‌طور كه گفتیم با افزودن دستورهای تكمیلی می‌توانید كارهای جالب‌تری هم بكنید كه یكی از كاربردی‌ترین آنها خالی كردن حافظه DNS یا DNS cache است كه با دستور
ipconfig /flushdns
انجام می‌شود. این دستور به درد مواقعی می‌خورد كه اینترنت شما وصل است، اما یك سایت یا آدرس به‌خصوص در دسترس نیست (مثلا گوگل تایم اوت می‌شود یا در دسترس نیست).
getmac
تمام تجهیزات سازگار با استاندارد IEEE 802 یك آدرس MAC یا Media Access Control
یكتا دارند كه توسط سازنده تعیین شده و در حافظه سخت‌افزار ثبت می‌شود. مهم‌ترین استفاده این آدرس، محدود كردن دسترسی افراد به شبكههای رایانه‌ای به‌خصوص در محیط‌های تجاری است و در بسیاری از مواقع باید با دادن آدرس MAC لپ‌تاپ یا گوشی خود به مدیر شبكه اجازه دسترسی به آن را پیدا كنید. البته می‌توانید برای امنیت بیشتر در شبكههای خانگی هم تنها به آدرس‌های سخت‌افزاری به‌خصوص اجازه ورود به شبكه را بدهید. در هر صورت، برای دسترسی به آدرس MAC دستگاه خود كافی است در محیط CMD دستور getmac را وارد كنید. توجه داشته باشید كه در گزارش نمایش داده شده، به‌ازای هر‌دستگاه مجهز به قابلیت ارتباط به شبكه یك آدرس MAC نمایش داده خواهد شد و آدرس MAC كارت شبكه اترنت و وای‌فای شما با هم یكی نیست.
netstat
این دستور یك ابزار برای دسترسی به تمام اطلاعات مرتبط با آمار، عیب‌یابی و تحلیل شبكه است. البته این ابزار تخصصی قدرتمند می‌تواند كمی پیچیده باشد، اما اگر مدیر شبكه یك شركت تولیدی بزرگ یا مسوول شبكه دانشگاهتان نیستید، نیازی نیست با تمام جنبه‌های فنی آن آشنا باشید. در ساده‌ترین شكل، با وارد كردن netstat می‌توانید تمام اتصالات فعال سیستم خود از شبكه LAN تا اینترنت را مشاهده كنید. البته اتصال فعال به‌معنی نقل و انتقال داده نیست و تنها به‌معنی باز بودن پورت‌ها برای ورود داده‌های احتمالی است. درواقع كاربرد این دستور برای كاربران عادی بیشتر مشاهده پورت‌های سیستم و استفاده از قابلیت‌های forward porting است، اما اگر می‌خواهید با بیشتر از ده سوئیچ این فرمان و كاربردهای آن بیشتر آشنا شوید می‌توانید با افزودن /? بعد از یك فاصله به انتهای دستور به‌شكل
netstat /?
از راهنمای آن استفاده كنید.
netsh
این دستور بسیار قدرتمند به‌محض اجرا، محیط فرامین متنی را وارد حالت Nertwork Shell می‌كند كه به شما اجازه نمایش و تغییر تفصیلی تنظیمات تمام آداپتورهای شبكه سیستم را می‌دهد. در پوسته شبكه زمینه یا Contextهای مختلف برای دستورهای مرتبط با مسیریابی، دستورات DHCP، عیب‌یابی و … وجود دارد كه بیشتر به درد حرفه‌ای‌ها می‌خورند، ولی امكان اجرای دستورهای مجزا نیز وجود دارد. برای دیدن همه زمینه‌های موجود می‌توانید از
netsh /?
استفاده كنید تا فهرستی از زمینه‌های كاربردی و دستورها به‌شما نمایش داده شود. برای مشاهده فرامین موجود در یك زمینه، مثلا تنظیمات Wi ــ Fi، می‌توانید از
netsh wlan /?
استفاده كنید. در نهایت می‌توانید بازهم از سوئیچ /? برای مشاهده زیردستورها استفاده كنید تا مثلا به دستور زیر برسید كه تمام كارت‌های شبكه سیستم و درایورهای آنها را نمایش می‌دهد:
netsh wlan show drivers