همه چیز درباره تندیسهای سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر كه امسال در داخل كشور ساخته شده است
سیمرغ هستم، از ایران !
سیمرغ، ایرانی است. نامآورترین چهره اسطورهای ـ افسانهای ایرانمان كه نقش مهمی در داستانهای شاهنامه دارد؛ كنامش كوه قاف است و با خرد و دانایی بیاندازهاش، رازهای نهان زیادی را آشكار میكند، زال را میپروراند و به رستم دستان در نبرد با اسفندیار رویینتن یاری میرساند. سیمرغ، ایرانی است و همین ایرانی بودنش دلیلی بوده برای اعتراض خیلیها به ساخت تندیسهایی كه در مهمترین جشنواره سینمایی كشور دست به دست میشد. تندیسهایی با پشتوانهای تاریخی كه عنوان سیمرغ بلورین را یدك میكشیدند و البته از آن سوی مرزهای كشورمان به جشنواره میرسیدند؛ سیمرغهایی كه در خارج از ایران ساخته میشدند. موضوعی كه سال گذشته با رسانهای شدنش حاشیههای زیادی بهوجود آورد و نتیجه همه این حاشیهها حالا به یك اتفاق خوب و افتخار بزرگ برای تولیدكنندگان و هنرمندان صنایعدستی كشورمان رسیده است؛ خبرهایی كه سرخطشان به تولید سیمرغهای سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر در داخل كشور میرسد. خبری خوش كه بیش از هر چیزی دل هنرمندان و افرادی را كه در صنایعدستی كشورمان دستی بر آتش دارند گرم كرده است.
جنجال سیمرغهای عربی
سال گذشته در هیاهوی اخبار سیوهفتمین جشنواره فیلم فجر، خبر ساخت تندیسهای جشنواره در نقطهای خارج از مرزهای كشورمان به بیرون درز كرد. خبری كه دل دوستداران صنایعدستی كشورمان و همه هنرمندان و صنعتگران این عرصه را به درد آورد. همین جا بود كه همه آنها كه از پتانسیل قوی صنایعدستی كشورمان خبر داشتند به صف شدند و صدای اعتراض شان بلند شد كه چرا باید تندیسهای مهمترین جشنواره سینمایی كشورمان غیروطنی باشد و با وجود رتبه بالای ایران در هنر آبگینه و شیشه در دنیا، تندیسهای بلورین جشنواره از شیخ نشینهای امارات به ایران برسد؟! پاسخ مسؤولان و دستاندركاران جشنواره به این اعتراضها حول یك پاسخ مشخص میگشت؛ اینكه در كشور ما امكان تولید سیمرغهای جشنواره با كیفیت مورد نظر وجود ندارد و به همین دلیل كار ساخت سیمرغها را به یك كارگاه كریستالسازی در دبی سپردهاند و نتیجه این كار سفارش 30 سیمرغ بوده به قیمت هرکدام 900 درهم امارات و سه میلیون تومان ایران. عدد و رقمی كه البته بعد از عنوان شدنش آه از نهاد خیلیها بلند كرد!
نتیجه این اعتراضها، اما به آخرین روز شهریور امسال رسید و زمانیكه فراخوان سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر برای ساخت سیمرغ بلورین منتشر شد. اینجا بود كه بالاخره روابطعمومی جشنواره فیلم فجر به منظور حمایت از تولیدات داخلی از فعالان مرتبط در این حوزه دعوت كرد آمادگی شان را برای تولید تندیس جشنواره فیلم فجر، همان سیمرغهای بلورین پرحاشیه اعلام كنند. قرار بر این بود داوطلبان طرحهای خودشان را برای تولید تندیس با جنس كریستال با مشخصاتی كه اعلام شده بود تا 10مهر به دبیرخانه جشنواره بفرستند و حالا بعد از چهار ماه و همزمان با آغاز جشنواره سی و هشتم، از سیمرغهایی رونمایی شده كه مهر تولید داخلی بر پیشانیاش خورده و افتخاری برای هنرمندان داخلی است؛ افتخاری كه نصیب شركت جهان كریستال یكی از برترین تولیدكنندگان صنایعدستی كشورمان شده است.
تندیسی ماندگار تولید كردیم
داوود فراهانی، مدیرعامل شركت جهان كریستال حالا كسی است كه افتخار ساخت تندیسهای داخلی را با اعضای مجموعهاش شریك شده و در همین ارتباط به ما میگوید: ما از طریق معاونت صنایعدستی وزارت میراث فرهنگی و گردشگری و صنایعدستی به دوستان برگزار كننده جشنواره معرفی شدیم و با صحبتهایی كه با دستاندركاران جشنواره داشتیم متوجه شدیم در 37 سال گذشته تندیس جشنواره از خارج از كشور تهیه میشده، اما امسال در راستای اجرای شعار رهبر معظم انقلاب مبنی بر رونق تولید، این علاقهمندی و تصمیم وجود دارد كه ساخت تندیسها به یك واحد تولیدی در داخل كشور سپرده شود.
ساخت تندیس در داخل كشور اما كار راحتی نبوده؛ موضوعی كه از همان ابتدا هم مشخص بود و فراهانی دربارهاش به جامجم میگوید: با بررسیهایی كه با بچههای مجموعه در حوزه فنی داشتیم و جلسات متعددی كه گذاشتیم متوجه شدیم كار بسیار پیچیده و فشردهای در پیش رو داریم، ولی همان موقع هم میدانستیم كه این موضوع امكانپذیر است، بچههای تیم طراحی فنی به مدت یك هفته به صورت شبانه روزی روی این موضوع كار كردند و در نهایت به یك طرح نهایی رسیدیم كه برای دبیرخانه جشنواره ارسال شد و مورد تایید قرار گرفت.
تایید طرح البته قدم ابتدایی ساخت تندیسی بود كه حالا ایرانی شده است و مدیرعامل شركت جهان كریستال در توضیح بیشتر میگوید: بعد از تایید طرح ما شروع كردیم به تهیه مقدمات و پیشگیری مشكلات فنی تولید و بعد از رفع این مشكلات، طرح برای قالبسازی ارسال شد و با كمك قالبسازان حرفهای ایرانی و خلاقیت جوانان عزیزمان در داخل كشور، مشكلات تولید برطرف شد و در نهایت تندیس كریستالی مورد نظر جشنواره را در داخل كشور ساختیم.
فراهانی در ادامه با اشاره به اینكه تندیسهای سیمرغ فعلی از شیشه كریستال سربی ساخته شده است و تفاوت بنیادی زیادی با شیشههای معمولی و بلور و سودا لایم دارد، میگوید: ما میدانستیم درحال تولید یك كالای فرهنگی هستیم كه باید ماندگاری طولانیای داشته باشد و برای سالهای سال قرار است در ویترین افتخارات هنرمندان كشورمان باقی بماند و به همین دلیل در فرآیند تولید از موادی استفاده كردیم كه بالاترین حد درخشندگی و ماندگاری را داشته باشد.
این تولیدكننده وطنی، حالا نماینده همه آنهاست كه در ساخت این تندیسهای داخلی سهیم بودهاند؛ همه آنها كه ثابت كردهاند با حمایت از كالای داخلی میتوان قدمهای بزرگی در راه تولید برداشت.
تندیسهایی ملی از مینا و خاتم
سیمرغهای جشنواره سی و هشتم حالا نماد خودباوری شده اند؛ نماد اعتماد به توانایی و هنر جوانان ایرانی و نیما ذاكری سعید، هنرمند و فعال صنایعدستی در این باره به ما میگوید: ما پتانسیلهای زیادی در داخل كشور داریم كه متاسفانه بیشتر وقتها نادیده گرفته میشوند و تندیسهای امسال جشنواره مصداق كامل این ادعاست.
این فعال صنایعدستی به گمنام ماندن صنایعدستی كشورمان اشاره میكند و به جامجم میگوید: نهتنها مردم ما كه خیلی وقتها مسؤولان و سیاستگذاران كشورمان هم هنوز شناختی از قابلیتهای صنایعدستی ما ندارند و درنتیجه باوری هم نسبت به توانایی هنرمندان این عرصه در آنها وجود ندارد، در حالی كه با ساخت این سیمرغها ثابت شد اگر به پتانسیلهای داخلی ما اعتماد شود، نتیجه این اعتماد را خواهند گرفت.
او البته این حركت را مقدمهای برای یك فرهنگسازی بزرگ میداند؛ فرهنگی كه میتواند در دیگر جشنوارهها هم همهگیر شود و در همین ارتباط پیشنهاد میدهد: «صنایعدستی كشور ما بسیار متنوع است و شامل انواع میناكاریها، قلمزنیها، كارهای مس، خاتمكاری و... میشود كه همه اینها صنایعدستی است كه قابلیت ساخت تندیسهای داخلی و كاملا ملی را دارند و امیدواریم از این به بعد مورد توجه قرار بگیرند.»
دیدید ما توانستیم!
محمدحسین فانوسچی، هنرمند شیشهگر باسابقه كشورمان هم جزو همان هنرمندانی است كه چراغ صنعت شیشهگری را روشن نگه داشتهاند؛ هنرمندی كه از شنیدن خبر ساخت سیمرغهای داخلی خوشحال است و همان ابتدای گفت و گو به جامجم میگوید: «دیدید گفتم ما میتوانیم!» و اشارهاش به مصاحبهای است كه سال گذشته درباره همین موضوع با او داشتیم و تیتر ما میتوانیم. او حالا به ما میگوید: «دیدید شدنی بود، دیدید ما میتوانیم.» برای این هنرمند با سابقه، این اتفاق یعنی یك حركت خوب و عالی، آنقدر كه بگوید: «این كار یك مقدار اراده میخواست، یك مقدار همت و البته جربزه، كه خدا را شكر با اعتمادی كه شد به نتیجه رسید. این همان چیزی بود كه خیلیها پارسال میگفتند شدنی نیست، اما الان به همه ثابت شده اگر تواناییهایمان را باور كنیم دستاوردهای بزرگی خواهیم داشت.»
هنرمندانی با مهارت بالا
موضوعی كه مورد توجه محمدعلی قنبری، مسؤول اتحادیه شیشه و آینه تهران هم قرار میگیرد و او هم به ما میگوید: «من سال گذشته هم گفتم هنرمندان ما مهارت ساخت این تندیسها را داخل كشور دارند، یعنی از نظر طراحی و شكل دادن به شیشه و... هنرمندان داخلی ما هركاری كه بخواهند میتوانند انجام بدهند و مهارت بالایی در این زمینه دارند. اما آن موقع نگرانی درباره نبودن دستگاههای لازم بود كه به نظر میرسد با تمهیداتی كه اندیشیده شده و اعتمادی كه صورت گرفته این نگرانی هم رفع شده و حالا تندیسهای امسال در داخل كشور ساخته شده است.»
سیمرغ ایرانی مرغوبتر از سیمرغهای خارجی
فرهاد فلاح
مدیر حمایت از تولید صنایع دستی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
تا همین سال گذشته، امكان ساخت سیمرغ جشنواره فجر (چهبه لحاظ امكانات و چه تكنیك ساخت) در كشورمان وجود نداشت، ولی از سال گذشته كه بحث سیمرغ ایرانی پیش آمد ما از چند شركت ساخت كریستال داخل كشور خواستیم روی این پروژه كار كنند و ببینند توانایی ساخت سیمرغ را در ایران داریم یا نه كه خوشبختانه پس از مدتی آقای داوود فراهانی، مدیرعامل شركت جهان كریستال به ما اطلاع داد این امكان وجود دارد و ما توانایی ساخت این سیمرغ را داریم.
ساخت سیمرغ در ایران هم به منزله حمایت از صنایع دستی و تولیدات داخلی و هم جلوگیری از خروج ارز از كشور بود و درواقع یكی از انتقاداتی كه سال گذشته درباره سیمرغهای اماراتی مطرح شد، همین بحث مالی و خروج ارز بود. من اكنون قصد ندارم درباره قیمت سیمرغ ایرانی چیزی بگویم ( زیرا در این مورد مسؤولان جشنواره فیلم فجر و مدیرعامل كارخانه سازنده باید سخن بگویند)، اما تا آنجا كه میدانم بهای آن كمتر از نصف قیمت مشابه خارجی درآمده است. البته آقای فراهانی به ما گفتند قیمت حقیقی و تمام شده سیمرغ خیلی بیشتر از قیمت اعلام شده است، زیرا همانطور كه میدانید برای تولید یك محصول مرغوب برای اولین بار، مطالعه فراوانی لازم است و در كنار آن واردات دستگاه مخصوص، قالب سازی و موارد نامحسوسی چون آزمون و خطای بسیار وجود دارد كه همه این موارد هزینه بر است و باعث میشود قیمت تمام شده حتی از نمونه مشابه خارجی بیشتر شود. ولی مدیرعامل كارخانه جهان كریستال به ما گفتند پیش از ورود به طرح، آن را در هیات مدیره مطرح كردند و به مشورت گذاشتند و اعضای هیات مدیره گفته اند بهخاطر اینكه به دنیا و خود ایرانیها نشان دهیم كه ما توان ساخت سیمرغ را در كشورمان داریم، اگر قیمت تمام شده دهها برابر قیمت سیمرغ اماراتی هم باشد، برایش هزینه میكنیم تا توان هنرمندان و تولیدكنندگان وطنی را به همه نشان دهیم.
یكی از مواردی كه هم در گذشته مطرح بوده و هم حالا مطرح است، بحث كیفیت سیمرغ ایرانی است. از آنجا كه تحصیلات و تخصص من صنایع دستی و شیشه گری سنتی و سفال و سرامیك است و كارشناس شیشه هستم و سیمرغ ایرانی را از نزدیك دیده ام، تایید میكنم كیفیت سیمرغ ایرانی نه تنها با نمونه خارجی برابری میكند كه حتی بالاتر از استانداردهای جهانی است. سیمرغ ایرانی، هم به لحاظ شفافیت و درخشندگی و هم جنس كالا و كریستال بودن خالص برتر و بهتر از نمونههای خارجی است. حتی مسالهای مثل آنیل شدن یعنی تنش زدایی شیشه هم در آن لحاظ شده است. شیشهها اگر هنگام ساخت به طور علمی تنش زدایی نشوند، خودبه خود پس از مدتی میشكنند، اما در سیمرغ ایرانی حتی یك تنش وجود ندارد و من این را تایید میكنم.
و درنهایت اینكه یكی از اهداف خود من برای تولید سیمرغ جشنواره در داخل كشور این بود كه به ایرانیها بگویم در كشور ما دست كم چند كارخانه كریستال سازی در حد جهانی وجود دارد كه مردم میتوانند به محصولات آنها اعتماد كنند. اصلا خیلی از كریستالهایی كه در بازار به عنوان كریستال خارجی به فروش میرسد، كریستال ساخت داخل است كه عدهای متقلب، مارك كارخانه سازنده را كنده و مارك تقلبی خارجی روی آن میزنند و به بازار عرضه میكنند.